I SA/Op 205/17

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu - Krzysztof Błasiak po rozpoznaniu w dniu 20 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi D. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 10 marca 2017 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego, postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Przedmiotem skargi D. K. (dalej jako skarżąca) jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 10 marca 2017 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Wnioskiem sporządzonym na urzędowym formularzu, o którym mowa w art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369) - zwanej dalej p.p.s.a., skarżąca zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego.. Odnośnie swojej sytuacji rodzinnej, finansowej i majątkowej oświadczyła, że w jej gospodarstwie domowym pozostaje również mąż i pełnoletnia córka, że dochody miesięczne uzyskiwane w ramach gospodarstwa domowego stanowią kwotę 8.872,20 zł netto (uzyskiwane przez skarżącą ze stosunku pracy w wysokości 6.752,87 zł oraz męża ze stosunku pracy w kwocie 2.119,33 zł), że stałe wydatki i zobowiązania gospodarstwa domowego wynoszą około 5.000 zł, oraz że posiada majątek w postaci dwóch domów mieszkalnych (dom o powierzchni [...] m² i wartości 140.000 zł, dom o powierzchni [...] m² i wartości 50.000 euro), lokalu mieszkalnego o powierzchni [...] m² (wartości 70.000 zł), nieruchomości gruntowej o powierzchni [...] arów (wartości 15.000 zł) i oszczędności zgromadzonych na rachunkach bankowych w wysokości 25.000 zł. W kwestii kosztów, dodatkowo, skarżąca w piśmie sporządzonym w dniu 10 grudnia 2017 r. zawarła ich pełne zestawienie, jednakże bez ich udokumentowania. Z zestawienia tego wynika, że w jej gospodarstwie domowym ponoszone są miesięczne koszty utrzymania w łącznej kwocie około 5.300 zł (wyżywienie – 2.000 zł, opłaty mieszkaniowe, w tym media – około 1.000 zł, środki czystości – około 200 zł, edukacja i kultura – około 200 zł, sport i zajęcia dodatkowe – około 200 zł, dojazdy do pracy i sklepu – 500 zł, kultura i rekreacja – około 200 zł, odzież i obuwie – około 500 zł, pozostałe wydatki – około 500 zł). Rozpatrując na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy zważył , co następuje: Generalną zasadą postępowania sądowego, wyrażoną w art. 199 p.p.s.a., jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy. W art. 245 p.p.s.a. ustawodawca określił zakres prawa pomocy, zaś w art. 246 § 1 p.p.s.a. przesłanki dające podstawę do zastosowania tej instytucji. Zgodnie z art. 245 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, które obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym m.in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków. Zatem wniosek skarżącej dotyczący zwolnienia od kosztów sądowych należy rozpatrywać w kontekście przesłanki zawartej w art. 246 § 1, pkt 2 p.p.s.a. Stosownie do postanowień tego przepisu przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przepisu tego jednoznacznie wynika, że instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom charakteryzującym się ubóstwem w takim stopniu, iż zapłata kosztów sądowych w określonej wysokości mogłaby spowodować utratę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb egzystencji tych osób oraz ich rodzin. Tym samym zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się jedynie do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się również, iż prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów przez strony i z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. (zob. postanowienie z 15 kwietnia 2008 r., II FZ 106/08, lex nr 471131; postanowienie z 22 maja 2013 r., II OZ 383/13, lex nr 1319081). W ocenie referendarza, dokonanej w oparciu o przekazane przez skarżącą informacje, nieuzasadnionym byłoby zastosowanie wobec niej instytucji w swej istocie przeznaczonych dla ludzi ubogich jakim jest instytucja prawa pomocy. W pierwszym rzędzie należy wskazać, że nie posiadają cechy koniecznych (niezbędnych) wykazane przez skarżącą wydatki związane ze sportem, rekreacją, kulturą, zajęciami dodatkowymi czy też opisane jako pozostałe wydatki na łączną kwotę 1.100 zł. Wątpliwości budzi również skala wykazanych miesięcznych wydatków gospodarstwa domowego skarżącej na odzież i obuwie zawierająca się w kwocie 500 zł oraz na środki czystości w kwocie 200 zł. W tym względzie w orzecznictwie (Zob. postanowienie NSA z 20 czerwca 2006 r., I OZ 805/06, niepubl.; postanowienie NSA z 17 czerwca 2008 r., II FZ 178/08, CBOSA; postanowienie WSA w Olsztynie z 10 lipca 2008 r., I SA/OI 238/08,CBOSA.) przyjmuje się, że do kategorii wydatków "utrzymania koniecznego", których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., należą: wydatki na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, tj. żywność i mieszkanie, odzież, środki czystości, a w przypadku osób chorych – wydatki na wizyty lekarskie, zabiegi i lekarstwa. Przy czym, jak zauważa się, wydatki te należy odnieść do kosztów minimalnych w skali kraju, a nie kosztów, jakie ponosi dana rodzina (postanowienie NSA z 28 grudnia 2004 r., FZ 507/04, CBOSA). Jednakże nade wszystko należało podnieść, że z uzyskiwanych miesięcznych dochodów gospodarstwa domowego w wysokości 8.872,20 zł netto oraz posiadanego majątku składającego się z trzech nieruchomości mieszkalnych (z dwóch domów i jednego mieszkania), nieruchomości gruntowej i oszczędności w wysokości 25.000 zł skarżąca jest w stanie pokryć koszty postępowania sądowego, w tym koszty związane z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a., orzeczono o odmowie przyznania prawa pomocy.