I SA/Op 224/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Gerard Czech Sędziowie Sędzia NSA Joanna Kuczyńska (spr.) Sędzia WSA Marta Wojciechowska Protokolant Starszy sekretarz sądowy Maria Żymańczyk po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 11 sierpnia 2011 r. sprawy ze skargi P. G. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Opolu z dnia [...], nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji określającej zobowiązanie w podatku akcyzowym za luty 2010 r. I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane, III. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w Opolu na rzecz strony skarżącej kwotę 357,00 zł (trzysta pięćdziesiąt siedem 00/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] nr [...], Dyrektor Izby Celnej w Opolu, działając na podstawie art. 223 § 2 pkt 1 i art. 228 § 1 pkt 2 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r., nr 8 poz. 60 ze zm.)-/dalej Op./ stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w Opolu z dnia [...] r. określającej P. G. zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym za luty 2010 r. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy stwierdził, że decyzja organu I instancji została doręczona w dniu 29 listopada 2010 r. do rąk dorosłego domownika- żony podatnika pani C. G.. Zgodnie zatem z art. 223 § 2 pkt ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej: O.p.) ostatnim dniem do wniesienia odwołania był dzień 13 grudnia 2010r., a odwołanie zostało nadane listem poleconym dzień później tj. 14 grudnia 2010r. a więc po upływie 14-dniowego terminu do jego wniesienia. Uchybienie terminowi do wniesienia odwołania powoduje, iż takie odwołanie nie wywołuje skutków prawnych, co obligowało organ do wydania postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu pełnomocnik skarżącego, domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości, podniósł zarzuty naruszenia art. 149, art. 223 § 2 pkt 1 i art. 228 § 1 pkt 2 Op., Pełnomocnik zakwestionował uznanie przez organ odwoławczy, że decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w Opolu została doręczona w dniu 29.11.2010 r. żonie skarżącego, podczas gdy żona skarżącego nie odebrała przedmiotowej przesyłki i nie nazywa się C. G. (jak wskazuje dowód doręczenia) a C. G. Nie zgodził się również z uznaniem, że doręczenie nastąpiło w trybie art. 149 Op (doręczenie do rąk pełnoletniego domownika), gdyż decyzja ta została doręczona A. G. - bratowej skarżącego, która nie zamieszkuje wraz ze skarżącym. Uzasadniając skargę wskazał, iż z adnotacji na dowodzie doręczenia wynika, że przesyłkę odebrała żona skarżącego C. G., podczas gdy żona skarżącego nosi imię C. a nie C.. Nadto pełnomocnik wyjaśnił, iż z uwagi na okoliczność, że żona skarżącego pracuje w miejscowości odległej około 10 kilometrów od miejsca zamieszkania, zazwyczaj jej powrót do domu następuje po godzinach, w których listonosz doręcza pocztę, co powoduję, że w roku szkolnym żona skarżącego rzadko odbiera jakiekolwiek przesyłki adresowane do męża. Pełnomocnik wskazał, iż zdarzają się sytuacje, że korespondencję kierowaną do skarżącego odbiera jego bratowa – A. G., mieszkająca po sąsiedzku. Osoba ta odebrała również w dniu 29 listopada 2010 r. przedmiotową przesyłkę, na dowód czego do skargi załączono oświadczenie p A. G., potwierdzające odbiór korespondencji adresowanej do P. G. i przekazanie jej skarżącemu w dniu następnym tj. 30 listopada 2010 r. Zdaniem pełnomocnika wskazane okoliczności powodują, iż nie doszło do skutecznego doręczenia w trybie art. 149 O.p. Do skargi załączono ponadto oświadczenie żony skarżącego, w którym wskazała, że nie przypomina sobie, żeby w dniu 29.12.2010 r. odbierała korespondencję adresowaną do męża. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w Opolu wniósł o jej oddalenie, uznając podniesione zarzuty za nieuzasadnione. Zdaniem Dyrektora adnotacja doręczyciela widniejącej na zwrotnym potwierdzeniu odbioru bezspornie wskazuje, że doręczenia dokonano do rąk żony skarżącego, natomiast pomyłka w imieniu mogła być zwykłym błędem pisarskim. Nadto Dyrektor wskazał, iż w złożonym oświadczeniu żona skarżącego stwierdziła, iż "nie przypomina sobie, aby pismo z urzędu celnego datowane na 29.11.2010 r. adresowane do jej męża było przez nią odbierane", zatem z treści takiego oświadczenia nie wynika, iż osoba ta wyklucza kategorycznie odbiór przesyłki. Organ nie dał wiary twierdzeniom, iż korespondencję odebrała A. G., wskazując, iż w przypadku odbioru innych pism skierowanych do skarżącego osoba ta potwierdzała ich odbiór czytelnym podpisem. W piśmie procesowym z 4 sierpnia 2011 r. pełnomocnik strony skarżącej podtrzymał argumentacje skargi powołując się dodatkowo na orzecznictwo sądowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 tej ustawy, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji. Oceniając zaskarżone postanowienie organu odwoławczego z punktu widzenia wskazanych powyżej kryteriów stwierdzić należy, że narusza ono przepisy prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na rozstrzygniecie. Przedmiotem postępowania sądowego w niniejszej sprawie było rozpoznanie skargi P.G. na postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu Naczelnika Urzędu Celnego w Opolu z dnia [...] r. W tym przypadku, organ aby stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia środka zaskarżenia, musi udowodnić datę doręczenia stronie aktu administracyjnego, od którego wnoszony jest ten środek oraz datę jego wniesienia. Istota sporu, wobec podniesionych zarzutów, sprowadza się zatem do rozstrzygnięcia kwestii, czy miało miejsce skuteczne doręczenie skarżącemu decyzji organu I instancji. Organ odwoławczy uznał, iż decyzja organu I instancji została doręczona skarżącemu w dniu 29 listopada 2010 r. Doręczenie, zdaniem organu nastąpiło w trybie zastępczym, określonym w art.149 Op, tj. do rąk dorosłego domownika, w tym przypadku do rąk żony skarżącego. Jako dowód na tę okoliczność organ powołał się na pocztowe potwierdzenie odbioru przesyłki pocztowej. W konsekwencji organ uznał, że 14-dniowy termin na skuteczne zaskarżenie decyzji organu l instancji upłynął w dniu 13 grudnia 2010r., natomiast odwołanie od powyższej decyzji zostało nadanej w dniu 14 grudnia 2010r. W ocenie Sądu stanowisko to nie zasługuje na aprobatę, gdyż znajdujące się w aktach sprawy potwierdzenie odbioru przesyłki nie spełnia wymogów określonych art. 152 § 1 Ordynacji podatkowej i § 35 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 9 stycznia 2004 r. w sprawie warunków wykonywania powszechnych usług pocztowych (Dz. U. z 2004r. Nr 5, poz. 34 z późn. zm.). Postanowienia art. 152 § 1 O.p. nakładają powinność potwierdzenia odbioru pisma przez osobę odbierającą pismo. Zgodnie z tym przepisem odbierający pismo potwierdza doręczenie pisma własnoręcznym podpisem, ze wskazaniem daty doręczenia. Nadto, kwestie dotyczące doręczeń oraz formę sporządzania dokumentów pocztowych potwierdzających doręczenie przesyłki przez operatora pocztowego, jak miało miejsce w rozpatrywanej sprawie, regulują przepisy ustawy z dnia 12 czerwca 2003 r. Prawo pocztowe (Dz. U. z 2003r. Nr 130, poz. 1188 z późn. zm.) oraz wydanego na jej podstawie wskazanego wyżej rozporządzenia Ministra Infrastruktury. Zgodnie z treścią § 35 ust. 1 tego rozporządzenia, przesyłki rejestrowane i przekazy pocztowe doręcza się (...) za pokwitowaniem odbioru, po stwierdzeniu tożsamości osoby uprawnionej do odbioru. Natomiast w ustępie 3 § 35 Minister postanowił, że pokwitowanie odbioru przesyłki rejestrowanej lub przekazu pocztowego powinno zawierać czytelny podpis odbiorcy i datę odbioru. Potwierdzenie odbioru pisma stanowi dowód jego doręczenia. Prawidłowe pokwitowanie składa się z dwóch części: podpisu osoby odbierającej pismo oraz oznaczenia przez nią daty odbioru. Powyższe przepisy jasno wskazują, iż pokwitowanie faktu doręczenia następuje poprzez złożenie przez osobę odbierającą własnoręcznego, umożliwiającego identyfikację podpisu oraz opatrzenia go własnoręcznie wpisaną datą. Wymóg ten podyktowany jest koniecznością ochrony interesów strony, dla której data doręczenia aktu administracyjnego wywoływać może bardzo istotne skutki i następstwa prawne. Istotnym bowiem skutkiem daty prawidłowego doręczenia jest początek biegu terminów procesowych, w tym także terminu – jak miało to miejsce w przedmiotowej sprawie – do złożenia odwołania. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, iż pokwitowanie odbioru będzie spełniało funkcję dowodu potwierdzającego fakt doręczenia przesyłki adresatowi w określonej dacie tylko wówczas, gdy obok swojego podpisu adresat własnoręcznie umieści datę odbioru przesyłki (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 25 maja 2006 r. III SA/Wa 298/06 i z dnia 29 stycznia 2007 r., III SA/Wa 2947/06, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 17.02.2010 r. I SA/Wr 1625/09). Przy czym podkreślenia wymaga, iż obowiązek prawidłowego doręczenia spoczywa na organie podatkowym, także wtedy, gdy dokonuje tego przez pocztę. Oznacza to konieczność ścisłego egzekwowania od poczty przestrzegania przepisów o doręczeniach, w szczególności prawidłowego wypełniania przez doręczycieli dowodów doręczeń (zwrotnych poświadczeń odbioru). Z dokumentu tego powinno jasno wynikać w jaki sposób doręczono pismo i w jakiej dacie. W razie doręczenia zastępczego konieczna zaś jest możliwość identyfikacji odbiorcy, by sprawdzić, czy należy do kręgu osób wymienionych w art. 149 Ordynacji podatkowej. W rozpoznanej sprawie na znajdującym się w aktach potwierdzeniu odbioru decyzji znajduje się nieczytelny podpis odbierającego przesyłkę, zaś obok podpisu umieszczono za pomocą datownika datę 29-11-2010 r. Nadto doręczający, wypełniając rubrykę o doręczeniu pełnoletniemu domownikowi, dokonał adnotacji "odb. C.G. żona". Analizując zatem zapisy znajdujące się na dowodzie doręczenia Sąd doszedł do przekonania, że oznaczonej na dzień 29 listopada 2010 r. daty doręczenia nie wpisała osoba kwitująca odręcznie odbiór korespondencji. Stwierdzić zatem należało, iż brak daty doręczenia przesyłki sygnowanej osobiście przez odbiorcę przesyłki stanowi istotną wadę dokonanego doręczenia i skutkuje uznaniem, że zwrotne potwierdzenie odbioru zostało sporządzone z naruszeniem art. 152 § 1 O.p i § 35 ust. 3 powołanego rozporządzenia, a co za tym idzie, nie może być uznane za urzędowy dowód doręczenia przesyłki. Nadto nie zostało także wyjaśnione w sposób niebudzący wątpliwości, komu doręczono sporną przesyłkę, bowiem nieczytelny podpis nie pozwala na jednoznaczną identyfikację tej osoby. Nie można też zaakceptować stanowiska organu, iż wątpliwości co do tożsamości odbiorcy pisma rozwiewa dokonana adnotacja doręczyciela, skoro wskazał on błędnie imię żony skarżącego. Wątpliwości te, wobec twierdzeń skarżącego, iż jego żona z uwagi na pracę poza miejscem zamieszkania nie miała możliwości odbioru przesyłki i że przesyłkę odebrała jego bratowa, która nie zamieszkuje razem ze skarżącym, nie pozwalają na przyjęcie ponad wszelką wątpliwość, że doręczenia dokonano do rąk dorosłego domownika. W wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 13 stycznia 2009 r. sygn. akt I SA/GL 632/08 stwierdzono, iż postanowienie w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania, które jest rozstrzygnięciem zamykającym drogę do merytorycznego rozpoznania sprawy przez organ II instancji, może być wydane w sprawach, w których nie ma wątpliwości, że strona odwołanie wniosła po terminie, a więc jedynie wówczas, gdy przekroczenie terminu jest oczywiste i po wyjaśnieniu ewentualnych wątpliwości, które mogą powstać po zgromadzeniu i analizie pełnego materiału dowodowego. Pogląd ten skład rozpatrujący niniejszą sprawę w pełni popiera. Jednocześnie podkreślenia wymaga, iż zgodnie z utrwalonym orzecznictwem pisma doręczone adresatom za zwrotnym poświadczeniem odbioru powinny być szczegółowo i prawidłowo wypełniane przez osobę doręczającą. Z dokumentu tego musi jednoznacznie wynikać, w jaki sposób przesyłka została doręczona. W przeciwnym razie doręczenie nie może zostać uznane za skuteczne (wyrok NSA z dnia 24 marca 1999 r., I SA/Lu 151/98). W okolicznościach niniejszej sprawy dowód doręczenia, na który powołał się organ, nie spełnia wymogów wynikających z art. 152 § 1 O.p. i § 35 ust. 3. Natomiast jedynie doręczenie zgodne z przepisami Ordynacji podatkowej wywołuje skutki prawne przewidziane przez obowiązujące przepisy. W przypadku błędnego doręczenia czynność ta jest bezskuteczna. Tym samym należało stwierdzić, że organ nie wykazał, że miało miejsce skuteczne doręczenie decyzji organu I instancji, a w konsekwencji, że można było stwierdzić uchybienia terminu do wniesienia przez skarżącego odwołania. Rozpoznając ponownie sprawę Dyrektor Izby Skarbowej winien mieć na uwadze stanowisko Sądu, że decyzja Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] r. nie została skarżącemu skutecznie doręczona. Uwzględniając powyższe Sąd uznał, że doszło do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to obligowało do uchylenia zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania sądowego znajduje oparcie w treści art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa wynagrodzenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. Nr 163 poz. 1349 ze zm.).