I SA/Op 234/25
WyrokWSA w Opolu2025-05-08
Skład orzekający: Elżbieta Kmiecik, Tomasz Judecki, Beata Kozicka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej ma obowiązek przywrócić termin do złożenia wniosku o stypendium Rektora, jeżeli uchybienie nastąpiło bez winy strony, a strona uprawdopodobniła ten fakt?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że skarżący nie spełnił przesłanek do przywrócenia terminu do złożenia wniosku o stypendium Rektora. Kluczowe było ustalenie, że okoliczności, na które powoływał się skarżący (postępowanie w sprawie skreślenia z listy studentów, postępowanie przed WSA), miały miejsce już po upływie terminu do złożenia wniosku o stypendium, a zatem nie mogły stanowić przyczyny uchybienia terminowi bez winy strony. Ciężar uprawdopodobnienia braku winy spoczywa na stronie składającej wniosek, a skarżący nie wykazał konkretnego związku między obiektywnymi przeszkodami a uchybieniem terminu.Stan faktyczny
Skarżący R. W. złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o stypendium Rektora za rok akademicki 2022/2023, argumentując, że niemożność złożenia wniosku wynikała z błędnych decyzji uczelni i toczącego się postępowania administracyjnego oraz sądowoadministracyjnego. Komisja Stypendialna i Odwoławcza Komisja odmówiły przywrócenia terminu, uznając, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy ani nie złożył wniosku w ustawowym terminie od ustania przyczyny uchybienia. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie art. 58 K.p.a.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Judecki Sędzia WSA Beata Kozicka po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 maja 2025 r. sprawy ze skargi R. W. na postanowienie Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu Opolskiego z dnia 21 stycznia 2025 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przyznanie stypendium rektora oddala skargę.
Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez R. W. (zwanego dalej skarżącym lub wnioskodawcą) jest postanowienie Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu Opolskiego (dalej Odwoławcza Komisja) z dnia 21 stycznia 2025 r. (bez numeru), którym utrzymano w mocy postanowienie Komisji Stypendialnej Uniwersytetu Opolskiego (dalej Komisja Stypendialna) z dnia 30 października 2024 r., o odmowie przywrócenia skarżącemu terminu do złożenia wniosku o stypendium Rektora za rok akademicki 2022/2023.
Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Wnioskiem z dnia 23 sierpnia 2024 r. (data nadania placówce pocztowej), skarżący zwrócił się, na podstawie art. 58 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), zwanej dalej K.p.a., do Komisji Stypendialnej, o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o stypendium Rektora za rok akademicki 2022/2023. Podniósł, że składa wniosek w związku z uprawomocnieniem się wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 27 czerwca 2024 r., uchylającego w pkt 2 decyzję Rektora Uniwersytetu Opolskiego z dnia 9 lutego 2024 r., nr [...], którym umorzono w całości postępowanie administracyjne w sprawie skreślenia skarżącego z listy studentów 10 semestru w roku akademickim 2022/2023. Zdaniem skarżącego z powyższego wynika, że brak możliwości złożenia wniosku o stypendium Rektora było tylko i wyłącznie następstwem błędnych decyzji uczelni, a w konsekwencji pozbawianiem go prawa do złożenia w terminie określonym regulaminem wniosku o stypendium i jego otrzymania, pomimo spełnienia wszystkich przesłanek do jego uzyskania. Skarżący podkreślił, że w jego sprawie przeszkody powodujące uchybienie terminu mają charakter obiektywny, niezależny od jego woli ani działania, i trwały przez cały bieg terminu przewidzianego dla złożenia wniosku o stypendium. Ponadto wyjaśnił, że przez cały czas kontaktował się z Uniwersytetem w swojej sprawie co miało na celu zabezpieczenie się przed niedotrzymaniem terminu. W przekonaniu skarżącego brak jest po jego stronie jakiegokolwiek, nawet najmniejszego, zaniedbania i niezachowania należytej staranności. Natomiast rzeczą oczywistą jest, że skoro uczelnia postanowiła skreślić skarżącego z listy studentów, a postępowanie w tym przedmiocie toczyło się m.in. w okresie, który wskazuje Regulamin świadczeń dla studentów i doktorantów Uniwersytetu Opolskiego jako czas, w którym student powinien złożyć wniosek o stypendium, to nie mógł złożyć wniosku wyłącznie z przyczyn, za które odpowiedzialność ponosi uczelnia. Skarżący podniósł również, że przywrócenie terminu nie jest przedmiotem uznania administracyjnego, gdyż organ administracji publicznej ma obowiązek przywrócić termin w przypadku, gdy zainteresowany uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy.
Postanowieniem z dnia 30 października 2024 r. Komisja Stypendialna odmówiła skarżącemu przywrócenia terminu do złożenia wniosku o stypendium Rektora za rok akademicki 2022/2023. Rozstrzygnięcie zostało wydane na podstawie art. 86 ust. 1 pkt 4, ust. 2 i 3 i art. 95 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2023 r. poz. 742, z późn. zm.), § 3 ust. 1 pkt 3, § 15-17 oraz § 26-28 Regulaminu świadczeń dla studentów Uniwersytetu Opolskiego (zarządzenie nr 108/2024 Rektora Uniwersytetu Opolskiego z dnia 20 września 2024 r.) i art. 58 § 1 i § 2 oraz art. 59 K.p.a. W uzasadnieniu organ przytoczył treść przepisów stanowiących podstawę prawną wydanego postanowienia. Następnie wskazał, że skarżący wniósł o przywrócenie terminu w związku z uprawomocnieniem się wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 27 czerwca 2024 r. uchylającego w pkt 2 zaskarżoną decyzję Rektora Uniwersytetu Opolskiego z dnia 9 lutego 2024 r. nr [...]. Organ podał, że wnioskodawca wyjaśnił, iż w związku z tym, że decyzję administracyjną w sprawie skreślenia z listy studentów uznać należy za nieistniejącą wystąpił brak możliwości złożenia wniosku o stypendium Rektora Uniwersytetu Opolskiego. W ocenie wnioskodawcy było to następstwem błędnych decyzji uczelni, a w konsekwencji pozbawienia skarżącego prawa do złożenia w terminie określonym regulaminem wniosku o stypendium i jego otrzymania. W ocenie Komisji Stypendialnej przedmiotowy wniosek o przywrócenie terminu nie zasługiwał na uwzględnienie, ponieważ skarżący wraz z wnioskiem powinien złożyć w systemie USOSweb wniosek o przyznanie stypendium Rektora, czego nie uczynił.
W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący podniósł, że od 26 sierpnia 2024 r. do dnia 22 listopada 2024 r., nie miał otwartej tzw. "bramki" i dostępnej tury składania wniosku o stypendium Rektora. Ponadto wniosek o Stypendium Rektora w roku akademickim 2022/2023, za cykl akademicki 2023/2024 nie widnieje nawet w zakładce: "Wnioski, które można złożyć w Twoich jednostkach". Dlatego celem złożenia wniosku o przywrócenie terminu było przede wszystkim doprowadzenie do umożliwienia skarżącemu złożenia wniosku w systemie USOSweb poprzez podpięcie "Wniosku o stypendium Rektora" i następnie otwarcie bramki dostępnej do jego złożenia. Skarżący zarzucił, że Komisja Stypendialna nie dokonała sprawdzenia czy miał fizyczną możliwość złożenia wniosku o stypendium Rektora za pośrednictwem portalu USOSweb, ani czy miał otwartą i dostępną turę. Wskazał również, że uchybienie złożenia wniosku o stypendium obiektywnie nastąpiło bez jego winy, co zostało nie tylko uprawdopodobnione, ale również udowodnione załączonymi zrzutami ekranu z systemu USOS. Podał również, że wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu, złożył jednocześnie wniosek o stypendium Rektora w postaci papierowej, jednak bez jego winy wniosek nie mógł zostać prawidłowo złożony w systemie informatycznym. W związku z powyższym skarżący stwierdził, że ma prawo ubiegać się o przyznanie stypendium, a złożony przez niego wniosek jest zasadny.
W piśmie z dnia 4 grudnia 2024 r., stanowiącym uzupełnienie zażalenia, skarżący przedłożył stanowisko Centrum Nowoczesnych Technologii UO, zgodnie z którym możliwość składania wniosków o Stypendium Rektora za rok akademicki 2022/2023, w cyklu akademickim 2023/2024, drogą elektroniczną istniała tylko w okresie 10-20 października 2023 r. W związku z powyższym podniósł, że nie mógł złożyć wniosku o stypendium za pośrednictwem systemu USOSweb wraz z wnioskiem o jego przywrócenie. Jednocześnie skarżący doprecyzował, że wniosek o stypendium dotyczy stypendium, które będzie wypłacone w bieżącym roku akademickim 2024/2025, na podstawie wyników i osiągnięć w nauce uzyskanych w roku akademickim 2022/2023.
W wyniku rozpatrzenia zażalenia skarżącego postanowieniem z dnia 21 stycznia 2025 r. Odwoławcza Komisja utrzymała w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu organ opisał stan faktyczny sprawy oraz wskazał treść przepisów mających zastosowanie w sprawie. Odwoławcza Komisja Stypendialna wyjaśniła, że zgodnie z § 17 Regulaminu świadczeń dla studentów Uniwersytetu Opolskiego, stypendium Rektora nie przysługuje studentowi: 1) powtarzającemu semestr lub rok akademicki, 2) który kontynuuje studia na podstawie wpisu warunkowego, 3) który nie zaliczył poprzedniego roku akademickiego na studiach w Uczelni, z wyłączeniem studentów pierwszego roku studiów drugiego stopnia, którzy rozpoczęli studia drugiego stopnia w terminie roku od ukończenia studiów pierwszego stopnia, 4) z powodów, o których mowa w § 7 ust. 1 i 6, 5) który otrzymał karę dyscyplinarną. Natomiast skarżący w roku akademickim 2022/2023 został najpierw skreślony z listy studentów 10 semestru na kierunku [...], lecz następnie powyższa decyzja została uchylona decyzją Rektora Uniwersytetu Opolskiego i ostatecznie skierowany został decyzją Dziekana Wydziału Nauk Społecznych na semestr 7 na kierunku [...] w roku akademickim 2023/2024. W konsekwencji status skarżącego wypełnia przesłankę, o której mowa w § 17 ust. 1 pkt 1 Regulaminu świadczeń dla studentów Uniwersytetu Opolskiego. System USOS w module przeznaczonym do składania wniosków o świadczenia pomocy materialnej osobom niespełniającym przesłanek do otrzymania świadczenia pomocy materialnej uniemożliwia złożenie wniosku. Powyższe oznacza, zdaniem Odwoławczej Komisji, że wnioskodawca jako osoba skierowana na powtarzanie semestru nie był w stanie złożyć wniosku za pośrednictwem systemu USOS i uczynił to w formie pisemnej. W tym więc zakresie organ za niewłaściwe uznał stanowisko Komisji Stypendialnej, bowiem zgodnie z art. 58 § 2 zd. 2 K.p.a. skarżący dopełnił czynności dla której określony był termin, tj. złożył wniosek o przyznanie stypendium Rektora w formie papierowej. Niezależnie od powyższego Odwoławcza Komisja stwierdziła, że skarżący nie uprawdopodobnił, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy oraz że wniosek został złożony w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Z tego względu organ uznał, że nie można wnioskodawcy przywrócić terminu. Organ przypomniał, że skarżący we wniosku powołał się na postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne prowadzone w roku 2023 i 2024. Dalej wyjaśnił, że zgodnie z ówcześnie obowiązującym Regulaminem świadczeń dla studentów i doktorantów, tj. § 15 ust. 2 pkt 1, student ubiegający się o przyznanie stypendium Rektora wypełnia wniosek o przyznanie stypendium, załącza wszystkie wymagane dokumenty w systemie teleinformatycznym organu (USOSweb) w terminie: od 10 października do 20 października 2023 r. - dla studentów, którzy kontynuują studia oraz studentów I roku. W związku z powyższym termin na złożenie wniosku o stypendium Rektora w roku akademickim 2023/2024 za osiągnięcia z roku akademickiego 2022/2023 upłynął 20 października 2023 r. Skarżący wniosek o przywrócenie terminu złożył natomiast w sierpniu 2024 r., tj. niemal rok później. Odwoławcza Komisja stwierdziła również, że skarżący w złożonym wniosku nie wskazał w jakiej dacie powstała niemożliwa do przezwyciężenia przyczyna uzasadniająca niemożliwość złożenia wniosku o stypendium w tym terminie i przede wszystkim jaka okoliczność lub zdarzenie tą przyczyną były. Zdaniem organu we wniosku brak jest informacji w jakiej dacie powyższa przyczyna ustała i czy w związku z tą datą nie upłynęło więcej niż 7 dni. W tych okolicznościach faktycznych organ uznał, że w sprawie nie zostały spełnione warunki określone w art. 58 K.p.a., co skutkowało odmową przywrócenia terminu.
W skardze na powyższe postanowienie skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, zarzucił naruszenie art. 58 K.p.a. poprzez odmowę przywrócenia terminu do złożenia wniosku o stypendium Rektora za rok akademicki 2022/2023. Na tej podstawie wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że Komisja stypendialna błędnie posługuje się terminami dotyczącymi roku 2022. Ponadto zarzucił, że w zaskarżonej decyzji (winno być postanowieniu - dopisek Sądu), organ odwołuje się do okoliczności skreślenia skarżącego z listy studentów, co oznacza, iż miał on wiedzę o braku możliwości złożenia wniosku o stypendium właśnie z powyższej przyczyny oraz z uwagi na toczące się postępowanie przed WSA w Opolu, które zakończyło się wydaniem wyroku w dniu 27 czerwca 2024 r. Zdaniem skarżącego złożenie odwołania w sierpniu 2024 r. co najmniej uprawdopodabnia zachowanie siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Poza tym, w przekonaniu skarżącego, prowadzone przez organ postępowanie jest nieprawidłowe, ponieważ organ nie wskazuje dokładnej daty wpływu wniosku o przywrócenie terminu, ograniczając się do stwierdzania, że wpłynął on w sierpniu 2024 r. Powyższe ma natomiast istotne znaczenie zważywszy na 7-dniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu od ustania przyczyny. Zdaniem skarżącego przyczyną tą była prawomocność orzeczenia wydanego w dniu 27 czerwca 2024 r. przez WSA w Opolu. Orzeczenie to stało się prawomocne z dniem 22 sierpnia 2024 r., a wniosek skarżący złożył 23 sierpnia 2024 r. Brak dokonania porównania daty uprawomocnienia się z datą wpływu wniosku złożonego przez skarżącego, zdaniem wnioskodawcy, czyni wydane postanowienie wadliwym z uwagi m.in. na brak wszechstronnego rozpatrzenia wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.
W odpowiedzi na skargę Odwoławcza Komisja wniosła o oddalenie skargi i podtrzymała stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 poz. 1267) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność działania organu administracji publicznej, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, jak również trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury.
Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który w sprawie nie miał zastosowania.
Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku braku wskazanych uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu bądź stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 i 3 P.p.s.a.), skarga podlega natomiast oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych wyżej kryteriów, zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia, a także - z mocy art. 135 P.p.s.a. - poprzedzającego go postanowienia Komisji Stypendialnej, wykazała, że akty te nie zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Sąd nie stwierdził nieprawidłowości zarówno co do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak i w zakresie zastosowania do niego przepisów prawa. Dlatego Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Wyjaśnić również trzeba, że w sytuacji, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, stosownie do art. 119 pkt 3 oraz art. 120 P.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Na tej właśnie podstawie w trybie uproszczonym została rozpoznana skarga wniesiona w niniejszej sprawie.
Rozważania w rozpoznawanej sprawie należy rozpocząć od wskazania, że przedmiot kontroli Sądu stanowi postanowienie Odwoławczej Komisji z dnia 21 stycznia 2025 r., którym utrzymano w mocy postanowienie Komisji Stypendialnej z dnia 30 października 2024 r., o odmowie przywrócenia skarżącemu terminu do złożenia wniosku o stypendium Rektora za rok akademicki 2022/2023.
Instytucja procesowa przywrócenia terminu określona została w art. 58 cyt. już wyżej ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, zwanej nadal w skrócie K.p.a. Zgodnie z tym przepisem, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Z kolei prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2).
W niniejszej sprawie Odwoławcza Komisja uznała, że nie zostały spełnione przesłanki z art. 58 K.p.a., ponieważ skarżący nie wykazał przyczyny uchybienia terminu do złożenia wniosku o przyznanie stypendium oraz że prośba o przywrócenie terminu została złożona w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu.
Odnosząc się do powyższego stanowiska organu, w pierwszym rzędzie stwierdzić trzeba, że przepis art. 58 K.p.a. określa zasadę, że przywrócenie uchybionego terminu może nastąpić tylko na wniosek zainteresowanego oraz przesłankę przywrócenia terminu, tj. uprawdopodobnienie przez wnioskodawcę braku winy w niedopełnieniu określonej czynności procesowej w wyznaczonym terminie. W literaturze przedmiotu nie budzi wątpliwości, że osoba zainteresowana ma uprawdopodobnić brak swojej winy, co oznacza, że musi uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011, s. 284).
Jak wskazuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, oceniając, czy strona dopuściła się uchybienia terminu bez swojej winy należy odwołać się do obiektywnych mierników staranności. O braku winy strony można mówić tylko wtedy, gdy zaistniała rzeczywista przyczyna, która spowodowała uchybienie terminowi i przyczyna ta była niezależna od strony, przy czym strona nawet przy dołożeniu najwyższej staranności nie była w stanie tej przeszkody przezwyciężyć. Ciężar wykazania, że istotnie zaistniała taka przeszkoda faktyczna, która wykluczyła możność terminowego dokonania czynności procesowej spoczywa na stronie, przy czym wystarczającym środkiem jest tutaj uprawdopodobnienie. Uprawdopodobnienie jest środkiem zwolnionym od ścisłych formalności, ale jego zadaniem jest przekonanie organu orzekającego o prawdziwości graniczącej niemalże z pewnością, co do formułowanych we wniosku o przywrócenie terminu twierdzeń. Aby uprawdopodobnić brak winy, strona postępowania winna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu (por. wyrok NSA z dnia 4 lutego 2025 r., sygn. akt II OSK 1388/24, wszystkie orzeczenia przytoczone w uzasadnieniu dostępne są na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Odwołanie się w art. 58 § 1 K.p.a. do braku winy powoduje, że przywrócenie uchybionego terminu uzasadniają wyłącznie takie obiektywne, występujące bez woli strony, okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie. Przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej nie jest dopuszczalne, gdy strona zawiniła uchybienie terminu, choćby w postaci lekkiego niedbalstwa.
Ponadto zasadnie w orzecznictwie przyjmuje się, że w ocenie winy należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od osoby dbającej należycie o swoje interesy. Kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania staranności przy dokonywaniu czynności, a o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 września 2018 r., sygn. akt II OSK 2369/16).
W ocenie Sądu w realiach niniejszej sprawy należy zgodzić się ze stanowiskiem organu, że skarżący nie spełnił powyższego wymogu. Przede wszystkim należy dostrzec, że okoliczność, na którą powołał się skarżący, a mianowicie toczące się przed organem postępowanie w przedmiocie skreślenia go z listy studentów, a następnie zainicjowane przez skarżącego postepowanie przed WSA w Opolu, zakończone wydaniem wyroku w dniu 27 czerwca 2025 r. nie mogło stanowić przyczyny, która spowodowała uchybienie terminowi do złożenia wniosku o stypendium na rok akademicki 2022/2023. W tym zakresie należy wskazać, że zgodnie z § 15 ust. 2 pkt 1 ówcześnie obowiązującego Regulaminu świadczeń dla studentów i doktorantów Uniwersytetu Opolskiego, przyjętego zarządzeniem nr 62/2023 Rektora Uniwersytetu Opolskiego z dnia 20 września 2023 r., student ubiegając się o przyznanie stypendium Rektora wypełnia wniosek o przyznanie stypendium, załącza wszystkie wymagane dokumenty w systemie teleinformatycznym organu (USOSweb) w terminie: od 10 października do 20 października 2023 r dla studentów, którzy kontynuują studia oraz studentów I roku. Z powyższej regulacji wynika, że skarżący powinien złożyć wniosek o stypendium najpóźniej 20 października 2023 r. Podkreślenia wymaga, że w tej dacie skarżący nie był jeszcze pozbawiony statusu studenta Uniwersytetu Opolskiego, ponieważ Dziekan Wydziału Nauk Społecznych decyzję w sprawie skreślenia z listy studentów 10 semestru na kierunku [...], studia niestacjonarne, w roku akademickim 2022/2023 z powodu niezłożenia w terminie egzaminu dyplomowego wydał dopiero 8 listopada 2023 r. Rację ma zatem organ twierdząc, że decyzja o skreśleniu z listy studentów podjęta została później niż upływał termin do złożenia wniosku o przyznanie stypendium Rektora. Nieuprawnione są zatem twierdzenia skarżącego, że przeszkodą do złożenia wniosku o stypendium były okoliczności związane z toczącym się postępowaniem w sprawie skreślenia z listy studentów. Powyższe oznacza również, że w terminie składania wniosku o przyznanie stypendium Rektora, rzekomo powoływana przez skarżącego przeszkoda do złożenia wniosku nie istniała. W związku z tym, że termin na złożenie wniosku upływał 20 października 2023 r., zupełnie niezrozumiałe jest również stanowisko skarżącego, że dochował 7-dniowego terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu, ponieważ orzeczenie WSA w Opolu z dnia 27 czerwca 2024 r., sygn. akt I SA/Op 424/24, stało się prawomocne 22 sierpnia 2024 r.
Jednocześnie w myśl podzielanego w pełni przez skład orzekający w niniejszej sprawie orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z treścią art. 58 § 1 K.p.a. uprawdopodobnienie braku winy będzie miało miejsce wówczas, gdy zostanie wykazany konkretny związek pomiędzy określonym stanem (okolicznościami), a uchybieniem terminu. Zważyć przy tym należy, co uwypukla judykatura, że brak winy zachodzi wówczas, gdy zaistnieje rzeczywista przyczyna, która spowodowała uchybienie terminu, a strona nawet przy dołożeniu najwyższej staranności nie mogła tej przyczyny przezwyciężyć. Strona musi wykazać, że taka przyczyna uniemożliwiająca terminowe dokonanie czynności istotnie zaszła i że przyczyna ta była niezależna od strony (por. wyrok NSA z dnia 26 listopada 2024 r., sygn. akt I OSK 1573/21 i powołane tam orzecznictwo).
W okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy nie sposób natomiast przyjąć, że skarżący wykazał, iż przeszkoda w złożeniu w terminie wniosku o stypendium w ogóle wystąpiła i że istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Wszystkie okoliczności, na które powołał się skarżący miały bowiem miejsce już po upływie terminu do złożenia przedmiotowego wniosku, a zatem nie mogą one stanowić uzasadnienia dla braku możliwości dokonania czynności w terminie od 10 października do 20 października 2023 r. Skarżący nie powołuje się we wniosku o przywrócenie terminu, ani też w skardze na żadne obiektywne okoliczności, które uniemożliwiałyby mu złożenie wniosku w terminie i które miały miejsce w ww. okresie. Co więcej sam wnioskodawca przyznaje, że był w stałym kontakcie z uczelnią, co przemawia za uznaniem, że miał możliwość złożenia wniosku o stypendium w terminie.
W ocenie Sądu samo przywołanie okoliczności mających świadczyć o tym, że skarżący nie ponosi winy w niedochowaniu terminu do złożenia wniosku, nie może stanowić o ich uprawdopodobnieniu. Nie budzi wątpliwości Sądu, że uprawdopodobnienie okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu nie może ograniczać się jedynie do niczym nie popartych, samych twierdzeń strony. Natomiast organ nie ma obowiązku dociekać przyczyn spóźnienia strony, a jedynie ocenić przedstawione przez stronę okoliczności w świetle przesłanek z art. 58 K.p.a. Zatem to na zainteresowanym spoczywa ciężar uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniającej brak winy w uchybieniu terminu. Organ powinien jedynie przedstawione przez stronę okoliczności ocenić w światle przesłanek z art. 58 § 1 K.p.a. Organ nie jest więc upoważniony w świetle powołanych przepisów do podejmowania czynności zmierzających do zebrania dowodów na okoliczności uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony (por. wyrok NSA z dnia 7 lipca 2021 r., sygn. akt III OSK 3609/21).
Reasumując, w świetle treści złożonego w sprawie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o stypendium Rektora, w przekonaniu Sądu, podzielić należało ocenę Odwoławczej Komisji dotyczącą braku uprawdopodobnienia, że zaistniała przeszkoda do złożenia ww. wniosku, a uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącego. W konsekwencji uznać też należało, że w okolicznościach faktycznych sprawy, których skarżący skutecznie nie zakwestionował, nie zostały spełnione kumulatywne przesłanki przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej, o których mowa w art. 58 § 1 i § 2 K.p.a. i tym samym brak było podstaw do uwzględnienia złożonego w tym przedmiocie wniosku. Podkreślić jeszcze raz należy, że ciężar wskazania i uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniającej brak winy w uchybieniu terminowi spoczywa na stronie postępowania, która występuje z prośbą o jego przywrócenie. W rozpoznawanej sprawie takiej argumentacji skarżący w zakresie przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o stypendium nie przedstawił, stąd też zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.
W ocenie Sądu organ nie naruszył też określonych w art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. zasad regulujących postępowanie administracyjne, ponieważ dokonał wystarczających dla podjęcia rozstrzygnięcia ustaleń co do stanu faktycznego oraz w sposób prawidłowy oceniły zebrany materiał dowodowy. Natomiast dokonana przez Odwoławczą Komisję ocena znalazła wyraz w uzasadnieniu wydanego postanowienia, które spełnia wymogi z art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 126 K.p.a. Ponadto organ drugiej instancji odniósł się do zarzutów podniesionych w zażaleniu, prezentując w tym zakresie właściwą argumentację. Nadto Sąd nie dostrzegł z urzędu wad postępowania, które mogłyby mieć istotny wpływ na treść zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia.
W tym stanie rzeczy, wobec braku uzasadnionych podstaw skargi, na podstawie art. 151 P.p.s.a., Sąd skargę oddalił, o czym orzeczono w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło