I SA/Op 247/16
PostanowienieWSA w Opolu2016-11-07
Skład orzekający: Sędzia WSA Anna Wójcik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść żadnych kosztów postępowania, uzasadniając przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego?Ratio decidendi
Sąd utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego odmawiające przyznania prawa pomocy, uznając, że skarżący nie wykazał w sposób należyty swojej trudnej sytuacji finansowej i majątkowej. Skarżący nie ujawnił wszystkich źródeł dochodów, w tym potencjalnych dochodów z prac dorywczych, a także dobrowolnie pozbył się znacznego majątku, co podważa jego twierdzenia o niemożności poniesienia kosztów postępowania.Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w związku ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu. W uzasadnieniu wskazał na brak dochodów, bezrobocie i utrzymywanie się z pomocy rodziny. Referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy, uznając, że sytuacja finansowa skarżącego nie została w pełni wyjaśniona, a przedstawione dane są niespójne i sprzeczne. Skarżący wniósł sprzeciw, kwestionując ocenę referendarza. Sąd administracyjny rozpoznał sprzeciw.Rozstrzygnięcie
Utrzymano w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Wójcik po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu A. B. od postanowienia referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu z dnia 27 września 2016 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 16 marca 2016 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek naliczonych od niezapłaconych w terminie zaliczek w zryczałtowanym podatku dochodowym oraz zaległości z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego za 2011 r. wraz z odsetkami za zwłokę postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.
Przedmiotem skargi wniesionej przez A. B. (dalej jako: skarżący, strona wnioskodawca) jest decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 16 marca 2016 r. w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek naliczonych od niezapłaconych w terminie zaliczek w zryczałtowanym podatku dochodowym oraz zaległości z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego za 2011 r. wraz z odsetkami za zwłokę. W związku z powyższym skarżący na etapie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu zobowiązany jest - zgodnie z postanowieniami § 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193) – do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 500 zł. Na dalsze koszty w przedmiotowej sprawie składają się opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku – stosownie do § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz. U. Nr 221, poz. 2192) - w kwocie 100 zł oraz ewentualny wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 250 zł (§ 3 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczególnych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
W dniu 2 sierpnia 2016 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu wpłynął wniosek, sporządzony na urzędowym formularzu, o którym mowa w art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., w którym skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego.
W uzasadnieniu wniosku podniósł, że obecnie jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku (od 18 kwietnia 2014 r. posiada status osoby bezrobotnej), nie uzyskuje żadnych dochodów z jakichkolwiek źródeł, z uwagi na kryzys gospodarczy zmuszony był do likwidacji wcześniej prowadzonej działalności gospodarczej, a jednoczenie ze względu na wysoką stopę bezrobocia nie jest w stanie podjąć zatrudnienia w wyuczonym zawodzie. Do końca 2014 r. utrzymywał się z oszczędności "wypracowanych" w okresie prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. Nie posiada obecnie oszczędności ani żadnego majątku o wymiernej wartości. W celu utrzymania gospodarstwa domowego korzysta z pomocy pieniężnej i niepieniężnej najbliższej rodziny (sióstr i brata), przy czym w ostatnim czasie otrzymał pożyczkę od brata w wysokości 6.000 zł. Jednocześnie nadmienił, że obecnie spłaca (w ratach miesięcznych w wysokości 750 zł) kredyt otrzymany na budowę domu jednorodzinnego w wysokości 350.000 zł.
W części wniosku dotyczącej oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał, że w jego gospodarstwie domowym pozostaje również syn A. B., skarżący posiada oszczędności w wysokości 1.000 zł, zaś syn jest właścicielem motocykla marki Harley Davidson [...] (rok produkcji 2010) oraz współwłaścicielem nieruchomości zabudowanej budynkiem jednorodzinnym i samochodu osobowego marki Peugeot 206 (rok produkcji 2005). Ponadto wykazał, iż dochody miesięczne uzyskiwane w ramach gospodarstwa domowego stanowią kwotę 820 zł netto (uzyskiwane przez syna z tytułu renty inwalidzkiej), zaś koszty utrzymania średnio miesięcznie wynoszą około 2.500 zł (zakup żywności – ok. 600 zł, zakup środków higieniczno sanitarnych – 200 zł, zakup odzieży i obuwia – 100 zł, koszty spłaty raty kredytu – ok. 750 zł, opłaty za energię elektryczną, wodę, wywóz nieczystości, Internet, abonament telewizyjny – ok. 800 zł, inne wydatki - 100 zł).
W piśmie z dnia 6 września 2016 r. złożonym w trybie art. 255 p.p.s.a. na wezwanie referendarza Dodatkowo, na wezwanie referendarza skarżący oświadczył, że od zakończenia prowadzenia działalności gospodarczej nie uzyskuje żadnych dochodów (w związku z czym nie mógł przedłożyć zeznania podatkowego), że otrzymuje wsparcie finansowe od rodziny, oraz że ani syn ani on osobiście nie korzystają z pomocy ośrodka pomocy społecznej. W ostatnim okresie podejmował próby uzyskania jakiegokolwiek zatrudnienia, jednak bez efektu. W załączeniu do pisma skarżący przekazał kserokopie decyzji rentowej, rozliczenia podatku przez organ rentowy za 2015 (PIT-40A) i umowy kredytowej wraz z aneksem, zaświadczenie urzędu pracy z dnia 2.09.2016 r. potwierdzające jego status jako osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku od dnia 18.04.2014 r., dwa podania o przyjęcie do pracy w firmach budowlanych, a także wydruki z historią rachunku bankowego oraz oświadczenia o wsparciu finansowym i materialnym przez jego siostry i brata.
Postanowieniem z dnia 27 września 2016 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego.
W uzasadnieniu wskazano, że przekazane przez skarżącego informacje wraz z załączonymi dokumentami nie dają podstawy do uznania, iż jego sytuacja finansowa i majątkowa została w pełni wyjaśniona.
Za niepełne, niespójne i zarazem sprzeczne z zasadami logicznego rozumowania uznano informacje odnośnie źródeł finansowania wykazanych przez stronę kosztów utrzymania w wysokości ok. 2.500 zł. Z oświadczeń skarżącego wynikało bowiem, że jedynym źródłem pozyskiwania stałych środków finansowych są dochody syna A. B. z tytułu renty socjalnej w wysokości 820 zł netto, podczas gdy z kserokopii decyzji rentowej wynikało, że dochody jego syna z tytułu renty socjalnej faktycznie wynoszą 644,63 zł netto. Ponadto na podstawie wyciągów z rachunku bankowego ustalono, że skarżący miesięcznie opłaca 3 polisy ubezpieczeniowe (wykupione w A) na łączną kwotę 656,36 zł, czego nie ujawnił we wniosku. Zatem różnica między ujawnionymi dochodami w wysokości 644,63 zł a wykazanymi miesięcznymi kosztami ponoszonymi w gospodarstwie domowym w wysokości ok. 3.156,36 zł wynosi 2.511,73 zł. Skarżący nie wykazał źródeł pokrycia wydatków ponoszonych ponad kwotę wykazanych dochodów.
Natomiast za źródło pokrycia całości wykazanych kosztów nie sposób uznać środków przekazywanych jako pożyczki udzielane skarżącemu w 2016 r. przez siostry i brata w łącznej kwocie 13.000 zł (zgodnie z załączonymi do wniosku oświadczeniami z dnia 1 września 2016 r.). Uwzględniając powyższe dane referendarz wyliczył, że w okresie 8 pierwszych miesięcy tego roku (tj. do 1 września 2016 r.) różnica między dochodami a kosztami utrzymania gospodarstwa domowego skarżącego wyniosła 20.093,84 zł. Zatem przy założeniu, że skarżący zgodnie z oświadczeniem rzeczywiście w tym okresie otrzymał środki pieniężne w wysokości 13.000 zł (okoliczność ta nie została potwierdzona innymi dowodami), w dalszym ciągu pozostaje niewyjaśniona kwestia źródeł pokrycia pozostałej kwoty wydatków znacznie przekraczających pozyskane środki finansowe. Dodatkowo skarżący nie wyjawił źródeł pokrycia ponoszonych wydatków od dnia otrzymania statusu osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku (tj. od 18 kwietnia 2014 r.), wskazując jedynie, iż do końca 2014 r. utrzymywał się z oszczędności zgromadzonych w trakcie prowadzonej działalności gospodarczej.
Wątpliwości budzi także okoliczność, że pomimo deklarowanej przez skarżącego trudnej sytuacji finansowej nadal opłaca on dodatkowe polisy ubezpieczeniowe, a w jego gospodarstwie domowym w dalszym ciągu znajdują się oszczędności oraz majątek ruchomy w postaci samochodu osobowego oraz motocykla Harley Davidson (stanowiących współwłasność syna).
Powyższe w ocenie referendarza oznaczać może, iż skarżący posiada inne źródła dochodów. Brak jakichkolwiek danych w tym względzie nie pozwala na ustalenie rzeczywistych środków jakimi dysponuje. Wszystko to sprawia, że przedstawione przez skarżącego okoliczności faktyczne co do jego sytuacji finansowej i majątkowej są niewiarygodne. W tym względzie referendarz powołał się na utrwalony w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, że brak współdziałania wnioskodawcy w zakresie ustalenia rzeczywistej sytuacji finansowej i majątkowej wyklucza przyznanie prawa pomocy (postanowienia NSA: z dnia 19.08.2013 r., II FPP 1/13, z dnia 5.11.2010 r., sygn. akt II GZ 318/10).
We wniesionym od tego orzeczenia sprzeciwie skarżący podniósł, że nie jest w stanie ponieść jakikolwiek kosztów postępowania, co potwierdzają przedłożone dokumenty i oświadczenia, a nadto z uwagi na przedmiot postępowania poprzedzającego wniesioną skargę (umorzenie zaległości podatkowych) znaczna ilość dokumentów przedstawiających jego trudną sytuację finansową znajduje się w aktach administracyjnych sprawy. Starając się o uzyskanie prawa pomocy przedłożył wszystkie dokumenty, o które był wzywany, a udzielone informacje i wyjaśnienia od początku były spójne i wiarygodne oraz nie zostały na żadnym etapie zmieniane. Referendarz sądowy nie uzasadnił wystarczająco swej oceny, że trudna sytuacja finansowa wnioskodawcy nie została dostatecznie wykazana, nie wskazał na konkretne dokumenty lub fakty, które nie zostały przez skarżącego udowodnione lub uprawdopodobnione. Skarżący wyjaśnił, że fakt opłacania przez niego polis ubezpieczeniowych, podobnie jak spłacanie comiesięcznych rat kredytu hipotecznego, nie może wpływać na ocenę jego aktualnej sytuacji, bowiem ww. opłaty są wynikiem zobowiązań już wcześniej zaciągniętych tj. w okresie, gdy prowadził działalność gospodarczą przynoszącą wystarczające dochody. Natomiast obecnie uchylanie się do opłacania ww. comiesięcznych kosztów naraziłoby go na dalsze pogorszenie sytuacji finansowej.
Kwestionując stanowisko referendarza o istnieniu znacznej różnicy pomiędzy ponoszonymi przez niego wydatkami na bieżące utrzymanie a osiąganymi przychodami wskazał, że obecnie nie uzyskuje jakichkolwiek przychodów, ale koszty bieżącego utrzymania ponosi dzięki pieniężnej i niepieniężnej pomocy członków rodziny, którzy dokonują dla niego drobnych zakupów czy też przekazują drobne sumy pieniężne na opłaty, przy czym kwoty faktycznie przekazane przez te osoby nie odpowiadają wyliczeniom referendarza sądowego. Wskazane w przedłożonych oświadczeniach konkretne kwoty udzielanych pożyczek mają jedynie charakter przykładowy, a wynikająca z ww. oświadczeń kwota 13.000 zł nie odpowiada wysokości faktycznie przekazanych przez członków rodziny świadczeń pieniężnych. W rzeczywistości kwoty te są znacznie wyższe, a skarżący nie ewidencjonuje przekazywanych przez rodzinę drobnych sum pieniężnych na bieżące utrzymanie, która to kwota oscyluje w granicach 600 zł-1000 zł miesięcznie i stanowi formę wsparcia pod tytułem darmym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zaskarżone postanowienie należało utrzymać w mocy.
Zgodnie z art. 259 § 1 p.p.s.a., od zarządzeń i postanowień referendarza sądowego w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy przysługuje sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Natomiast w myśl art. 260 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzeń i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Przy tym zgodnie z art. 260 § 2 w sprawach, o których mowa w § 1, sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu, a w myśl § 3 tego artykułu sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym.
Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie całkowitym (a o takie wnosi skarżący) może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Za trafne uznać należy przywołane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia stanowisko wyprowadzane z utrwalonego w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądu, że prawo pomocy jest odstępstwem od zasady odpłatności postępowania sądowego i z tego powodu jego przyznanie następuje jedynie w wyjątkowych przypadkach a mianowicie w sytuacji, gdy ograniczone możliwości płatnicze strony lub ich brak pozbawiają ją możności skorzystania z przysługującego jej prawa do sądu. Przeszkoda ta musi być realna, a do stwierdzenia jej zaistnienia niezbędne jest dokładne poznanie sytuacji wnioskodawcy. To na składającym wniosek spoczywa ciężar przekonania Sądu, że znajduje się w sytuacji, która została uznana przez ustawodawcę za usprawiedliwiającą przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 listopada 2012 r., sygn. akt: I FZ 429/12 – dostępne na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl, podobnie jak pozostałe, przytaczane w dalszej części uzasadnienia, orzeczenia).
Rozstrzygnięcie zatem w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. To ona musi wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia odstępstwo od generalnej reguły ponoszenia kosztów procesu. (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Właściwe bowiem przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających wobec niej zastosowanie prawa pomocy oraz dowodów na ich poparcie umożliwi sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny jej sytuacji majątkowej. Nastąpić to może tylko w przypadku, gdy strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy przedstawi w sposób przekonujący, tj. spójny, niebudzący wątpliwości, że znajduje się w sytuacji pozwalającej na przyznanie jej prawa pomocy. Ta sytuacja jest w orzecznictwie definiowana jako taka, w której zdobycie środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 stycznia 2013 r., sygn. akt: II FZ 987/12). Wynika to z faktu, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa,.
W kontrolowanej sprawie referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy przyjmując, że nie było możliwe dokonanie pełnej oceny jego sytuacji finansowej, a dane wynikające z przedłożonych dokumentów i oświadczeń prowadziły do wniosku, że skarżący może posiadać inne, nieujawnione w sprawie źródła dochodów.
W ocenie Sądu, referendarz sądowy prawidłowo zbadał przesłanki przyznania prawa pomocy uznając, że skarżący nie wykazał w sposób należyty, iż nie ma dostatecznych środków na pokrycie pełnych kosztów postępowania.
Z informacji podanych we wniosku oraz nadesłanych dokumentów wynika, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wraz z pełnoletnim synem. Jedynym stałym dochodem rodziny jest renta syna z tytułu całkowitej niezdolności do pracy w wysokości 644,63 zł netto miesięcznie, bowiem skarżący od dnia 18.04.2014 r. pozostaje bezrobotny bez prawa do zasiłku. Według złożonego oświadczenia na pokrycie bieżących kosztów utrzymania przeznaczane są środki pieniężne w kwocie ok. 2.550 zł miesięcznie (zakup żywności – ok. 600 zł, zakup środków higieniczno sanitarnych – 200 zł, zakup odzieży i obuwia – 100 zł, koszty spłaty raty kredytu – ok. 750 zł, opłaty za energię elektryczną, wodę, wywóz nieczystości, Internet, abonament telewizyjny – ok. 800 zł, inne wydatki - 100 zł), przy czym z wyciągu z rachunku bankowego wynika, że skarżący co miesiąc opłaca dodatkowo 3 polisy ubezpieczeniowe (wykupione w A) na łączną kwotę 656,36 zł, w związku z czym prawidłowo przyjęto w zaskarżonym postanowieniu, że rzeczywiste koszty bieżącego utrzymania są wyższe niż wskazuje strona (ok. 3.156,36 zł). Przy czym z treści wniosku wynika, że pozostający ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym syn posiada samochód osobowy i motocykl, co wiąże się z dodatkowymi kosztami (obowiązkowe ubezpieczenie OC, ewentualne naprawy i paliwo), których jednak nie wykazano.
Bieżące wydatki według oświadczeń skarżącego pokrywane są z renty syna (644,63 zł) oraz wsparcia najbliższej rodziny w postaci dokonywania bieżących zakupów, udzielania pożyczek (w ostatnim okresie na łączną kwotę ok. 13.000 zł, zgodnie z przedłożonymi oświadczeniami) jak również darowanych kwot pieniężnych w wysokości od 600 zł do 1000 zł miesięcznie.
Zdaniem Sądu referendarz sądowy słusznie uznał za niewiarygodne wyjaśnienia skarżącego, że nadwyżki wydatków na osiąganymi dochodami pokrywane są w całości przez członków jego najbliższej rodziny.
W pierwszej kolejności zauważyć należy, że skarżący utrzymuje, że od 2014 r. pozostaje osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku, bezskutecznie poszukuje zatrudnienia i obecnie nie posiada żadnego źródła dochodu. Natomiast na podstawie wyciągu z rachunku bankowego nr [...] prowadzonego w B S.A. ustalono, że w dniach 17 i 21 marca 2016 r. otrzymał on przelewy odpowiednio na kwoty: 800 zł i 750 zł (k. 80 akt sądowych). Pierwszy przelew na kwotę 800 zł z dnia 17.03.2016 r. dokonany był przez M. K. (pl. [...] M. [...][...][...]) tytułem: "ZAP. PRACA". Z informacji powszechnie dostępnych w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej RP (www.firma.gov.pl) wynika, że M. K. (pl. [...] M. [...][...][...]) jest przedsiębiorcą prowadzącym działalność gospodarczą w zakresie robót budowlanych wykończeniowych. Natomiast skarżący z uwagi na charakter wcześniej prowadzonej działalności gospodarczej posiada doświadczenie i umiejętności w zakresie usług budowlanych, na co wskazują dokumenty znajdujące się w aktach administracyjnych sprawy, jak i informacje przekazane przez wnioskodawcę.
Okoliczności te czynią zasadnym podejrzenie, że skarżący posiadając status osoby bezrobotnej podejmuje jednocześnie dodatkowe prace, z których pozyskuje środki finansowe, czego jednak nie wykazał we wniosku. Podejrzenie to wzmacnia również wynikający z zaskarżonej decyzji fakt, że obecnie w stosunku do skarżącego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne dotyczące zaległości objętej wnioskiem o umorzenie (k. 28 akt sądowych), a podjęcie oficjalnego zatrudnienia spowodowałoby dokonywanie przez organ egzekucyjny potrącenia z wynagrodzenia za pracę. W tej sytuacji biorąc również pod uwagę, że wnioskodawca nie wyjaśnił kwestii ww. przelewów i we wniosku wskazywał, że utrzymuje się wyłącznie z pomocy finansowej sióstr i brata (S. B., E. K., T. B., M. B., A. P., D. K.), nie można wykluczyć, że również przelew z dnia 23.03.2016 r. na kwotę 750 zł dokonany przez P. S. (ul. [...][...][...]), tytułem: "przelew środków" stanowi zapłatę za wykonywane przez skarżącego prace oraz, że skarżący systematycznie podejmuje dodatkowe prace w związku z czym posiada źródło dochodu, którego nie wykazał. Tym bardziej, że jak wynika z aneksu do umowy o mieszkaniowy kredyt budowlano – hipoteczny z dnia 4.04.2011 r. wnioskodawca dysponuje jeszcze co najmniej jednym dodatkowym rachunkiem bankowym (nr [...]), z którego wyciągów, wbrew wezwaniu nie przedłożył, a tym samym uniemożliwił ocenę obrotów środkami na tym rachunku i ustalenie, jakimi środkami rzeczywiście dysponuje – co jest okolicznością kluczową dla oceny możliwości poniesienia kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Powyższe uzasadnia podejrzenie, że stanowi to rezultat celowego działania, mającego na celu ukazanie sytuacji skarżącego w sposób przemawiający na rzecz przyznania mu prawa pomocy. Przyznanie prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie nie jest jednak możliwe w sytuacji, gdy przedstawiona przez stronę sytuacja materialna i finansowa jest niepełna i niewiarygodna.
Podzielić zatem należy stanowisko referendarza sądowego, że analiza przedstawionych przez wnioskodawcę okoliczności i znajdujących się w aktach dokumentów nasuwa wątpliwości, czy skarżący rzetelnie wykazał swoją sytuację finansową, zwłaszcza w zakresie posiadanych źródeł dochodów, a brak danych w tym względzie nie pozwala w konsekwencji na ustalenie rzeczywistych środków finansowych jakimi wnioskodawca dysponuje.
Wbrew twierdzeniom zawartym w sprzeciwie również informacje wynikające z akt administracyjnych sprawy nie potwierdzają, że wnioskodawca spełnia przesłanki przemawiające za przyznaniem mu prawa pomocy.
W szczególności nie świadczy o tym ustalona przez organy okoliczność, że skarżący do grudnia 2014 r. był właścicielem majątku ruchomego jak i nieruchomego znacznej wartości, tj. motocykla Harley Davidson z 2010 r. o wartości 35.000 zł, samochodu Audi A8 z 2010 r. o wartości 155.000 zł, oraz udziału w ½ nieruchomości położonej w [...], przy ul. [...] o wartości 340.000 zł, gdzie obecnie skarżący mieszka wraz z synem. Skarżący wyzbył się posiadanego majątku o łącznej wartości 530.000 zł przekazując go w drodze darowizny na rzecz syna (A. B.) w grudniu 2014 r. W tym kontekście wskazać należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że w sytuacji, gdy strona nieodpłatnie przekazała składnik majątkowy członkowi rodziny, zasadny jest wniosek, iż obdarowany powinien pomóc darczyńcy w poniesieniu finansowego ciężaru związanego z prowadzeniem postępowania sądowego, jeżeli darczyńca nie jest w stanie uiścić kosztów sądowych we własnym zakresie (por. postanowienie NSA z dnia 08.04.2008 r., sygn. akt I FZ 96/08, z dnia 10.04.2008 r., sygn. akt I FZ 142/08, z dnia 01.07.2008r., sygn. akt I OZ 439/08, z dnia 28.11.2011 r., sygn. akt II FZ 682/11). Dobrowolne pozbycie się przez skarżącego majątku znacznych rozmiarów nie może pozostać bez wpływu na ocenę jego aktualnej sytuacji finansowej, stanowiącej podstawę dla odmowy lub przyznania prawa pomocy. Osoba, która świadomie pozbawia się składników majątku pozwalających na uzyskanie środków finansowych na pokrycie kosztów postępowania sądowego, nie może oczekiwać, że koszty te zostaną zaspokojone ze Skarbu Państwa, czyli de facto przez innych podatników. Nie mogą oni bowiem ponosić odpowiedzialności finansowej za decyzje ekonomiczne strony dochodzącej swoich praw na drodze sądowej (por. postanowienie NSA z dnia 22.07.2014 r., sygn. akt I FZ 233/14).
Dodatkowo, jak ustalił organ podatkowy, skarżący od 2014 r. nie wykazuje dochodów, jednak nie korzysta ze wsparcia Ośrodka Pomocy Społecznej.
W ocenie Sądu wskazane powyżej okoliczności stoją w sprzeczności z deklarowaną przez skarżącego trudną sytuacją materialną.
Stwierdzić zatem należy, że referendarz w zaskarżonym postanowieniu dokonał trafnej oceny sytuacji majątkowej skarżącego, w zakresie w jakim pozwalały na to przedłożone przez stronę oświadczenia i dokumenty źródłowe. Analiza tych dokumentów prowadzi bowiem do konkluzji, do jakiej doszedł referendarz sądowy, że skarżący w sposób wybiórczy przedstawił swoją sytuację finansową, w tym możliwości zarobkowe i nie ujawnił rzeczywistych środków finansowych jakimi dysponuje. Z tego względu należało uznać, że wobec skarżącego nie zachodzą przesłanki uzasadniające przyznanie mu prawa pomocy w żądanym zakresie, w związku z czym zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.
Mając zatem na uwadze wyżej przytoczoną argumentację, Sąd nie stwierdził podstaw do zmiany zaskarżonego sprzeciwem postanowienia poprzez przyznanie skarżącemu prawa pomocy w dochodzonym zakresie i na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i art. 260 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło