I SA/Op 299/15

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu - Krzysztof Błasiak po rozpoznaniu w dniu 8 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi H. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 4 marca 2015 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług za luty i marzec 2010 r., postanawia przyznać skarżącej prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienie radcy prawnego. Przedmiotem skargi H. M. (dalej określana jako skarżąca) jest decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 4 marca 2015 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług za luty i marzec 2010 r. W związku z tym skarżąca na etapie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu zobowiązana jest - zgodnie z postanowieniami § 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, 2193) – do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 500 zł. Na dalsze koszty jakie mogą zaistnieć w przedmiotowej sprawie składają się opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku – stosownie do zapisów § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz. U. Nr 221, poz. 2192) - w kwocie 100 zł oraz wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 250 zł (§ 3 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczególnych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W dniu 14 maja 2015 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu wpłynął wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy, sporządzony na urzędowym formularzu, o którym mowa w art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz.270) - zwanej dalej p.p.s.a. Przedmiotowym wnioskiem skarżąca zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku skarżąca oświadczyła, że obecnie jedynym źródłem jej utrzymania jest świadczenie emerytalne w wysokości 1.821,70 zł, obciążone egzekucją pieniężną do kwoty 455,42 zł. Jednocześnie wskazała, że pomniejszone na skutek egzekucji dochody w całości przeznacza na bieżące utrzymanie (zakup żywności – około 500 zł, wydatki na leki – 100 zł, odzież – 100 zł, opłata za gaz – 40 zł, opłata za energię elektryczną – 100 zł, opłata za telefon – 80 zł, czynsz – 600 zł, zakup środków czystości – 20 zł). Poza tym skarżąca oświadczyła, iż posiada zadłużenie na kwotę 59.190,70 (według oświadczenia skarżącej na taką kwotę prowadzona jest egzekucja pieniężna). W załączeniu do wniosku skarżąca przedłożyła faktury dotyczące rozliczenia dostawy gazu, energii elektrycznej, usług telekomunikacyjnych, pismo Spółdzielni Mieszkaniowej w [...] w kwestii odszkodowania, decyzję ZUS o waloryzacji emerytury, pisma Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] o zajęciu wierzytelności i zawiadomieniu o wszczęciu egzekucji oraz kserokopię postanowienia o wszczęciu śledztwa. Rozpatrując na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy wskazać, iż instytucja prawa pomocy przewiduje dla skarżącej możliwość zwolnienia od kosztów sądowych w całości bądź w części oraz ustanowienia zawodowego pełnomocnika. Przy czym zastosowanie tej instytucji do konkretnego przypadku może mieć miejsce w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, bądź też w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 p.p.s.a.). Przewidywana możliwość ubiegania się przez skarżącą o prawo pomocy w zakresie całkowitym (o co wnosi w przedmiotowym wniosku) uwarunkowana jest spełnieniem przesłanki określonej w art. 246 § 1, pkt 1 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje gdy osoba ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Zatem przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym winno być stosowane do osób żyjących w skrajnym ubóstwie (skierowane przykładowo do osób pozbawionych dochodów lub osób, których dochody są tak niewielkie, że nie są w stanie pokryć niezbędnych kosztów utrzymania). Tak ukształtowany charakter prawa pomocy wynika z tego, iż generalną zasadą postępowania sądowego, wyrażoną w art. 199 p.p.s.a., jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu 22 maja 2013 r. (sygn. akt II OZ 383/13, LEX nr 1319081) podkreślił bowiem, iż "prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe". Podobny pogląd co do stosowania instytucji prawa pomocy wyrażono w szeregu innych orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z 6 października 2004 r., GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8; postanowienie z 10 stycznia 2005 r., FZ 478/04 - dostępne na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl; postanowienie z 15 kwietnia 2008 r., II FZ 106/08, lex nr 471131; postanowienie z 22 maja 2013 r., II OZ 383/13, lex nr 1319081; postanowienie z 29 maja 2013 r., II OZ 419/13, LEX nr 1319097). Dokonując oceny informacji i danych dotyczących aktualnej sytuacji finansowej i majątkowej skarżącej, przedstawionych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, a także wynikających z załączonych do niego dokumentów, referendarz uznał, że skarżąca znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do skorzystania z prawa pomocy w żądanym zakresie. W ocenie referendarza skarżąca, uzyskując miesięczne dochody w wysokości 1.821,70 zł i obciążając je stałymi miesięcznymi kosztami utrzymania w zbliżonej skali (t.j. kosztami związanymi z zakupem leków, żywności, ubrań, środków czystości, energii elektrycznej, gazu, a także z opłatą za czynsz i telefon), nie jest w stanie wygenerować dodatkowe środki finansowe, które umożliwiłyby jej poniesienie wymaganych kosztów postępowania, w tym kosztów ustanowienia zawodowego pełnomocnika. Poza tym sytuację skarżącej pogarsza obciążenie jej dochodów egzekucją pieniężną w związku z posiadanym przez nią zadłużeniem. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a., orzeczono o przyznaniu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.