I SA/Op 31/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Marzena Łozowska po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. U. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 21 listopada 2017 r. Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2011 r. od dochodu z odpłatnego zbycia nieruchomości w związku z wnioskiem skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez D. U. (dalej jako: skarżąca, strona) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 21.11.2017 r. w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2011 r. od dochodu z odpłatnego zbycia nieruchomości w wysokości 7.986 zł, ustanowiony przez skarżącą profesjonalny pełnomocnik zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Uzasadniając wniosek wskazał, że w wyniku podstępnego działania D. H., działającego bezprawnie na podstawie uchylonego pełnomocnictwa, strona utraciła własność udziału nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...]. Skutkiem tego wraz ze swoimi dziećmi skarżąca została pozbawiona miejsca zamieszkania. W obliczu tego faktu oraz okoliczności, że K. U. nie płaci należnych dzieciom alimentów, skarżąca jest jedynym żywicielem rodziny. Jedynymi źródłami dochodów jest zasiłek rodzinny, świadczenie pobierane z funduszu alimentacyjnego oraz dofinansowanie z programu 500+. Wystarcza to wyłącznie na zaspokojenie podstawowych potrzeb. Wyegzekwowanie tak wysokiej kwoty podatku w tych okolicznościach spowodowałoby zatem znaczą szkodę i mogłoby doprowadzić do pogrążenia się rodziny w niedostatku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie . Stosownie do art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369), dalej jako: [p.p.s.a]., wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże w myśl art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek strony wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub części aktu, o którym mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przyznanie takiej ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi odstępstwo od ogólnej reguły, iż ostateczna decyzja administracyjna podlega wykonaniu. U podstaw tej regulacji legła potrzeba zagwarantowania funkcjonowania procesu stosowania i realizowania norm prawa administracyjnego. Wstrzymanie wykonania aktu jest więc instytucją wyjątkową, co oznacza, iż przesłanki przewidziane w cytowanym przepisie nie mogą podlegać wykładni rozszerzającej. Przesłankami uzasadniającymi zastosowanie przez Sąd tej instytucji procesowej jest niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że w przepisie art. 61 § 3 p.p.s.a chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego (por. post. NSA z 20.12.2004 r. sygn. akt GZ 138/04, publikowane na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl jak i pozostałe powołane poniżej orzeczenia). Trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. post. WSA w Białymstoku z dnia 3 sierpnia 2006 r. sygn. akt II SA/Bk 352/06). Zatem przesłankami warunkującymi wstrzymanie wykonania aktu nie są jakiekolwiek skutki i jakakolwiek szkoda, ale o szkoda i skutki kwalifikowane, tzn. przekraczające normalne następstwa związane z wykonywaniem aktu (tak m.in: postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2004 r., OZ 889/04, postanowienie NSA z dnia 8 grudnia 2004 r., OZ 694/04, postanowienie z dnia 9 marca 2005 r., II OZ 52/05). Jak wynika z postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 maja 2009 r. (sygn. akt I FZ 148/09) to w interesie strony leży takie sformułowanie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności, by powołane w nim okoliczności wskazywały na zajście w jej przypadku przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz poparcie twierdzeń w tym zakresie stosownymi dokumentami. Zatem strona powinna wykazać szczegółowe przyczyny uzasadniających możliwość wystąpienia sytuacji, która spowoduje zajście choćby jednej z przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Nadto, nie jest wystarczające, by okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji występowały w sprawie - sąd musi mieć o nich wiedzę i możliwość zweryfikowania tej wiedzy, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę. Przy czym sąd administracyjny w razie braku takich dokumentów, czy to w aktach sprawy, czy też z powodu niedołączenia ich do wniosku nie jest uprawniony, przed rozpoznaniem wniosku o wstrzymanie do wzywania strony o ich przedstawienie. W przypadku bowiem wniosku o wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje – jak choćby w ramach instytucji prawa pomocy – możliwości skorzystania z uzupełniającego postępowania dowodowego (postanowienie NSA z dnia 12.09.2014 r. sygn. akt I FZ 268/14). W rozpoznawanej sprawie pełnomocnik wniosek motywuje trudną sytuacją finansową skarżącej, wskazując, że wyegzekwowanie kwoty spornego zobowiązania podatkowego może spowodować znaczą szkodę i doprowadzić do pogrążenia się rodziny w niedostatku. W ocenie Sądu uzasadnienie przedmiotowego wniosku jak i materiały znajdujące się w aktach administracyjnych nie wskazują na wystąpienie przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. w postaci niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wprawdzie do przedmiotowego wniosku nie dołączono stosownych materiałów źródłowych, to jednak z akt administracyjnych sprawy wynika, że w dniu 23.09.2015 r. doszło do nieodpłatnego zniesienia współwłasności nieruchomości znajdującej się w [...] przy ul. [...] na rzecz D. H., w wyniku czego skarżąca utraciła prawo własności ww. nieruchomości (akta adm. t. I, k. 9). W aktach administracyjnych znajdują się również: - zaświadczenie z dnia 29.08.2017 r. sporządzone przez komornika sądowego dotyczące postępowania egzekucyjnego prowadzonego przeciwko K. H. o egzekucję alimentów. Z zaświadczenia tego wynika, że na dzień 29.08.2017 r. wypłacone świadczenie z funduszu alimentacyjnego wyniosło 6000 zł (akta adm., t. II, k. 13); - zaświadczenie z dnia 28.09.2017 r. sporządzone przez komornika sądowego o bezskuteczności egzekucji alimentów od K. H. przyznanych na rzecz dzieci skarżącej (akta adm. t II., k. 11). Dostępne w sprawie informacje nie wskazują aby strona posiadała majątek, z którego egzekucja spornego zobowiązania podatkowego byłaby możliwa, a uzyskiwane przez skarżącą dochody w postaci świadczenia alimentacyjnego, świadczenia 500+ i zasiłku rodzinnego nie podlegają egzekucji. Zgodnie z art. 10 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz.U. z 2016 r., poz. 599, dalej jako: "u.p.e.a."), nie podlegają egzekucji świadczenia alimentacyjne, świadczenia pieniężne wypłacane w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów, świadczenia rodzinne, dodatki rodzinne, pielęgnacyjne, porodowe, dla sierot zupełnych, zasiłki dla opiekunów, świadczenia z pomocy społecznej, świadczenie wychowawcze oraz jednorazowe świadczenie, o którym mowa w art. 10 ustawy z dnia 4 listopada 2016 r. o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin "Za życiem" (Dz. U. poz. 1860). Mając na uwadze powyższe nie można uznać, że postępowanie egzekucyjne spowodowałoby zagrożenie bytu rodziny – jedyne środki jakimi strona (zgodnie z oświadczeniem) dysponuje wyłączone są spod egzekucji administracyjnej – zatem nie zostanie pozbawiona tych środków w razie ewentualnego wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Okoliczność, że strona utraciła prawo własności ww. nieruchomości w [...], sama w sobie nie stanowi podstawy do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżąca nie wyjaśniła przy tym w żaden sposób jak obecnie kształtuje się jej sytuacja mieszkaniowa, nie wskazała czy nie posiada ewentualnie innych nieruchomości, nie przedstawiła informacji odnośnie obecnego miejsca zamieszkania (z akt sprawy wynika, że strona przebywa obecnie w [...], woj. [...]), nie wyjaśniła czy zajmuje lokal mieszkalny przykładowo w oparciu o umowę najmu lub nieodpłatnego użyczenia, czy też może na innych zasadach. Strona nie wykazała szczegółowo konkretnych kosztów utrzymania w stosunku do faktycznie uzyskiwanych dochodów (nie podała wysokości otrzymywanych świadczeń alimentacyjnych i wychowawczych w skali miesiąca, nie przedstawiała dokumentu potwierdzającego pobieranie zasiłku rodzinnego, nie wyjaśniła jednoznacznie tego czy nie uzyskuje ewentualnie innych dochodów, lub nie posiada składników majątkowych, które mogłyby podlegać egzekucji). Dokumenty zawierające ww. informacje nie znajdują się w aktach sprawy (strona ich nie przedłożyła jak i nie składała wniosku o przyznanie prawa pomocy). Jak zaznaczono już powyżej, Sąd rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, nie jest uprawniony do wzywania strony do uzupełnienie wniosku i przedłożenie dodatkowej dokumentacji. Natomiast z udostępnionych przez stronę informacji nie wynika aby postępowanie egzekucyjne mogło pogorszyć jej sytuację finansową – skoro osiąga wyłącznie dochody wyłączone spod egzekucji administracyjnej, jak i nie wskazuje na posiadanie majątku do którego mogłaby być skierowana skuteczna egzekucja, co skłania do przyjęcia, że brak jest uzasadnionych podstaw do uznania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania nieodwracalnych skutków (por. postanowienie NSA z dnia 7.04.2015 r., sygn. akt I FZ 105/15). Zaznaczyć też należy, że nie można utożsamiać trudnej sytuacji finansowej strony z przesłankami niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowaniem trudnych do odwrócenia skutków, zwłaszcza w sytuacji gdy strona nie osiąga dochodów ani nie posiada majątku, z którego możliwe byłoby przeprowadzenie skutecznej egzekucji. Podkreślić też trzeba, że instytucja wstrzymania wykonania aktu jest wyłącznie rozstrzygnięciem tymczasowym. Postanowienie tego rodzaju ma charakter wpadkowy, a jego byt prawny kończy się z chwilą wydania przez Sąd wyroku uwzględniającego skargę lub uprawomocnienia się wyroku oddalającego skargę. Nie oznacza to natomiast, że zobowiązanie podatkowe wynikające z decyzji przestanie istnieć. W związku z powyższym Sąd, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a, orzekł, jak w sentencji postanowienia.