I SA/Op 313/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Marzena Łozowska po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. U. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 25 lipca 2018 r., nr [...] w przedmiocie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne w związku z wnioskiem skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej postanawia: odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 grudnia 2018 r. skargi J. U. (dalej jako: skarżąca, strona) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 25 lipca 2018 r. w przedmiocie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne, oddalił skargę. W dniu 30 stycznia 2019 r. skarżącej doręczono odpis ww. wyroku wraz z uzasadnieniem (k. 74 akt sądowych). Wskutek wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy, postanowieniem z dnia 29 stycznia 2019 r. starszy referendarz sądowy przyznał stronie prawo pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego. W dniu 13 marca 2019 r. Okręgowa Izba Radców Prawnych w Opolu (dalej jako: OIRP) wyznaczyła dla skarżącej pełnomocnika z urzędu w osobie radcy prawnego K. K. W dniu 18 marca 2019 r. radcy prawnemu K. K. doręczone zostało pismo OIRP o wyznaczeniu jej pełnomocnikiem z urzędu w niniejszej sprawie (k. 93 i 94 akt sądowych). Pismem nadanym 17 maja 2019 r. (k. 87 akt sądowych) pełnomocnik skarżącej wniosła skargę kasacyjną od wyżej opisanego wyroku wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik podniosła, że w dniu 15 kwietnia 2019 r. wysłała do skarżącej pismo informujące o ustanowieniu pełnomocnika z urzędu z prośbą o kontakt celem ustalenia terminu spotkania. W tym samym czasie pełnomocnik zapoznała się aktami przedmiotowej sprawy w tut. Sądzie. Wobec utrudnionego kontaktu ze skarżącą (wiek, brak telefonu) do spotkania doszło dopiero w dniu 10 maja 2019 r. w miejscu zamieszkania strony, w [...]. Spotkanie ze strona było istotne, bowiem jej wyjaśnienia i przedstawione przez nią dodatkowe dokumenty, pozwoliły na kompleksowe zapoznanie się ze sprawą oraz ocenę zasadności wniesienia skargi kasacyjnej. Opisane okoliczności wskazują, w ocenie pełnomocnika skarżącej, na brak winy w uchybieniu terminu do złożenia skargi kasacyjnej. Pełnomocnik przedłożyła do akt sądowych przedmiotowej sprawy: poświadczoną za zgodność z oryginałem kopię pisma z dnia 15.04.2019 r. skierowanego do skarżącej, celem ustalenia terminu spotkania; skargę kasacyjną sporządzoną w dniu 15 maja 2019 r.; potwierdzenie uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej; poświadczoną za zgodność z oryginałem kopię potwierdzenia nadania pisma przez OIRP wraz z historią migracji przesyłki. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Jak wynika z treści przepisu art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 z późn. zm). – dalej określanej jako p.p.s.a., czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna, jednakże zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.). W piśmie zawierającym wniosek o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.), a równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Podstawowymi przesłankami, które warunkują przywrócenie terminu jest zatem zachowanie wymogów formalnych z art. 87 § 1 i 4 p.p.s.a. oraz uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości fakt, że ustanowiona w ramach przyznanego skarżącej prawa pomocy pełnomocnik nie wniosła w terminie skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 7.12.2018 r. Z dokumentacji przekazanej przez pełnomocnika wynika, że w dniu 18 marca 2019 r. otrzymała ona pismo OIRP informujące, że została ustanowiona jako pełnomocnik z urzędu w niniejszej sprawie (k. 93 i 94 akt sądowych). Zgodnie z treścią przepisu art. 177 § 3 p.p.s.a. w razie ustanowienia w ramach prawa pomocy radcy prawnego po wydaniu orzeczenia, na wniosek złożony przez stronę, (...) która zgłosiła wniosek o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, termin do wniesienia skargi kasacyjnej biegnie od dnia zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu, jednak nie wcześniej niż od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Skarżącej doręczono odpis ww. wyroku wraz z uzasadnieniem w dniu 30.01.2019 r. Termin do wniesienia skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie należy liczyć od dnia zawiadomienia pełnomocnika o wyznaczeniu jej w niniejszej sprawie (18.03.2019 r.). Powyższe oznacza, że termin do wniesienia skargi kasacyjnej upływał w dniu 17 kwietnia 2019 r. Pełnomocnik strony skargę kasacyjną nadała w dniu 17 maja 2019 r. (k. 87 akt sądowych), a zatem z uchybieniem terminu do jej wniesienia. Z akt sprawy wynika, że pełnomocnik strony złożyła wniosek o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od daty ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.). Zgodnie z podanymi informacjami przyczyna uchybienia terminu ustała w dniu 10 maja 2019 r. kiedy to pełnomocnik spotkała się ze skarżącą. Natomiast skarga kasacyjna wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia została nadana w dniu 17 maja 2019 r., czyli z zachowaniem terminu przewidzianego w przepisie art. 87 § 1 p.p.s.a. Równocześnie z wnioskiem pełnomocnik dokonała czynności, dla której został określony uchybiony termin – wniosła skargę kasacyjną od wyroku z dnia 7.12.2018 r. W sprawie spełnione zatem zostały warunki określone w art. 87 § 1 i § 4 p.p.s.a., co umożliwia merytoryczne rozpoznanie wniosku skarżącej. Przechodząc do oceny okoliczności podanych przez pełnomocnika w uzasadnieniu przedmiotowego wniosku, trzeba wskazać, że przywrócenia terminu może domagać się strona, która przyznaje, że nie dokonała czynności w terminie i jest w stanie uprawdopodobnić, iż stało się tak bez jej winy ze względu na wystąpienie okoliczności od niej niezależnych, którym pomimo dołożenia należytej staranności nie była w stanie przeciwdziałać. Zatem brak winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu polega na dopełnieniu obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Oceniając wystąpienie tej przesłanki, sąd przyjmuje obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć zaistniałej przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (zob. postanowienie NSA z dnia 23 września 2015 r., sygn. akt II FZ 750/15, dostępne, podobnie jak i pozostałe przywołane w tym uzasadnieniu orzeczenia, na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Przywrócenie terminu jest więc dopuszczalne wyłącznie w przypadku zaistnienia obiektywnych, występujących bez woli strony okoliczności, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie (postanowienie NSA z dnia 12 listopada 2015 r., sygn. akt II OZ 1075/15). Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (postanowienie NSA z 10 września 2010 r., II OZ 849/10). Natomiast do negatywnych przesłanek przywrócenia terminu zalicza się m.in. niedostateczną staranność w prowadzeniu własnych spraw (postanowienie NSA z dnia 10 lutego 2000r., SA/Sz 1117/99, niepubl.), nieznajomość prawa (wyrok NSA z 6 listopada 1998 r., I SA/Łd 153/97), czy choćby nieprzebywanie pod adresem, który podano jako miejsce, na który miały być kierowane pisma (postanowienie WSA w Warszawie z 7 lipca 2004 r., III SA/Wa 368/04). Dodać należy, że przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminowi do dokonania czynności procesowej, należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienie NSA z dnia 30 maja 2008 r., sygn. akt I OZ 354/08 oraz postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 października 1998 r., sygn. akt II CKN 8/98, Lex nr 50679). Wyjaśnić także trzeba, że w sytuacji, gdy uchybienie terminu do dokonania danej czynności jest wynikiem zaniechań pełnomocnika, badaniu podlega, czy pełnomocnik uprawdopodobnił swój brak winy w uchybieniu, jednakże w istocie zaniechanie pełnomocnika obciąża samą stronę. Zatem w sytuacji gdy pełnomocnik nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu, to konsekwencje braku należytej staranności pełnomocnika obciążają samą skarżącą. Odnosząc powyższe do całokształtu okoliczności niniejszej sprawy wskazać należy, że w ocenie Sądu pełnomocnik skarżącej nie uprawdopodobniła aby uchybienie terminu do złożenia skargi kasacyjnej było przez nią niezawinione. W pierwszej kolejności zwrócić należy uwagę, że zawiadomienie o wyznaczeniu do działania w niniejszej sprawie zostało doręczone pełnomocnikowi w dniu 18 marca 2019 r. – zawiadomienie to zawierało m.in. pouczenie o obowiązku niezwłocznego (podkreślenie Sądu) zapoznania się z aktami sprawy i skontaktowania ze stroną skarżącą. Tymczasem, jak wynika z treści wniosku, pełnomocnik zapoznała się z aktami sprawy i skontaktowała ze skarżącą dopiero w dniu 15 kwietnia 2019 r. Przy czym w żaden sposób nie zostało wyjaśnione czy w okresie od 18 marca 2019 r. do 15 kwietnia 2019 r. wystąpiły jakiekolwiek przeszkody do zapoznania się ze stanem sprawy. W ocenie Sądu takie zachowanie pełnomocnika, od której z racji wykonywanego zawodu należy wymagać wysokiego stopnia profesjonalizmu i staranności w dbałości o interesy stron, które reprezentuje, wskazuje na brak należytej staranności w wykonywaniu powierzonych czynności. Z okoliczności sprawy wynika zatem, że do uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej doszło wskutek opieszałego działania pełnomocnik, która z opóźnieniem podjęła czynności w sprawie i skontaktowała się ze stroną dopiero w dniu 15 kwietnia 2019 r., czyli na dwa dni przed upływem terminu do wniesienia skargi kasacyjnej (liczonego zgodnie z art. 177 § 3 p.p.s.a.). Wobec powyższego nie świadczą, w ocenie Sądu, o uprawdopodobnieniu braku winy w uchybieniu terminu, wyjaśnienia pełnomocnika, że wskutek utrudnionego kontaktu ze skarżącą (wiek, brak telefonu) do spotkania doszło dopiero w dniu 10 maja 2019 r., a do nadania skargi kasacyjnej w dniu 17 maja 2019 r. Gdyby bowiem pełnomocnik działała z należytą starannością i niezwłocznie zapoznała się ze sprawą (z treści przedmiotowego wniosku nie wynika aby wystąpiły ku temu jakiekolwiek przeszkody), to wcześniej powzięłaby informację o czynnościach jakie należy podjąć we właściwym terminie, celem ochrony interesu skarżącej. Jak wskazano powyżej, nie stanowią przesłanki uzasadniającej przywrócenie terminu zaniechania i zaniedbania ze strony profesjonalnego pełnomocnika. Zdaniem Sądu wskazane powody, dla których pełnomocnik skarżącej nie złożyła skargi kasacyjnej w terminie nie miały charakteru nadzwyczajnego i nie były spowodowane żadną przeszkodą niemożliwą do usunięcia. Pełnomocnik nie wskazała na okoliczności, które mogłyby uprawdopodobnić brak winy w uchybieniu terminu. Końcowo zaznaczyć należy, że Sąd podziela pogląd wyrażony w postanowieniu NSA z dnia 14.02.2017 r., sygn. akt I OZ 374/17, w którym wskazano, że pełnomocnik nie dochował wymaganej od niego staranności, jeżeli niezwłocznie nie zapoznał się aktami sprawy, w której został wyznaczony w ramach prawa pomocy. W postanowieniu tym wyjaśniono, iż fakt, że w zawiadomieniu o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu w sprawie nie wskazano, iż wyznaczony jest do sporządzenia skargi kasacyjnej, nie podważa oczekiwania, że pełnomocnik z chwilą jego wyznaczenia w sprawie winien niezwłocznie zasięgnąć wiedzy o sprawie i ustalić powinne działania. Od pełnomocnika wyznaczonego z urzędu można oczekiwać postawy czynnej, nie zaś biernej, a zatem po wyznaczeniu powinien on sam powziąć czynności celem dowiedzenia się, czy i jakie w sprawie biegną terminy. Reasumując, wskazać należy, że w niniejszej sprawie pełnomocnik nie dochowała standardów oczekiwanych od profesjonalnego pełnomocnika i uchybiła terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej z własnej winy, co wyklucza przywrócenie terminu. Wobec powyższego orzeczono, jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a.