I SA/Op 376/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marzena Łozowska po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym zażalenia skarżącego na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 25 stycznia 2016 r. w przedmiocie odrzucenia zażalenia w sprawie ze skargi J. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu (obecnie: Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu) z dnia 14 kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia do wniesienia odwołania postanawia: odrzucić zażalenie. J. M. (dalej jako: skarżący, strona) wniósł we własnym imieniu skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu (obecnie: Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu) z dnia 14 kwietnia 2015 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Nysie z dnia 29.09.2014 r. ustalającej P. L. podatek od spadków i darowizn. Postanowieniem z dnia 20.07.2015 r. ww. skarga została odrzucona z uwagi na brak legitymacji J. M. do jej wniesienia. Postanowieniem z dnia 30.10.2015 r. sygn. akt I SA/Op 376/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargę kasacyjną strony od ww. postanowienia o odrzuceniu skargi z dnia 20.07.2015 r., gdyż skarżący nie wykazał swoich uprawnień do samodzielnego sporządzenia skargi kasacyjnej. Skarżący, pomimo wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej przez nadesłanie dokumentów potwierdzających obecny status sędziego, uprawniający do sporządzenia ww. środka zaskarżenia, ujawnionego braku nie uzupełnił. Postanowieniem z dnia 7.12.2015 r. Sąd odrzucił zażalenie skarżącego na ww. postanowienie z dnia 30.10.2015 r. z uwagi na niespełnienie wymogów o których mowa w art. 194 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 – dalej wskazywanej jako P.p.s.a.). Postanowieniem z dnia 25.01.2016 r. Sąd odrzucił zażalenie skarżącego na ww. postanowienie z dnia 7.12.2015 r. gdyż zostało ono wniesione z uchybieniem ustawowego siedmiodniowego terminu o którym mowa w art. 194 § 2 P.p.s.a. Odpis ww. postanowienia z dnia 25.01.2016 r. został doręczony skarżącemu w dniu 15.02.2016 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru, k. 82, tom I akt sądowych). W dniu 22.02.2016 r. skarżący wniósł zażalenie na postanowienie z dnia 25.01.2016 r. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 26.02.2016 r. skarżący został wezwany od uiszczenia wpisu od ww. zażalenia w wysokości 100 zł w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu, pod rygorem dorzucenia zażalenia. Odpis ww. zarządzenia został doręczony skarżącemu w dniu 21.03.2016 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru, k. 93 tom I akt sądowych). Na ww. zarządzenie z dnia 26.02.2016 r. skarżący wniósł zażalenie, które zostało oddalone postanowieniem NSA z dnia 13.07.2016 r., sygn. akt II FZ 247/16. Wskutek powyższego, zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 22.07.2016 r. skarżący został wezwany do wykonania prawomocnego zarządzenia z dnia 26.02.2016 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia w kwocie 100 zł, w terminie 7 dni do daty doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia zażalenia. Odpis ww. wezwania został doręczony skarżącemu w dniu 16.08.2016 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru, k. 121 tom I akt sądowych). W siedmiodniowym terminie, który upłynął w dniu 23.08.2016 r. skarżący nie uiścił wpisu od zażalenia. W dniu 23.08.2016 r. pocztą mailową wpłynęło pismo skarżącego zawierające wniosek o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 8.11.2016 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Postanowieniem tut. Sądu z dnia 8.02.2017 r. odrzucony został sprzeciw skarżącego od ww. postanowienia w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy, z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych. Postanowieniem z dnia 31.05.2017 r., sygn. II FZ 281/17, NSA oddalił zażalenie skarżącego na ww. postanowienie tut. Sądu z dnia 8 lutego 2017 r. W konsekwencji postanowienie z dnia 8.11.2016 r. w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy stało się prawomocne. Skarżący w toku postępowania składał kolejne wnioski o prawo pomocy, które jednak nie zostały uwzględnione z uwagi m.in. na niewykazanie przez stronę źródła finansowania bieżących wydatków na utrzymanie (ostatnie postanowienie w tym przedmiocie zapadło w dniu 23.04.2018 r.). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 220 § 1 P.p.s.a., sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2 i 3, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. W razie bezskutecznego upływu terminu przewodniczący wydaje zarządzenie o pozostawieniu pisma bez rozpoznania. Skutek pozostawienia nieopłaconego pisma bez rozpoznania nie powstaje jednak w przypadku, gdy należna opłata nie zostanie uiszczona od skargi, skargi kasacyjnej, zażalenia lub skargi o wznowienie postępowania. W takiej sytuacji, zgodnie z art. 220 § 3 P.p.s.a., jeżeli od tych pism pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają one odrzuceniu przez sąd. Jak wynika z akt sprawy, odpis zarządzenia o wezwaniu do wykonania prawomocnego zarządzenia z dnia 26.02.2016 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia w kwocie 100 zł, został prawidłowo doręczony do rąk skarżącego w dniu 16.08.2016 r. Powyższe oznacza, że wyznaczony termin do uiszczenia wpisu upłynął w dniu 23.08.2016 r. Strona, mimo prawidłowego wezwania, w którym pouczono o konsekwencjach prawnych niedokonania powyższej czynności, należnej opłaty sądowej nie uiściła, dlatego na podstawie art. 220 § 3 P.p.s.a. zażalenie należało odrzucić. Na marginesie poczynionych rozważań należy wyraźnie podkreślić, że dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy pozostaje bez znaczenia złożony przez stronę wniosek o przyznanie prawa pomocy. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się bowiem, że jeżeli strona po doręczeniu jej prawomocnego wezwania do uiszczenia wpisu sądowego, a przed upływem siedmiodniowego terminu do zapłacenia należnych kosztów postępowania, wystąpi do sądu z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy wówczas, złożenie wniosku nie przerywa biegu do uiszczenia wpisu oraz nie chroni przed skutkami niezastosowania się do treści wezwania we wskazanym przez sąd administracyjny terminie. Skoro wezwanie do uiszczenia wpisu nastąpiło w wyniku wykonania prawomocnego zarządzenia, złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy nie może dotyczyć tej konkretnej opłaty. Ewentualne uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy ma znaczenie bowiem w toku dalej prowadzonego postępowania w konkretnej sprawie. Nie ulega wątpliwości, że postanowienie o przyznaniu prawa pomocy ma charakter konstytutywny i wywołuje skutki ex nunc, tzn. od daty wniesienia wniosku i nie działa ono z mocą wsteczną (por. postanowienie NSA z 1 lutego 2011 r., sygn. akt II FSK 2664/10), lecz obejmuje swoim zakresem wszelkie przyszłe i potencjalne koszty sądowe, w tym również te opłaty sądowe, które mogą być następstwem zmian w obowiązującym prawodawstwie. Nie obejmuje natomiast kosztów, które strona miała obowiązek uiścić przed jego złożeniem (por. postanowienia NSA z 2 czerwca 2011 r., sygn. akt I GSK 801/11; z 15 czerwca 2011 r., sygn. akt II FZ 194/11). Zauważyć wypada, że jeżeli po prawomocnym wezwaniu do uiszczenia wpisu strona mogłaby składać wniosek o przyznanie prawa pomocy również w odniesieniu do wymagalnej opłaty, kwestia tej konkretnej opłaty mogłaby nigdy nie zostać rozstrzygnięta, skoro po każdym prawomocnym rozstrzygnięciu stwierdzającym konieczność jej uiszczenia można byłoby składać kolejny wniosek w tym przedmiocie. Odmienne działanie sądu administracyjnego mogłoby doprowadzić do uniemożliwienia prowadzenia postępowania wskutek rozpoznawania kolejnych wniosków strony o przyznanie prawa pomocy, skutkując nieuzasadnionym wydłużeniem postępowania, czy nawet skutecznie uniemożliwić merytoryczne rozpoznanie sprawy (por. postanowienie NSA z 22 lipca 2010 r., sygn. akt II FSK 1349/10; z 19 lutego 2010 r., sygn. akt II FSK 621/09).