I SA/Op 376/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marzena Łozowska po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym zażalenia skarżącego na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 8 lutego 2017 r. w przedmiocie odrzucenia zażalenia w sprawie ze skargi J. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu (obecnie: Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu) z dnia 14 kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia do wniesienia odwołania postanawia: odrzucić zażalenie. J. M. (dalej jako: skarżący, strona) wniósł we własnym imieniu skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu (obecnie: Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu) z dnia 14 kwietnia 2015 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Nysie z dnia 29.09.2014 r. ustalającej P. L. podatek od spadków i darowizn. Postanowieniem z dnia 20.07.2015 r. ww. skarga została odrzucona z uwagi na brak legitymacji J. M. do jej wniesienia. W toku postępowania skarżący składał szereg zażaleń i wniosków, m.in. wniosek z dnia 5.10.2016 r. o sporządzenie i doręczenie kserokopii oświadczenia sędziego o jego wyłączenie od rozpoznania sprawy. Wniosek powyższy – z uwagi na nieuzupełnienie jego braków formalnych - został pozostawiony bez rozpoznania zarządzeniem sądu z dnia 21.11.2016 r. Na powyższe zarządzenie (doręczone w dniu 13.12.2016 r. v. k. 216 tom II akt sądowych) skarżący wniósł zażalenie. Postanowieniem z dnia 8.02.2017 r. sąd odrzucił ww. zażalenie skarżącego z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych. Odpis powyższego postanowienia został doręczony skarżącemu w dniu 2.03.2017 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru, k. 252, tom II akt sądowych). W dniu 8.03.2017 r. pocztą mailową wpłynęło zażalenie skarżącego na ww. postanowienie z dnia 8.02.2017 r. Braki formalne ww. zażalenia na skutek wezwania sądu zostały uzupełnione w dniu 25.04.2017 r. Przed wniesieniem ww. zażalenia z dnia 8.03.2017 r. skarżący złożył wniosek o prawo pomocy. Postanowieniem z dnia 8.11.2016 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 31.05.2017 r. sygn. I FZ 281/17, NSA oddalił zażalenie skarżącego na postanowienie sądu z dnia 8.02.2017 r. w przedmiocie odrzucenia sprzeciwu na postanowienie referendarza sądowego z dnia 8.11.2016 r. Tym samym postanowienie z dnia 8.11.2016 r. w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy stało się prawomocne. W konsekwencji zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 20.06.2017 r. skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 100 zł od zażalenia na postanowienie z dnia 8.02.2017 r. w przedmiocie odrzucenia zażalenia na zarządzenie sądu z dnia 21.11.2016 r. W terminie otwartym do uiszczenia wpisu skarżący złożył kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy. Skarżącemu odmówiono przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. postanowienie referendarza sądowego z dnia 23.10.2017 r. i postanowienie sądu z dnia 12.01.2018 r.). Kolejno skarżący został wezwany do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 20.06.2017 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 100 zł od zażalenia na postanowienie z dnia 8.02.2017 r. w przedmiocie odrzucenia zażalenia na zarządzenie sądu z dnia 21.11.2016 r. W wezwaniu wskazano sposób uiszczenia wpisu sądowego jak i poinformowano, ze nieziszczenie wpisu w terminie 7 dni od otrzymania wezwania skutkować będzie odrzuceniem zażalenia. Odpis ww. wezwania doręczono skarżącemu w dniu 14.03.2018 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru, k. 363 tom II akt sądowych). Skarżący nie uiścił wpisu sądowego od zażalenia. W dniu 13.02.2018 r. pocztą mailową wpłynął kolejny wniosek strony o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 23.04.2018 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 220 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 – dalej wskazywanej jako P.p.s.a.) sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2 i 3, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. W razie bezskutecznego upływu terminu przewodniczący wydaje zarządzenie o pozostawieniu pisma bez rozpoznania. Skutek pozostawienia nieopłaconego pisma bez rozpoznania nie powstaje jednak w przypadku, gdy należna opłata nie zostanie uiszczona od skargi, skargi kasacyjnej, zażalenia lub skargi o wznowienie postępowania. W takiej sytuacji, zgodnie z art. 220 § 3 P.p.s.a., jeżeli od tych pism pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają one odrzuceniu przez sąd. Jak wynika z akt sprawy, odpis zarządzenia o wezwaniu do wykonania prawomocnego zarządzenia z dnia 20.06.2017 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia w kwocie 100 zł, został prawidłowo doręczony do rąk skarżącego w dniu 14.03.2018 r. Powyższe oznacza, że wyznaczony termin do uiszczenia wpisu upłynął w dniu 21.03.2018 r. Strona, mimo prawidłowego wezwania, w którym pouczono o konsekwencjach prawnych niedokonania powyższej czynności, należnej opłaty sądowej nie uiściła, dlatego na podstawie art. 220 § 3 P.p.s.a. zażalenie należało odrzucić. Na marginesie poczynionych rozważań należy wyraźnie podkreślić, że dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy pozostaje bez znaczenia złożony przez stronę kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się bowiem, że jeżeli strona po doręczeniu jej prawomocnego wezwania do uiszczenia wpisu sądowego, a przed upływem siedmiodniowego terminu do zapłacenia należnych kosztów postępowania, wystąpi do sądu z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy wówczas, złożenie wniosku nie przerywa biegu do uiszczenia wpisu oraz nie chroni przed skutkami niezastosowania się do treści wezwania we wskazanym przez sąd administracyjny terminie. Skoro wezwanie do uiszczenia wpisu nastąpiło w wyniku wykonania prawomocnego zarządzenia, złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy nie może dotyczyć tej konkretnej opłaty. Ewentualne uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy ma znaczenie bowiem w toku dalej prowadzonego postępowania w konkretnej sprawie. Nie ulega wątpliwości, że postanowienie o przyznaniu prawa pomocy ma charakter konstytutywny i wywołuje skutki ex nunc, tzn. od daty wniesienia wniosku i nie działa ono z mocą wsteczną (por. postanowienie NSA z 1 lutego 2011 r., sygn. akt II FSK 2664/10), lecz obejmuje swoim zakresem wszelkie przyszłe i potencjalne koszty sądowe, w tym również te opłaty sądowe, które mogą być następstwem zmian w obowiązującym prawodawstwie. Nie obejmuje natomiast kosztów, które strona miała obowiązek uiścić przed jego złożeniem (por. postanowienia NSA z 2 czerwca 2011 r., sygn. akt I GSK 801/11; z 15 czerwca 2011 r., sygn. akt II FZ 194/11). Zauważyć wypada, że jeżeli po prawomocnym wezwaniu do uiszczenia wpisu strona mogłaby składać wniosek o przyznanie prawa pomocy również w odniesieniu do wymagalnej opłaty, kwestia tej konkretnej opłaty mogłaby nigdy nie zostać rozstrzygnięta, skoro po każdym prawomocnym rozstrzygnięciu stwierdzającym konieczność jej uiszczenia można byłoby składać kolejny wniosek w tym przedmiocie. Odmienne działanie sądu administracyjnego mogłoby doprowadzić do uniemożliwienia prowadzenia postępowania wskutek rozpoznawania kolejnych wniosków strony o przyznanie prawa pomocy, skutkując nieuzasadnionym wydłużeniem postępowania, czy nawet skutecznie uniemożliwić merytoryczne rozpoznanie sprawy (por. postanowienie NSA z 22 lipca 2010 r., sygn. akt II FSK 1349/10; z 19 lutego 2010 r., sygn. akt II FSK 621/09).