I SA/Op 382/15
WyrokWSA w Opolu2015-12-22
Skład orzekający: Marta Wojciechowska, Krzysztof Bogusz, Grzegorz Gocki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Gmina Prudnik, ponosząc wydatki na inwestycje, które następnie zostały nieodpłatnie przekazane jej jednostce budżetowej, ma prawo do odliczenia podatku naliczonego VAT?Ratio decidendi
Gmina, ponosząc wydatki na inwestycje, które następnie zostały nieodpłatnie przekazane jej jednostce budżetowej, ma prawo do odliczenia podatku naliczonego VAT, ponieważ jednostka budżetowa nie jest odrębnym podatnikiem VAT, a jej działalność należy uznać za działalność samej gminy. W takim przypadku gmina jest podatnikiem VAT i może odliczyć podatek naliczony, jeśli inwestycje służą czynnościom opodatkowanym.Stan faktyczny
Gmina Prudnik złożyła wniosek o stwierdzenie nadpłaty w podatku VAT za luty 2009 r., powołując się na prawo do odliczenia podatku naliczonego od wydatków inwestycyjnych, które następnie przekazała swojej jednostce budżetowej. Organy podatkowe odmówiły prawa do odliczenia, uznając, że Gmina nie działała jako podatnik VAT przy ponoszeniu tych wydatków. Po postępowaniu wymiarowym, które ustaliło niższą kwotę zwrotu, Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego stwierdzającą nadpłatę w pierwotnie zadeklarowanej wysokości. Gmina wniosła skargę do WSA.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w Prudniku i zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Wojciechowska Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędzia WSA Grzegorz Gocki (spr.) Protokolant Starszy inspektor sądowy Iwona Bergiel po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi Gminy Prudnik na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 8 maja 2015 r., nr PT-I/44070-0103/14/KAC w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty w podatku od towarów i usług za luty 2009 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w Prudniku z dnia 10 września 2014 r., nr PP/4403-2/14/JJ, II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu na rzecz strony skarżącej kwotę 700,00 zł (słownie: siedemset 00/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Zaskarżoną decyzją z dnia 8 maja 2015 r. Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613) [dalej powoływanej jako: O.p.], utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w Prudniku z dnia 10 września 2014 r. stwierdzającej Gminie Prudnik (dalej jako: skarżąca, strona, Gmina) nadpłatę w podatku od towarów i usług za luty 2009 r. w wysokości 1.745 zł.
Rozstrzygnięcie powyższe zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Gmina Prudnik, będąca czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług, złożyła do Urzędu Skarbowego w Prudniku wniosek o stwierdzenie nadpłaty w podatku od towarów i usług za luty 2009 r. w wysokości 1.745 zł oraz wniosek o zwrot nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu w terminie 60 dni w kwocie 9.705 zł wraz z deklaracją korygującą rozliczenie w VAT za luty 2009 r., w której wykazała podatek należny w wysokości 2.122 zł oraz podatek naliczony w łącznej wysokości 11.827 zł. Do wniosku dołączono zestawienie faktur VAT będących podstawą do odliczenia podatku naliczonego w ww. okresie rozliczeniowym. W pierwotnie złożonej deklaracji VAT- 7 za ten miesiąc Gmina wykazała w podatku od towarów i usług kwotę zobowiązania podatkowego w wysokości 1.745 zł, która to kwota została wpłacona na rachunek urzędu skarbowego.
W uzasadnieniu wniosku o stwierdzenie nadpłaty powołała się na wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej jako TSUE) z dnia 1.03.2013 r. w sprawie C-280/10 (Kopalnia Odkrywkowa Polski Trawertyn) oraz uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) z dnia 24.06.2013 r. sygn. akt I FPS 1/13. Załączona do wniosku korekta uprzedniej deklaracji VAT-7 polegała na zwiększeniu kwoty podatku naliczonego do odliczenia i dotyczyła poniesionych bezpośrednio przez Gminę wydatków z tytułu nabycia usług dostawy energii elektrycznej i cieplnej (mediów) oraz zakupów inwestycyjnych związanych z: rozbudową cmentarza komunalnego, budową inkubatorów przedsiębiorczości, budową schronisk młodzieżowych wykorzystywanych przez Gminę i jej jednostki budżetowe, działających w charakterze podatników VAT czynnych do wykonywania czynności opodatkowanych podatkiem od towarów i usług.
Po rozpatrzeniu wniosku Naczelnik Urzędu Skarbowego w Prudniku decyzją z dnia 10 września 2014 r. wydaną na podstawie art. 74a i art. 75 § 2 pkt 1 lit. b O.p. stwierdził nadpłatę za ww. okres rozliczeniowy w wysokości 1.745 zł.
W uzasadnieniu wyjaśnił, że ustalenia poczynione w trakcie czynności sprawdzających podjętych na skutek złożenia skorygowanej deklaracji i ww. wniosku o stwierdzenie nadpłaty, uzasadniały wszczęcie z urzędu postępowania w przedmiocie określenia prawidłowej wysokości zobowiązania w podatku VAT za badany okres. W wyniku tego postępowania wymiarowego wydana została decyzja z dnia 4 września 2014 r., określająca Gminie w podatku od towarów i usług za luty 2009 r. prawidłową kwotę nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy podatnika w wysokości 3.827 zł, w miejsce zadeklarowanego (w deklaracji korygującej) zwrotu w wysokości 9.705 zł.
Ustalona w ww. decyzji wymiarowej odmienna od zadeklarowanej przez skarżącą kwota nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za badany okres stanowiła konsekwencję przyjęcia, że Gminie nie przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktury dokumentującej wydatki poniesione w ramach inwestycji, które w efekcie końcowym zostały nieodpłatnie (na podstawie protokołów "PT") przekazane odrębnemu od skarżącej podatnikowi VAT, tj. jej jednostce budżetowej, a to oznacza, że Gmina, dokonując zakupów związanych z realizowaną inwestycją, nie wykonywała tych czynności w ramach działalności opodatkowanej (nie występowała jako podatnik VAT), a tym samym powyższe zakupy nie miały związku z czynnościami opodatkowanymi wykonywanymi przez Gminę. Nadto stwierdzono, że Gmina obowiązana była do częściowego odliczenia podatku naliczonego wynikającego z tzw. wydatków mieszanych, tj. w oparciu o ustaloną przez organ na podstawie art. 90 ust. 3 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (tj. Dz. U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054 ze zm.- dalej powoływana jako "u.p.t.u."), proporcję, co skutkowało zmniejszeniem kwoty podatku naliczonego do odliczenia z tego tytułu. Jednocześnie nie zakwestionowano podatku należnego, który został przyjęty za rozliczeniem Gminy dokonanym w deklaracji podatkowej.
Uwzględniając przyjęte w decyzji wymiarowej z dnia 4 września 2014 r. stanowisko organ I instancji stwierdził, że wysokość nadpłaty za miesiąc luty 2009 r. wynosi kwotę 1.745 zł. Kwota ta jest wprawdzie zgodna z kwotą wykazaną we wniosku o stwierdzenie nadpłaty, jednakże dokonane w ww. decyzji wymiarowej skorygowanie rozliczenia Gminy za luty 2009 r. spowodowało powstanie po stronie organu obowiązku określenia nadpłaty w VAT za ww. miesiąc w drodze decyzji. Wynika to a contrario z treści art. 75 § 4 O.p., zgodnie z którym jeżeli prawidłowość skorygowanego zeznania (deklaracji) nie budzi wątpliwości, organ podatkowy zwraca nadpłatę bez wydania decyzji stwierdzającej nadpłatę.
We wniesionym od powyższej decyzji odwołaniu skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika, podniosła zarzuty naruszenia: art. 72 § 1 i art. 75 § 21 pkt 1 lit b o.p oraz art. 15 ust. 1 i 2 u.p.t.u., art. 86 ust. 1 u.p.t.u. w zw. z art. 15 ust. 1 u.p.t.u., art. 86 ust. 1 u.p.t.u.
Uzasadnienie odwołania zasadniczo sprowadzało się do zakwestionowania przesłanek będących podstawą wydania decyzji wymiarowej, określającej niższą niż zadeklarowana kwotę zwrotu podatku naliczonego w podatku VAT za badany okres, którą organ I instancji uwzględnił wydając przedmiotową decyzję w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty.
Pełnomocnik nie zgodził się ze stanowiskiem wyrażonym w decyzji wymiarowej, że zamiar nieodpłatnego przekazania inwestycji jednostce budżetowej pozbawia Gminę prawa do odliczenia podatku naliczonego, wynikającego z faktur dokumentujących poniesione wydatki inwestycyjne na podstawie art. 86 ust. 1 u.p.t.u. Przeciwnie, Gmina ponosząc wydatki na realizowane przez siebie inwestycje, których efekt końcowy przekazuje swojej jednostce budżetowej, zachowuje prawo do odliczenia podatku naliczonego w sytuacji, gdy - jak ma to miejsce w przedmiotowej sprawie - powierzone jednostce (działającej w imieniu i na rachunek Gminy) mienie wykorzystywane jest do prowadzenia działalności opodatkowanej podatkiem od towarów i usług. Na potwierdzenie słuszności prezentowanego stanowiska powołał się na orzecznictwo TSUE oraz krajowych sądów administracyjnych (m.in. wyroki TSUE: z dnia 29.04.2004 r., w sprawie C-137/02 i z dnia 1.03.2012 r. w sprawie C-280/10; wyrok NSA z dnia 2.09.2014 r., sygn. akt I FSK 938/14; wyroki WSA w Gliwicach: z dnia 3.12.2012 r., sygn. akt III SA/Gl 1262/12, z dnia 18.09.2013 r., sygn. akt III SA/Gl 1458/13; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 22.10.2013 r., sygn. akt I SA/Gd 983/13; wyrok WSA w Krakowie z dnia 27.02.2013 r., sygn. akt I SA/Kr 54/13).
Pełnomocnik zarzucił ponadto, że w postępowaniu wymiarowym nie było podstaw do zastosowania wskaźnika proporcji (art. 90 ust. 3 u.p.t.u.) z uwagi na wyłączenia przewidziane w przepisie art. 90 ust. 5 i 6 u.p.t.u. (jedynymi czynnościami zwolnionymi od VAT wykonywanymi przez Gminę była sprzedaż mieszkań, stanowiących jej majątek).
Po rozpatrzeniu sprawy w postępowaniu odwoławczym i przeanalizowaniu zarzutów odwołania Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu wydał opisaną na wstępie decyzję z dnia 8 maja 2015 r.
W jej uzasadnieniu w pierwszej kolejności zaznaczył, że zaskarżoną decyzją organ I instancji określił Gminie nadpłatę w podatku VAT za luty 2009 r. dokładnie w tej samej wysokości jaka wynikała z wniosku Gminy o stwierdzenie nadpłaty – tj. w wysokości 1.745 zł. Chociaż określona przez organ I instancji kwota nadpłaty była zgodna z żądaniem strony, to jednak, stosownie do treści 75 § 4 O.p., dokonanie zwrotu nadpłaty nie było możliwe bez wydania decyzji w tym przedmiocie.
W wyniku bowiem wszczętego odrębne postępowania podatkowego w zakresie podatku od towarów i usług za badany okres wydana została decyzja z dnia 4 września 2014 r., określająca Gminie niższą kwotę zwrotu różnicy podatku naliczonego nad należnym w tym okresie, tj. w wysokości 3.827 zł w miejsce zadeklarowanego (w deklaracji korygującej) zwrotu w wysokości 9.705 zł.
Decyzja wymiarowa została utrzymana w mocy decyzją Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 16 grudnia 2014 r., który podzielił w pełni stanowisko co do braku prawa do odliczenia podatku naliczonego z faktur dokumentujących wydatki poniesione przez Gminę w związku z inwestycjami, które po ich zakończeniu zostały nieodpłatnie przekazane gminnym jednostkom budżetowym (odrębnym od Gminy podatnikom VAT, które wykonują w oparciu o otrzymane inwestycje czynności opodatkowane).
Mimo iż w wydanych rozstrzygnięciach zostało stwierdzone, że Gmina winna w swym rozliczeniu za badany okres wykazać kwotę zwrotu w wysokości 3.827 zł, a nie jak zadeklarowała 9.705 zł, okoliczność ta nie miała bezpośredniego wpływu samą na wysokość nadpłaty. Słusznie zatem organ I instancji uwzględnił wniosek Gminy o zwrot nadpłaty w wysokości 1.745 zł, tj. odpowiadającej kwocie podatku wpłaconego przez nią do urzędu na podstawie pierwotnie złożonej deklaracji podatkowej (przed korektą), co nie zmienia jednakże tego, iż w zaistniałej w sprawie sytuacji, dokonania weryfikacji korekty deklaracji podatkowej za ten miesiąc, o nadpłacie należało orzec w formie władczego rozstrzygnięcia organu podatkowego.
Dyrektor Izby Skarbowej odniósł się również do podniesionych w odwołaniu zarzutów (tożsamych z zarzutami podniesionym w postępowaniu wymiarowym) dotyczących zasadności wydania decyzji wymiarowej, określającej w podatku VAT za badany okres kwotę nadwyżki podatku naliczonego w wysokości niższej niż zadeklarowana przez stronę. W szczególności za decyzją wymiarową wskazał, że Gmina, nabywając towary i usługi celem zrealizowania inwestycji, którą zamierzała nieodpłatnie udostępnić własnej jednostce budżetowej (będącej odrębnym podatnikiem), nie nabywała ich do działalności gospodarczej i tym samym nie działała w charakterze podatnika VAT, co wyklucza możliwość odliczenia przez nią podatku naliczonego wynikającego ze spornych faktur. Natomiast konieczność zastosowania proporcji, o której mowa w art. 90 ust. 3 u.p.t.u., wynikała z faktu, że w badanym okresie sprzedaż zwolniona nie występowała u skarżącej wyłącznie, jak podkreślono w odwołaniu, z tytułu sprzedaży mieszkań (lokali) będących majątkiem Gminy, bowiem z rejestrów sprzedaży i załączonych do akt sprawy faktur wynika, iż na sprzedaż zwolnioną składały się - poza sprzedażą lokali - takie czynności jak: najem lokali, dzierżawa gruntów (terenów), opłaty za bezumowne korzystanie, które nie mogą zostać zaliczone do dostaw, o których mowa w art. 90 ust. 5 czy 6 u.p.t.u. Tym samym, wbrew stanowisku skarżącej, prawidłowo ujęto je przy obliczaniu proporcji za 2009 r.
W konkluzji organ stwierdził, że dokonana przez organ podatkowy korekta rozliczenia Gminy za badany okres w zakresie wydatków związanych z przedmiotowymi inwestycjami była uzasadniona, przy czym nie wpłynęła ona na wysokość nadpłaty podatku za badany okres.
W skardze wniesionej na powyższą decyzję pełnomocnik Gminy wniósł o uchylenie decyzji w całości i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, podnosząc zarzuty naruszenia: art. 15 ust. 1 i 2 u.p.t.u. poprzez uznanie, iż Gmina, ponosząc wydatki na przedmiotowe inwestycje, nie działała w charakterze podatnika podatku VAT; art. 86 ust. 1 u.p.t.u. w zw. z art. 15 ust. 1 u.p.t.u. poprzez przyjęcie, że nie istnieje związek pomiędzy wydatkami na ww. inwestycje dokonanymi przez Gminę, a wykonaniem przez Gminę czynności opodatkowanych za pośrednictwem gminnych jednostek budżetowych; art. 86 ust. 1 u.p.t.u. poprzez naruszenie zasad neutralności oraz równości w związku z pozbawieniem Gminy prawa do odliczenia podatku naliczonego.
Uzasadnienie skargi stanowiło powtórzenie wywodów zawartych już w odwołaniu, sprowadzających się do kwestionowania wyrażonego w decyzji wymiarowej stanowiska, że zamiar nieodpłatnego przekazania inwestycji jednostce budżetowej pozbawia Gminę prawa do odliczenia podatku naliczonego, wynikającego z faktur dokumentujących poniesione wydatki inwestycyjne na podstawie art. 86 ust. 1 u.p.t.u.
Pełnomocnik Gminy ponownie powołał się na orzecznictwo krajowych sądów administracyjnych jak i na orzecznictwo TSUE, które w jego ocenie potwierdza prawidłowość stanowiska skarżącej, że skoro Gmina poniosła wydatki inwestycyjne, które służyły prowadzeniu działalności opodatkowanej VAT przez jednostkę budżetową, to Gminie przysługuje prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego. Wynika to również z faktu, że rozwiązanie proponowane przez organy podatkowe prowadziłoby do naruszenia fundamentalnej dla podatku VAT zasady neutralności (przykładowo wydane na tle zbieżnego stanu faktycznego wyroki w sprawach o sygn. akt: I SA/Rz 513/14 z dnia 05.08.2014r. oraz I SA/Bd 119/14 z dnia 27.01.2014r.), jak również pozbawiłoby podatnika podstawowego prawa do odliczenia podatku naliczonego, wynikającego z samej konstrukcji podatku VAT jako podatku od wartości dodanej, podczas gdy wszelkie ograniczenia prawa do odliczenia mogą być stosowane jedynie wyjątkowo.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Postanowieniem z dnia 18.08.2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz., 270 ze zm. - powoływanej dalej jako: p.p.s.a.) zawiesił postępowanie w sprawie do czasu zakończenia postępowania w przedmiocie pytania prejudycjalnego skierowanego przez NSA postanowieniem z 10.12.2013 r. (sygn. akt I FSK 311/12), tj. postępowania toczącego się przed TSUE w sprawie C-276/14. Z kolei postanowieniem z dnia 12.10.2015 r. Sąd podjął z urzędu zawieszone postępowanie z uwagi na wydanie przez TSUE wyroku w sprawie C-276/14.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm., dalej jako "p.p.s.a."), decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak też w razie stwierdzenia okoliczności uzasadniających stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji (pkt 2). Nadto, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie była decyzja Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 8 maja 2015 r., utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w Prudniku z dnia 10 września 2014 r. stwierdzającą nadpłatę w podatku od towarów i usług za luty 2009 r. w wysokości 1.745 zł.
Na wstępie przypomnieć należy unormowania prawne dotyczące nadpłaty. Zgodnie z art. 72 § 1 pkt 1 O.p. – w brzmieniu mającym zastosowanie w rozpoznawanej sprawie - za nadpłatę uważa się kwotę nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku. Z kolei art. 73 § 1 pkt 1 O.p. stanowi, że nadpłata powstaje, z zastrzeżeniem § 2, z dniem zapłaty przez podatnika podatku nienależnego lub w wysokości większej od należnej. Stosownie do art. 75 § 1 O.p., jeżeli podatnik kwestionuje zasadność pobrania przez płatnika podatku albo wysokość pobranego podatku, może złożyć wniosek o stwierdzenie nadpłaty podatku. Z art. 75 § 2 pkt 1 O.p. wynika, że uprawnienie określone w § 1 przysługuje również podatnikom, których zobowiązanie podatkowe powstaje w sposób przewidziany w art. 21 § 1 pkt 1, jeżeli w deklaracjach innych niż wymienione w art. 73 § 2 pkt 2 i 3, z wyjątkiem deklaracji dotyczącej zaliczek na podatek dochodowy, wykazali zobowiązanie podatkowe nienależne lub w wysokości większej od należnej i wpłacili zadeklarowany podatek. W takim przypadku, zgodnie z art. 75 § 3 O.p., równocześnie z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty podatnik obowiązany jest złożyć skorygowane zeznanie (deklarację). Jeżeli prawidłowość skorygowanego zeznania (deklaracji) nie budzi wątpliwości, organ podatkowy zwraca nadpłatę bez wydania decyzji stwierdzającej nadpłatę (art. 75 § 4 O.p.).
Zatem za nadpłatę uznać należy kwotę nadwyżki wpłaty dokonanej przez podatnika nad wynikającą z ustawy kwotą podatku, co oznacza, że podatek nadpłacony to podatek zapłacony w kwocie wyższej niż należna. Podatek zapłacony nienależnie to kwota uiszczona przez podatnika w sytuacji, gdy nie było ustawowego obowiązku jej zapłacenia, obowiązek ten nie istniał, albo wygasł. W świetle brzmienia art. 72 § 1 O.p. za świadczenie nadpłacone przyjmuje się zatem stan, gdy podatnik co do zasady jest zobowiązany do świadczenia z tytułu określonego podatku, lecz kwota uiszczona jest wyższa od kwoty należnej. Natomiast świadczenie jest uiszczone nienależnie, gdy podatnik dokonuje zapłaty określonej kwoty pieniężnej, mimo że nie jest do tego zobowiązany. W obu przypadkach świadczenie podatnika dokonane na rzecz wierzyciela podatkowego przewyższa to, czego wymaga od niego przepis prawa. Zatem z istoty instytucji nadpłaty wynika, że występuje ona, gdy w wyniku błędu podatnik zapłacił więcej niż powinien, bądź dokonał wpłat kwot, co do których nie istniał obowiązek zapłaty (por. wyrok NSA z dnia 28.07.2015 r., sygn. akt I FSK 724/15 oraz wyrok WSA w Gorzowie z dnia 19 listopada 2015 r., sygn. akt I SA/Go 415/15 - dostępne, podobnie jak i pozostałe przywołane w tym uzasadnieniu orzeczenia, na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy zauważyć należy, że spór w sprawie koncentruje się wokół podanych przez skarżącą przyczyn żądania stwierdzenia nadpłaty za luty 2009 r., objętego wnioskiem z dnia 20 grudnia 2013 r. wraz z korektą deklaracji VAT-7.
W rozpatrywanej sprawie przyczyną wystąpienia przez Gminę z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty było stanowisko o przysługującym jej prawie do odliczenia podatku naliczonego od nabycia towarów i usług związanych z realizacją inwestycji, przekazanych następnie nieodpłatnie jej jednostkom budżetowym, które to jednostki przy wykorzystaniu tych inwestycji wykonywały czynności opodatkowane podatkiem VAT. Jej zdaniem w sytuacji, gdy w zastępstwie danej gminy czynności opodatkowane wykonuje jej jednostka budżetowa, przyjąć należy dla potrzeb podatku od towarów i usług, że czynności te wykonuje sama gmina.
Odrębne natomiast stanowisko zajęły organy podatkowe, uznając, że brak jest podstaw prawnych do dokonania takiego odliczenia, ponieważ Gmina Prudnik nabywając towary i usługi celem zrealizowania inwestycji, które następnie udostępniła nieodpłatnie własnej jednostce budżetowej – nie nabywała ich do działalności gospodarczej i tym samym nie działała w charakterze podatnika VAT.
Z tych przyczyn organ I instancji, po przeprowadzeniu odrębnego postępowania podatkowego w zakresie podatku od towarów i usług za badany okres, wydał w dniu 4 września 2014 r. decyzję określającą Gminie niższą, niż wykazana w złożonej korekcie, wysokość nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 16 grudnia 2014 r.
Z kolei weryfikacja złożonej przez skarżącą korekty deklaracji podatkowej skutkowała powstaniem po stronie organu obowiązku, stosownie do art. 75 § 4 O.p., określenia nadpłaty w VAT za ww. miesiąc w drodze decyzji. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu jeżeli prawidłowość skorygowanego zeznania (deklaracji) nie budzi wątpliwości, organ podatkowy zwraca nadpłatę bez wydania decyzji stwierdzającej nadpłatę. A contrario jeżeli weryfikacja wniosku oraz korekty deklaracji wykaże, że określenie wysokości nadpłaty przez podatnika jest nieprawidłowe, co miało miejsce w sprawie niniejszej, wydanie decyzji staje się konieczne. Wprawdzie specyfika rozliczenia podatku VAT za luty 2009 r. spowodowała, że organy określiły należną Gminie nadpłatę dokładnie w tej samej wysokości, jaka wynikała z jej wniosku o stwierdzenie nadpłaty, jednakże nie zmienia to faktu, że rozstrzygnięcie w przedmiocie nadpłaty zdeterminowane było ustaleniami wynikającymi z wydanej wcześniej decyzji wymiarowej. Tym samym to ostateczna decyzja wymiarowa z dnia 16 grudnia 2014 r. stała się – w okolicznościach tej sprawy – podstawą dla podjęcia rozstrzygnięcia w przedmiocie nadpłaty. Chociaż przedmiot obu tych rozstrzygnięć nie jest tożsamy, to rozstrzygnięcie dotyczące zobowiązania podatkowego powinno zostać uwzględnione w następnej w stosunku do niego decyzji w przedmiocie nadpłaty, ponieważ dotyczą one tego samego okresu podatkowego (por. uchwała NSA z dnia 27.01.2014 r., sygn. akt II FPS 5/13).
Zauważyć jednak należy, co jest istotne w niniejszym postępowaniu, że wskazana wyżej decyzja wymiarowa dotycząca podatku od towarów i usług została uchylona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyrokiem z 22 grudnia 2015 r., sygn. akt. I SA/Op 382/15. W wyroku tym stwierdzono m.in., że jednostka budżetowa nie jest podatnikiem podatku VAT. Działalność gospodarczą gminnej jednostki budżetowej należy uznać za działalność samej gminy. W takim przypadku podatnikiem podatku VAT będzie gmina. Zatem podatek naliczony wynikający z zakwestionowanych faktur dotyczących realizacji inwestycji, która została następnie przekazana nieodpłatnie gminnej jednostce budżetowej będzie mogła odliczyć gmina, jako właściwy podatnik, wykonujący w tym zakresie czynności opodatkowane. Stanowisko takie, jak wskazał tut. Sąd w powołanym wyżej wyroku, znajduje swoje potwierdzenie w wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 29 września 2015 r. w sprawie C-276/14 oraz w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 czerwca 2013 r., sygn. akt I FPS 1/13, ONSAiWSA 2013, nr 6, poz. 96. W konsekwencji orzekając w sprawie I SA/Op 382/15 Sąd uznał, że organ podatkowy dokonał wadliwej wykładni art. 15 ust. 1 i 2 w zw. z art. 86 ust. 1 u.p.t.u., odmawiając skarżącej prawa do odliczenia podatku naliczonego z faktury wskazanej w decyzjach wymiarowych organów obu instancji, a dokumentującej nabycie towarów i usług celem zrealizowania inwestycji przekazanej następnie gminnej jednostce budżetowej. W wyroku tym Sąd zauważył również, że konsekwencją uznania, że to Gmina - a nie gminna jednostka budżetowa - jest podatnikiem podatku od towarów i usług, będzie nie tylko konieczność skorygowania podatku naliczonego wykazanego przez Gminę, ale również zmianie może ulec kwota podatku należnego, bowiem w rozliczeniu Gminy za kontrolowany okres rozliczeniowy powinna zostać ujęta także wartość obrotów ze sprzedaży opodatkowanej VAT gminnych jednostek budżetowych oraz wykazany przez nie podatek należny.
Biorąc pod uwagę wskazane okoliczności oraz mając na względzie to, że wydana w postępowaniu wymiarowym decyzja z 16 grudnia 2014 r. została uchylona przez tut. Sąd w cytowanym powyżej wyroku, a stanowiła ona podstawę rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji dotyczącej nadpłaty, podstawę uchylenia zaskarżonej decyzji o nadpłacie stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. w związku z wystąpieniem naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 240 § 1 pkt 7 O.p.) – zob. wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 19 listopada 2015 r., sygn. akt I SA/Go 415/15 oraz WSA w Bydgoszczy z dnia 10 marca 2015 r. sygn. akt I SA/Bd 17/15.
Rozpatrując ponownie sprawę organ powinien uwzględnić wyrażone w niniejszej sprawie stanowisko Sądu, co oznacza również, że rozstrzygając o nadpłacie uwzględni wynik wszczętego na skutek złożonego wniosku o stwierdzenie nadpłaty postępowania podatkowego w przedmiocie zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za luty 2009 r.
Sąd zauważa równocześnie, że zgodnie z art. 79 § 2 O.p. prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty wygasa po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. W wyniku złożenia takiego wniosku przed upływem terminu przedawnienia zobowiązania organ podatkowy orzeka o wysokości nadpłaty bądź odmawia jej stwierdzenia w całości lub w części. Jest to możliwe, jak wskazano w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 września 2014 r., sygn. akt II FPS 4/13, także po upływie terminu przedawnienia. Jednakże orzeczenie dotyczyć może wyłącznie kwestii istnienia lub nieistnienia nadpłaty, nie zaś określenia wysokości zobowiązania podatkowego.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. i § 3 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz. U. z 2011r. nr 31, poz.153).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło