I SA/Op 399/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wójcik Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Gocki (spr.) Sędzia WSA Marta Wojciechowska Protokolant Starszy inspektor sądowy Iwona Bergiel po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 16 października 2018 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i na Fundusz Pracy uchyla zaskarżoną decyzję. Przedmiotem skargi R. K. (dalej jako: skarżący, strona, wnioskodawca) jest, wydana na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 i art. 31, 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1778), zwanej dalej "u.s.u.s." oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), zwanego dalej "rozporządzeniem": decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział z dnia 16 października.2018 r. o odmowie umorzenia należności z tytułu składek w łącznej kwocie 28.209,14 zł, w tym na: I. ubezpieczenia społeczne - za okres: od sierpnia 2000 r. do października 2000 r.; od grudnia 2000 r. do stycznia 2001 r.; od października 2009 r. do grudnia 2009 r.; od kwietnia 2010 r. do października 2010 r., kwiecień 2011 r.; styczeń 2012 r.; wrzesień 2012 r.; od listopada 2013 r. do kwietnia 2014 r.; październik 2015 r.; od lipca 2016 r. do grudnia 2016 r.; od maja 2017 r. do sierpnia 2017 r.; grudzień 2017 r.; od kwietnia 2018 r. do maja 2018 r., w łącznej kwocie 19.749,08 zł, w tym z tytułu: składek-13.360,08 zł, odsetek liczonych na 20 lipca 2018 r. - 6.287,00 zł, kosztów upomnienia - 102,00 zł. II. ubezpieczenie zdrowotne - za okres: od maja 2010 r. do października 2010 r.; od stycznia 2012 r. do maja 2012 r.; od sierpnia 2012 r. do września 2012 r.; od listopada 2013 r. do kwietnia 2014 r.; od lipca 2017 r. do sierpnia 2017 r.; grudzień 2017 r.; od kwietnia 2018 r. do maja 2018 r., w łącznej kwocie 7.047,37 zł, w tym z tytułu: składek-4.781,37 zł, odsetek liczonych na 20 lipca 2018 r. - 2.158,00 zł, kosztów upomnienia - 108,00 zł. III. Fundusz Pracy - za okres: od listopada 2009 r. do grudnia 2009 r.; od kwietnia 2010 r. do listopada 2010 r.; od stycznia 2012 r. do maja 2012 r.; wrzesień 2012 r.; styczeń 2013 r.; od grudnia 2013 r. do stycznia 2014 r.; od lipca 2017 r. do sierpnia 2017 r.; grudzień 2017 r.; od kwietnia 2018 r. do maja 2018 r., w łącznej kwocie 1.412,69 zł, w tym z tytułu: składek-870,29 zł, odsetek liczonych na 20 lipca 2018 r. - 440,00 zł, kosztów upomnienia - 102,40 zł. Zaskarżone rozstrzygnięcie zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy. Skarżący wnioskiem z dnia 20 lipca 2018 r. zwrócił się o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek, prosząc w kolejnym swoim piśmie z dnia 7 sierpnia 2018 r aby do rozpatrzenia tego wniosku wykorzystać dokumenty złożone przez niego w poprzednio rozpoznawanych już sprawach. Dodatkowo przedłożył wydruk zestawienia przychodów za okres styczeń - czerwiec 2018 r. z prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej. W związku z powyższym organ uwzględnił w rozpoznaniu niniejszej sprawy dokumenty złożone do wcześniej do sprawy o rozłożenie należności na raty , w których to wskazano, że z uwagi na swój stan zdrowia wnioskodawca zmuszony był zawiesić prowadzenie działalności od grudnia 2017 r. do kwietnia 2018 r. oraz, że stan jego zdrowia pogarsza się z każdym rokiem, a z powodu braku ubezpieczenia nie może Pan korzystać ze specjalistycznej pomocy lekarskiej. Ponadto jak wówczas oświadczył , w 2016 r. dwie osoby fizyczne nie uregulowały wobec niego należności w łącznej kwocie 20.000,00 zł za wykonaną usługę, co miało wpływ na obecna jego sytuację finansową. W toku obecnie prowadzonego postępowania wnioskodawca uzupełniając materiał dowodowy przedłożył organowi postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z 29 grudnia 2016 r. o podziale majątku wspólnego byłych małżonków, a także podał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe oraz doprecyzował złożone wcześniej oświadczenie o ponoszonych stałych comiesięcznych wydatkach. Rozpoznając wniosek strony organ oparł swoje rozstrzygniecie na znajdujący się w aktach sprawy materiale dowodowym , a mianowicie oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nie prowadzi pełnej księgowości z 28 czerwca 2018 r.; oświadczeniu z 7 sierpnia 2018 r.; wydruku zestawienia przychodów za okres styczeń - czerwiec 2018 r. z prowadzonej działalności gospodarczej; oświadczeniu przedsiębiorcy o nieotrzymaniu pomocy publicznej de minimis; formularzu informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis; zeznaniu podatkowym za rok 2017; piśmie Naczelnika Urzędu Skarbowego z 27 czerwca 2018 r.; piśmie Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z 26 czerwca 2018 r.; dokumentacji medycznej; postanowieniu Sądu Rejonowego w [...] z 29 grudnia 2016 r. o podziale majątku wspólnego byłych małżonków; informacji o poniesionych kosztach z tytułu prowadzonej działalności za okres od stycznia do sierpnia 2018 r. oraz kopi umowy pożyczki gotówkowej z 16 maja 2018 r. W celu rozpatrzenia sprawy skorzystano również z danych wygenerowanych z Kompleksowego Informatycznego ZUS oraz rejestrów centralnych: Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej; Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców, Bazy Danych Ksiąg Wieczystych. Dokonując następnie ocenę zebranego w sprawie materiału zgromadzonego dowodowego, organ wskazał, iż zgodnie z przepisami ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wnioskodawca zobowiązany jest opłacać składki za każdy miesiąc, a powstałe u niego z tego tytułu zadłużenie powstało z uwagi na to, iż nie były opłacone w terminie. Z kolei Zakład Ubezpieczeń Społecznych, jako wierzyciel ma obowiązek egzekwować powstałe zadłużenie zgodnie z przepisami ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. W oparciu o uregulowania zawarte w art. 24 u.s.u.s. Zakład ustalił, że nie upłynął jeszcze termin, w którym należności te mogą być dochodzone, a ponadto do uregulowania pozostają jeszcze koszty egzekucyjne, które nie zostały ujęte w przedmiotowym rozstrzygnięciu zapadłym w niniejszej sprawie. Z poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych wynika, że strona nadal prowadzi działalność gospodarczą, z której to w roku 2017 osiągnęła dochód w kwocie 21.160,00 zł, tj. 1.763,33 zł średniomiesięcznie. W I półroczu 2018 r., tj. w okresie od stycznia do czerwca 2018 r. przychód z tej działalności wyniósł 29.400,40 zł., przy równoczesnym poniesieniu w tym okresie, zgodnie z oświadczeniem z 24 września 2018 r., kosztów działalności gospodarczej w kwocie 26.947,00 zł. Strona nie przedstawiła natomiast kompletnej dokumentacji, z której wynikałaby wysokość uzyskiwanych dochodów z działalności w 2018 r. Wnioskodawca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, ponosząc stałe wydatki związane z utrzymaniem w kwocie 1.370,00 zł miesięcznie, w tym: z tytułu miesięcznych opłat w kwocie 286,00 zł, opłat eksploatacyjnych w kwocie 917,00 zł oraz koszty związane z leczeniem w kwocie 167,00 zł. Nadto posiada zobowiązania pieniężne w instytucjach w wysokości 1492,00 zł, spłacane po 746,00 zł miesięcznie oraz zobowiązania u osób fizycznych w kwocie 121.310,00 zł, spłacane po 1684,86 zł miesięcznie. Powyższe zobowiązania są spłacane w formie układu ratalnego. Łączna kwota spłacanych miesięcznie zobowiązań wynosi 2430,86 zł. Dodatkowo jak zauważył organ, w maju 2018 r. skarżący zawarł nową pożyczkę pieniężną na łączną kwotę do spłaty 2854,91 zł z miesięczną ratą w wysokości 475,82 zł. W skład majątku wnioskodawcy wchodzi nieruchomość o pow. 1200 m² położona w miejscowości [...] oraz samochód [...] z 2005 r. Analizując tak zebrany materiał dowodowy organ nie stwierdził po stronie skarżącego wystąpienia przesłanki całkowitej nieściągalności z art. 28 ust. 3 u.s.u.s. W stosunku do prowadzonej przez wnioskodawcę działalności nie było prowadzone postępowanie upadłościowe ani likwidacyjne. W związku z tym przesłanki, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4 i 4b u.s.u.s., nie zachodzą w stosunku do ww. zadłużenia. Z przyczyn oczywistych, nie ma również zastosowania art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s, a ponieważ działalność gospodarcza jest nadal prowadzona, w związku z tym nie ma także zastosowania art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. Również ponieważ zadłużenie jest wyższe niż kwota kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym brak jest spełnienia przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. W sprawie nie stwierdzono także aby w sprawie zaistniała przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt. 5 lub 6 u.s.u.s, skoro ani Naczelnik urzędu skarbowego ani komornik sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Zgodnie z art. 24 ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek nieopłacone w terminie podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub egzekucji sądowej. Działając w oparciu o art. 19 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Dyrektor ZUS wszczął postępowanie egzekucyjne obejmujące nieopłacone należności. W ramach postępowania organ zastosował środek egzekucyjny jakim jest zajęcie rachunków bankowych. Zakład nie wyczerpał okresu dochodzenia należności, a ponieważ postępowanie egzekucyjne nie zostało zakończone, nie można więc uznać należności za całkowicie nieściągalne. Nadto jak wynika z poczynionych w sprawie ustaleń strona posiada nieruchomości, na której to w dniu 16 maja 2018 r. dokonano zabezpieczenia należności z tytułu składek na kwotę 23.139,60 zł. Organ nie znalazł też podstaw do umorzenia należności na podstawie § 3 ust. 1 pkt 1 – 3 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. Zgromadzona dokumentacja dotycząca sytuacji materialno-bytowej gospodarstwa domowego skarżącego nie potwierdziła, zdaniem organu, wystąpienia przesłanek wskazanych w tym rozporządzeniu, a mianowicie, aby opłacenie należności pociągnęłoby dla niego zbyt ciężkie skutki , ze względu na aktualna jego sytuację rodzinną i stan majątkowy. W wyniku dokonanej następnie szczegółowej analizy przedłożonych przez skarżącego dokumentów, dotyczących sytuacji osobistej i majątkowej wnioskodawcy (kosztów utrzymania, jego miesięcznych obciążeń finansowych z tytułu ciążących na nim zobowiązań, stanu zdrowia, posiadanego majątku nieruchomego i ruchomego, przychodów i kosztów prowadzonej działalności gospodarczej), w ocenie Zakładu, niewątpliwie trudna sytuacja, w jakiej się on obecnie znajduje, nie jest jednakże przesłanką do umorzenia należnych zobowiązań w oparciu o omawiane przepisy prawa (§ 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia). Końcowo organ wskazał, że umorzenie należności z tytułu składek stanowi wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. Dotyczy to również podejmowanych w warunkach uznania administracyjnego decyzji w przedmiocie umorzenia tych należności, a podejmując rozstrzygnięcie w tym zakresie organ jest zobowiązany do konfrontowania interesu dłużnika z interesem ogólnospołecznym. W skardze skarżący wniósł o uchylenie decyzji z która to się nie zgadza, gdyż jest dla niego krzywdząca. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Na rozprawie w dniu 30 stycznia 2019 r. skarżący dodatkowo podał, że w związku z dokonanym podziałem majątku dorobkowego, został zobowiązany do spłat na rzecz byłej żony kwot po 24.000 zł co 6 miesięcy, co dodatkowo pogarsza jego sytuacje finansową. Z kolei pełnomocnik organu odnosząc się do tej argumentacji skarżącego, wskazuje, iż możliwe było dokonanie odmiennego podziału majątku dorobkowego, np. poprzez sprzedaż nieruchomości i podział uzyskanych z tego tytułu środków pomiędzy byłymi małżonkami. Replikując to stanowisko pełnomocnika, skarżący wskazał, że taki podział majątku był wynikiem decyzji Sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) - dalej jako: [p.p.s.a.], decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak też w razie stwierdzenia okoliczności uzasadniających stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji (pkt 2). Nadto, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kontroli Sądu poddana została decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 17.09.2018 r. dotycząca odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne oraz na Fundusz Pracy w łącznej kwocie 28.209,14 zł W ocenie Sądu organ wydając zaskarżone rozstrzygnięcie naruszył, w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, przepis art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.), zwanej dalej "k.p.a." w związku z art. 24 ust. 4 i ust. 5 i ust. 5b u.s.u.s., z uwzględnieniem przepisów intertemporalnych regulujących kwestię przedawnienia należności składkowych i odsetek wymienionych w punkcie II decyzji z dnia 11.06.2018 r. Stosownie do art. 107 § 1 i 3 k.p.a. decyzja powinna zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne. Z istoty samego uzasadnienia wynika, że powinno ono wskazywać przesłanki, którymi kierował się organ wydając dane orzeczenie, a więc powinno w sposób wyczerpujący wyjaśniać podstawę rozstrzygnięcia i okoliczności, które za takim, a nie innym rozstrzygnięciem przemawiają. Celem uzasadnienia jest bowiem przedstawienie procesów myślowych, które doprowadziły organ do wydania danego aktu, wskazanie motywów będących podstawą podjętego przez niego rozstrzygnięcia i wreszcie wskazanie argumentów tłumaczących dlaczego takie, a nie inne stanowisko było prawidłowe w określonym stanie faktycznym. Argumentacja zawarta w uzasadnieniu powinna bowiem pozwolić - zarówno podmiotowi, którego rozstrzygnięcie bezpośrednio dotyczy, jak i ewentualnie sądowi kontrolującemu następnie tę decyzję- odczytać kierunek rozważań, jak i tok rozumowania organu. Uzasadnienie aktu administracyjnego stanowiąc jego integralną część, wpływa bowiem na jego treść. Sporządzenie uzasadnienia jest więc nie tylko wymogiem formalnym - wynikającym wprost z brzmienia art. 107 § 1 i 3 k.p.a. - ale także ma istotne znaczenie merytoryczne. Bez wątpienia przedstawienie toku rozumowania organu administracyjnego wpływa na kontrolę rozstrzygnięcia w postępowaniu sądowoadministracyjnym (zob. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 22.05.2018 r., sygn. akt II SA/Bd 405/18, dostępny, podobnie jak i pozostałe przywołane w tym uzasadnieniu orzeczenia, na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zdaniem Sądu w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ nie wyjaśnił wystarczająco kwestii wymagalności przedmiotowych należności z tytułu składek, będących przedmiotem wniosku skarżącego. Przypomnieć należy, że należności te dotyczą lat 2000 – 2018, co powinno skłonić organ do zbadania kwestii ewentualnego przedawnienia tych należności. Jak podnosi się w orzecznictwie, na tle przepisu art. 28 u.s.u.s., w przypadku stwierdzenia przedawnienia należności niemożliwe jest dalsze prowadzenie postępowania z wniosku o ich umorzenie, co powoduje konieczność umorzenia postępowania administracyjnego z uwagi na jego bezprzedmiotowość (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 16.10.2018 r., sygn. akt III SA/Łd 561/18). Dodatkowo, konieczność określenia prawidłowej wysokości zobowiązania ciążącego na zobowiązanym wynika nie tylko ze względu na potrzebę ustalenia, czy istnieje przedmiot postępowania, ale również z tego powodu, że wielkość należności, umorzenia których domaga się strona, ma znaczenie dla oceny możliwości ich spłaty bez zagrożenia (lub też z zagrożeniem) dla egzystencji zobowiązanego i jego rodziny (przesłanka z § 3 pkt 1 rozporządzenia). Przy rozstrzyganiu tej kwestii zawsze niezbędne jest bowiem zestawienie wielkości należności, o umorzenie których wnosi strona, z jej możliwościami płatniczymi, dochodami i stanem majątkowym (por. wyrok WSA w Opolu z dnia 8.08.2018 r., sygn. akt I SA/Op 450/17). Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, by organ zweryfikował w pierwszej kolejności to, czy nie przedawniły się należności będące przedmiotem wniosku strony. Jak wskazano powyżej, nie ma wątpliwości co do tego, że w razie ustalenia, że ww. należności (bądź jakaś ich część) uległy przedawnieniu, koniecznym byłoby umorzenie przedmiotowego postępowania w całości lub w części. Bezprzedmiotowym bowiem byłoby badanie przesłanek umorzenia wymienionych w u.s.u.s. i rozporządzeniu z dnia 31.07.2003 r. w stosunku do należności, które nie obciążają już skarżącego, gdyż uległy przedawnieniu. Podkreślić tu jeszcze raz należy, że sporne należności dotyczą lat 2000-2018 (a więc co do zasady podlegały one najpierw dziesięcioletniemu, a następnie, tj. od 1.01.2012 r., pięcioletniemu terminowi przedawnienia), a w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ w ogóle nie wyjaśnił, czy wystąpiły przesłanki zawieszenia/przerwania biegu terminu przedawnienia tych należności (zob. art. 24 ust. 5a-5e i ust. 6 u.s.u.s.), gdyż tylko w takiej sytuacji należności składkowe byłyby nadal wymagalne. Organ wskazał na fakt dokonania na majątku nieruchomym skarżącego zabezpieczeń hipotecznych, jednak w tym przypadku nie opisał i nie przeanalizował bardziej szczegółowo, jakich konkretnie należności dotyczyły te zabezpieczenia wskazując jedynie, że dotyczyło ono kwoty 23.139,60 zł. w sytuacji gdy odmowa umorzenia należności z tytułu składek w niniejszej sprawie objęto należności w łącznej kwocie 28.209,14 zł. Zgodnie z przepisem art. 24 ust. 5 u.s.u.s., nie ulegają przedawnieniu należności z tytułu składek zabezpieczone hipoteką lub zastawem, jednakże po upływie terminu przedawnienia należności te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu do wysokości zaległych składek i odsetek za zwłokę liczonych do dnia przedawnienia. Zaznaczyć tu jednak należy, że Sąd w składzie orzekającym podziela ugruntowane już w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowisko, zgodnie z którym ustanowienie hipoteki przymusowej na nieruchomości nie wyklucza przedawnienia zobowiązania zabezpieczonego hipoteką, co oznacza, że termin przedawnienia tak zabezpieczonych należności składkowych biegnie na zasadach ogólnych. Art. 24 ust. 5 u.s.u.s. (w brzmieniu od dnia 1 stycznia 2003 r.) należy interpretować przez pryzmat jego zgodności ze standardami konstytucyjnymi. Nie można bowiem stracić z pola widzenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 8.10.2013 r. (sygn. akt SK 40/12, OTK-A 2013, Nr 7, poz. 97), w którym Trybunał stwierdził, że art. 70 § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613 z późn. zm. - dalej: o.p.) w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2002 r. jest niezgodny z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP. W ugruntowanym orzecznictwie sądowoadministracyjnym, wprost wywodzonym ze stanowiska Trybunału, panuje pogląd, że wykładnia obecnie obowiązującego przepisu art. 70 § 8 o.p. powinna być dokonywana w kontekście zawartych w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 8.10.2013 r. zastrzeżeń konstytucyjnych dotyczących bezpośrednio art. 70 § 6 o.p. w jego brzmieniu do 31.12.2002 r. Mają one bowiem także zastosowanie do art. 70 § 8 o.p. Prowadzi to do wniosku, że art. 70 § 8 o.p. także należy ocenić jako niezgodny z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP. W konsekwencji, ustanowienie hipoteki przymusowej na nieruchomości nie wyklucza przedawnienia zobowiązania podatkowego zabezpieczonego hipoteką, z tym, że termin przedawnienia biegnie na zasadach ogólnych (por. wyrok WSA w Opolu z 4.04.2014 r., I SA/Op 566/13; wyrok WSA w Łodzi z 17.12.2013 r., I SA/Łd 496/13; wyrok WSA we Wrocławiu z 30.05.2014 r., I SA/Wr 524/14; wyrok NSA z 17.04.2014 r., II FSK 1197/12, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 17.04.2018 r., sygn. akt I SA/Gl 1272/17). Wypowiadając się w kwestii przyjęcia takiego stanowiska odnośnie do niezakwestionowanej wprost przez Trybunał normy art. 70 § 8 O.p sądy poddawały pod rozwagę to, czy doszło do tzw. oczywistej niekonstytucyjności. Wskazywano mianowicie, że zasadniczo sytuacja oczywistej niekonstytucyjności zachodzi wówczas, gdy porównywane przepisy ustawy i Konstytucji dotyczą regulacji tej samej materii i są ze sobą sprzeczne. W piśmiennictwie i orzecznictwie przyjmuje się również, że oczywistość niezgodności przepisu z Konstytucją oraz z uprzednią wypowiedzią Trybunału stanowią wystarczające przesłanki do odmowy przez sąd zastosowania przepisów ustawy. W tak bowiem oczywistych sytuacjach trudno oczekiwać, by sądy uruchomiały procedurę pytań prawnych (por. R. Hauser, A. Kabat, glosa do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lutego 2002 r., sygn. akt I SA/Po 461/01, publ. OSP z 2003/2 s. 73-75; M. Wiącek, Pytania prawne do Trybunału Konstytucyjnego, Warszawa 20011, s. 269; uchwała NSA z 16 października 2006 r., I FPS 2/06). Jak wyjaśnił Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 22 maja 2007 r., sygn. akt SK 36/06 (OTK ZU 50/6/A/2007), "stwierdzenie przez Trybunał niekonstytucyjności określonej normy prawnej nie pozostaje bez znaczenia dla stosowania normy zamieszczonej w przepisie tożsamym. W takim przypadku dochodzi bowiem do obalenia domniemania konstytucyjności przepisu, który nie podlegał rozpoznaniu przed Trybunałem". Prezentowane powyżej poglądy orzecznictwa i doktryny dały podstawę do ukształtowania się wykładni spornej w tej sprawie normy art. 24 ust. 5 u.s.u.s., w której sądy administracyjne opowiadają się za uwzględnieniem ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego SK 40/12 (por. wyroki WSA: w Gliwicach z dnia 14 lutego 2018 r., I SA/Gl 1410/17; w Kielcach z dnia 22 lutego 2018 r., I SA/Ke 26/18; w Krakowie z dnia 21 maja 2018 r., I SA/Kr 339/18). Również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 30 stycznia 2018 r., sygn. akt II GSK 2706/17 zaprezentował tożsame stanowisko. Podkreślił równocześnie, że rozstrzygając w ten sposób Sąd nie stwierdza niekonstytucyjności art. 24 ust. 5 u.s.u.s., lecz odmawia jedynie zastosowania tego przepisu z uwagi na jego sprzeczność z aktem wyższego rzędu, tj. z Konstytucją. Z przytoczonych rozważań wprost wynika dopuszczalność, a wręcz obowiązek, zastosowania ocen prawnych wyrażonych przez Trybunał na tle brzmienia konkretnego przepisu prawa, także do innych regulacji prawnych o analogicznej treści. Zatem pomimo tego, że przytoczony wyrok Trybunału Konstytucyjnego odnosi się bezpośrednio do art. 70 § 6 o.p. (a z wypowiedzi Trybunału wynika, że także do analogicznego w swej treści art. 70 § 8 o.p.), to jednak, jak jednolicie przyjmuje się w orzecznictwie, ma on również zastosowanie do normy prawnej zawartej w art. 24 ust. 5 u.s.u.s. ze względu na podobieństwo regulacji. Dzieje się tak za sprawą obowiązku prokonstytucyjnej wykładni tego przepisu, pozwalającej na zastosowanie ocen zawartych w ww. orzeczeniu trybunalskim do normy prawnej zawartej wprawdzie w innym akcie prawnym, ale o prawie dosłownym brzmieniu. Nie sposób bowiem pominąć, przy ocenie konstytucyjności tej regulacji, stwierdzenia Trybunału, iż przepis ten różnicuje w istotny sposób zakres czasowy odpowiedzialności podatników w zależności od arbitralnego i przypadkowego kryterium, tj. posiadania lub nieposiadania składników majątkowych pozwalających na ustanowienie zabezpieczenia w formie hipoteki przymusowej. Trybunał Konstytucyjny stwierdził, iż nie widzi powodu do tego, aby akurat to właściciele nieruchomości mieli dożywotnio odpowiadać za należności podatkowe. Tym samym, ustanowienie zabezpieczeń hipotecznych w stosunku do przedmiotowych należności, nie wyklucza przedawnienia się tych należności. Dalej wyjaśnić należy, że z przepisu art. 24 ust. 4 u.s.u.s. (w brzmieniu obecnie obowiązującym) wynika, iż należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. W stanie prawnym obowiązującym w czasie powstania przedmiotowych w sprawie należności przepis art. 24 ust. 4 u.s.u.s. stanowił, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Ustawą z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. z 2011 r., nr 232, poz. 1378) dokonano zmiany przepisu art. 24 ust. 4 u.s.u.s., tj. wprowadzono zapis, że "należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne". W przepisie art. 27 ust. 1 ww. ustawy z dnia 16 września 2011 r., wskazano natomiast, że do przedawnienia należności z tytułu składek, o którym w art. 24 ust. 4 u.s.u.s. którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą, z tym że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r. Jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu (ust. 2). Powyższe oznacza, że o ile nie doszło do przedawnienia spornych należności przed dniem 1.01.2012 r., to zastosowanie do nich będzie miał pięcioletni termin przedawnienia, liczony jednak od 1.01.2012 r. Tym samym biorąc pod uwagę powyższe regulacje, przedawnienie części spornych należności nastąpiłoby jeszcze przed podjęcie zaskarżonej decyzji chyba że wystąpiły w czasie biegu terminu przedawnienia zdarzenia skutkujące jego zawieszeniem bądź przerwą (art. 24 ust. 5a, 5b czy 5f u.s.u.s.). W zaskarżonej decyzji organ nie odniósł się do powyższej kwestii, nie wskazał kiedy upływa termin przedawnienia poszczególnych należności, nie podał, czy wystąpiły w stosunku do poszczególnych należności przesłanki zawieszenia/przerwania biegu terminu przedawnienia. Trudno bowiem za takową informacje uznać znajdujące się w aktach sprawy (a nie powołane ani omówione w samej decyzji) dane dotyczące przebiegu postępowania egzekucyjnego (m.in. data wszczęcia postępowania, historia zastosowanych środków egzekucyjnych) z których to wynika, że : - postępowanie egzekucyjne prowadzone w stosunku do wierzytelności na rachunek bankowy w A na [...] i [...] oraz na [...], egzekucja wszczęta 14.03.2011 r.- postępowanie nieskuteczne, - postępowanie egzekucyjne prowadzone w stosunku do wierzytelności na rachunek bankowy w B na [...] [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], NA [...] [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz na [...] [...], [...], [...], [...], [...], [...],[...], [...], [...] [...], egzekucja wszczęta 11.01.2013 r.-. postępowanie nieskuteczne, Natomiast co do postępowania egzekucyjnego prowadzonego na [...] [...], [...], [...], [...] i [...] [...] oraz na [...] [...] nie zawarto żadnych informacji. Tymczasem była to kwestia pierwszoplanowa, od której należało rozpocząć ocenę stanu faktycznego sprawy , tym bardziej w stosunku do najstarszych należności począwszy od roku 2000 (czyli sprzed 18 lat). W ocenie Sądu znajdująca się w aktach administracyjnych, bardzo lakoniczna dokumentacja dotycząca wyżej opisanego zagadnienia budzi zasadnicze wątpliwości, a co istotniejsze nie pozwala na jakąkolwiek rzetelna weryfikacje ewentualnych okresów zawieszenia/przerwania biegu terminu przedawnienia poszczególnych należności objętych wnioskiem strony o umorzenie. Z powyższego zatem wynika, że w sprawie nie poczyniono wyczerpujących ustaleń odnośnie kwestii przedawnienia należności. Nie zostało w szczególności wykazane, że zaszła przesłanka zawieszenia biegu terminu przedawnienia należności o której mowa w art. 24 ust. 5b u.s.u.s., zgodnie z którym, bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Nie potwierdzono zatem, czy spełniony został niezbędny warunek zawieszenia biegu tego terminu, a mianowicie zawiadomienie dłużnika o tej czynności. Dodatkowo z ww. "Informacji o prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym" wynika jedynie ogólnikowo nieskuteczność egzekucji skierowanej do rachunku bankowego, bez podania przyczyn tego stanu rzeczy. W takiej sytuacji w sprawie nie zostało jednoznacznie wyjaśnione czy doszło do podjęcia czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności, z tytułu składek, o której dłużnik został powiadomiony. W istocie wskazano jedynie na fakt wdrożenia postępowania egzekucyjnego, jednak zaniechano rozważenia czy okoliczność taka miała wpływ na bieg terminu przedawnienia należności. W aktach brakuje też dowodów na to, że skarżący został powiadomiony o przeprowadzonej czynności egzekucyjnej, co jest niezbędne dla wystąpienia zawieszenia biegu terminu przedawnienia na podstawie art. 24 ust. 5b u.s.u.s. Tym samym uznać należy, że organ nie zajął stanowiska odnośnie istnienia bądź nieistnienia przedmiotowych należności; wyczerpujących informacji w tym zakresie nie zawierają również akta administracyjne sprawy. Jak już zaznaczono, wynikający z art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. wymóg uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji przewidziany został aby strona miała możliwość zapoznania się z motywami rozstrzygnięcia. Wymóg ten ma również znaczenie dla kontroli sądowoadministracyjnej. Wskazane powyżej braki powodują, że Sąd obecnie kontrolujący sprawę nie ma możliwości zbadania prawidłowości stanowiska organu w omawianym zakresie. Istotne jest również i to, że ewentualne przedawnienie należności lub ich części obligowałoby organ do umorzenia postępowania (w całości lub w części) jako bezprzedmiotowego. Kwestia ta również nie poddaje się kontroli Sądu z uwagi na brak wyczerpujących ustaleń faktycznych i uzasadnienia prawnego w tym zakresie. Zatem z uwagi na naruszenie przez organ przepisu art. 107 § 1 pkt 6 i 3 k.p.a. zaskarżoną decyzję należało uchylić, gdyż naruszenie to może mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponownie rozpatrując sprawę organ uwzględni powyższe rozważania Sądu, przede wszystkim ustali, kiedy upływa termin przedawnienia dla poszczególnych należności jak i poczyni ustalenia odnośnie ewentualnego wystąpienia przesłanek zawieszenia/przerwania biegu terminu przedawnienia należności i zgromadzi stosowną dokumentację w tym zakresie, przykładowo materiały źródłowe z postępowań egzekucyjnych. Powyższe powinno mieć przejrzyste odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Obowiązany będzie przy tym dokonać wykładni przepisu art. 24 ust. 5 u.s.u.s. uwzględniającej wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8.10.2013 r. w sprawie K 40/12. Dla prawidłowego zastosowania właściwych regulacji prawnych będą miały też istotne znaczenie normy intertemporalne, jako rozstrzygające o zastosowaniu, bądź, nie, nowych regulacji prawnych do stanów faktycznych już zaistniałych, ale trwających w czasie. Z uwagi na wyżej opisane uchybienia organu, przedwczesnym byłoby odnoszenie się do kontroli prawidłowości działania organu w zakresie zbadania przesłanek umorzenia przedmiotowych należności. W pierwszej kolejności winno być bowiem ustalone, czy przedmiotowe należności nie uległy przedawnieniu. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd nie orzekł o kosztach, ponieważ skarga w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych zwolniona jest od kosztów sądowych