I SA/Op 477/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Marta Wojciechowska po rozpoznaniu w dniu 3 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi L. M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 10 października 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej określającej zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2009 r. wskutek wniosku skarżącego o wstrzymanie wykonania decyzji określającej wysokość zobowiązania postanawia: odmówić wstrzymania wykonania decyzji. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 10 października 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej określającej zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2009 r., działający w imieniu skarżącego L. M. pełnomocnik zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji ostatecznej Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 25 marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2009 r. Uzasadniając wniosek wskazał na toczące się wobec skarżącego postępowania karnoskarbowe, które wobec wyznaczenia rozprawy na dzień 16 listopada 2017 r., uzasadniają prawdopodobieństwo nałożenia na skarżącego grzywny w znacznej wysokości. Ponadto skarżący zobowiązany będzie do poniesienia kosztów postępowania egzekucyjnego. Okoliczności te, zdaniem pełnomocnika, uzasadniają wstrzymanie wskazanej decyzji ostatecznej. Pełnomocnik odwołał się również do poglądu wyrażonego w wyroku WSA w Gliwicach z dnia 28 kwietnia 2010 r, sygn. akt III SA/GL 924/10, w którym wskazano, że jeżeli potencjalna egzekucja należności podatkowych w sytuacji materialnej strony skarżącej, mogłaby doprowadzić do następstw trudnych do odwrócenia, to tym samym może być uznana za okoliczność powodującą powstanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia 12 grudnia 2017 r., w związku z wnioskiem skarżącej skierowanym do organu (art. 61 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) – [zwanej dalej ppsa], odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 61 § 1 ppsa, wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub części decyzji, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (§ 3 art. 61). Przyznanie ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi zatem odstępstwo od ogólnej reguły, iż ostateczna decyzja administracyjna podlega wykonaniu i objęte jest zakresem uznania Sądu, iż w sprawie zaistniały przesłanki do zastosowania takiej ochrony. Przesłankami uzasadniającymi zastosowanie przez Sąd tej instytucji procesowej jest niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że w przepisie art. 61 § 3 ppsa chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego (por. post. NSA z 20.12.2004 r. sygn. akt GZ 138/04, dostępne na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl., jak i pozostałe powołane poniżej orzeczenia). Trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. post. WSA w Białymstoku z dnia 3 sierpnia 2006 r. sygn. akt II SA/Bk 352/06). Zatem przesłankami warunkującymi wstrzymanie wykonania aktu nie są jakiekolwiek skutki i jakakolwiek szkoda, ale szkoda i skutki kwalifikowane, tzn. przekraczające normalne następstwa związane z wykonywaniem aktu (tak m.in: postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2004 r., OZ 889/04, postanowienie NSA z dnia 8 grudnia 2004 r., OZ 694/04, postanowienie z dnia 9 marca 2005 r., II OZ 52/05). Sąd w kwestii wstrzymania zaskarżonej decyzji działa wyłącznie na wniosek strony, zatem to skarżący zobowiązany jest do uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniających prawdopodobieństwo wywołania skutków wskazanych w art. 61 § 3 ppsa. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym jednolicie przyjmuje się, że dla pozytywnego rozpatrzenia wniosku niezbędne jest przedstawienie konkretnych okoliczności, które uzasadniają wstrzymanie aktu lub czynności. W postanowieniu z dnia 28 stycznia 2013 r., sygn. akt I SA/Gl 7/13 wskazano, że sąd orzeka o wstrzymaniu wykonania decyzji przede wszystkim na podstawie oświadczeń strony. To w jej interesie leży takie sformułowanie wniosku, by powołane w nim okoliczności wskazywały na zajście przesłanek wstrzymania wykonania. Twierdzenia te winny zaś zostać poparte niezbędnym odwołaniem się do materiałów źródłowych, jak również skonkretyzowanych danych, wystarczająco obrazujących jej sytuację. Brak takiego odniesienia uniemożliwia pozytywną weryfikację ich wiarygodności, a w rezultacie – przychylenie się do zgłoszonego żądania (podobnie: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 22 marca 2011 r., II GSK 373/11, z 3 lutego 2011 r., I OZ 74/11, z 18 marca 2010 r., II FSK 502/09,; z 1 października 2009 r., I FSK 1312/08, z 30 lipca 2009 r., I OZ 754/09 i z 16 kwietnia 2009 r., II GSK 257/09). W tymże orzecznictwie akcentuje się również, że to na stronie skarżącej spoczywa obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu, tak aby przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Twierdzenia skarżącego powinny być też poparte dokumentami źródłowymi, które pozwalają na weryfikację okoliczności faktycznych przytoczonych przez wnioskodawcę (por. postanowienia NSA z 7 marca 2012 r., I FSK 37/2012; z 6 marca 2012 r., I OZ 116/2012; z 29 lutego 2012 r., II FZ 59/2012; z 14 marca 2014 r., II FSK 171/14). Przechodząc do rozpoznania wniosku strony wskazać trzeba, że z jego treści wynika, iż intencją skarżącego – w sprawie dotyczącej odmowy stwierdzenia nieważności decyzji – było wstrzymanie wykonania decyzji ostatecznej Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 25 marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2009 r. W pierwszej kolejności odnieść się więc należy do kwestii możliwości rozpatrywania wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji ostatecznej w sprawie zainicjowanej skargą na decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności tejże decyzji ostatecznej. Jak wskazuje się obecnie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, (por. postanowienie NSA z 16 maja 2017 r., sygn. akt I OZ 866/17, dostępne, podobnie jak inne orzeczenia powołane w niniejszym uzasadnieniu, w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl), podzielanym w pełni także przez tut. Sąd, instytucja wstrzymania wykonania dotyczy aktów wydawanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. W pojęciu "sprawy", o jakiej mowa w art. 61 § 3 ppsa, mieścić się będzie zaskarżona decyzja oraz decyzja organu pierwszej instancji wydana w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji, jak również decyzje organów obu instancji, wydane w postępowaniu zwykłym, które będąc postępowaniem pierwotnym, stanowiło jedynie jego przedłużenie lub powtórzenie (por. Włodzimierz Ryms "Wstrzymanie wykonania aktu lub czynności" [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zagadnienia wybrane, Warszawa 2003, s. 60; Bogusław Dauter [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", WK 2016, pkt 18 do art. 61). Ustawodawca odsyła do pojęcia "sprawy" w jej znaczeniu materialnoprawnym. Jej tożsamość wyznaczają elementy skonkretyzowanego w decyzji administracyjnej stosunku prawnego, a więc identyczność podmiotów, identyczność przedmiotu tego stosunku oraz identyczność obu jego podstaw – prawnej i faktycznej. Tak szerokie rozumienie sprawy administracyjnej umożliwia wstrzymanie wykonania rozstrzygnięcia wydanego w trybie zwykłym – w przypadku wniesienia skargi dotyczącej aktu wydanego w trybie nadzwyczajnym, jak to ma miejsce w niniejszej sprawie dotyczącej odmowy stwierdzenia nieważności decyzji. Wbrew zatem stanowisku organu, wyrażonym w postanowieniu z dnia 12 grudnia 2017 r., odmawiającego stronie wstrzymania wykonania decyzji ostatecznej z dnia 25 marca 2014 r. w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 r., nie było przeszkód do rozpatrzenia wniosku o wstrzymanie ostatecznej decyzji wymiarowej, mimo że obecnie przedmiotem zaskarżenia jest decyzja odmawiająca stwierdzenia nieważności tej decyzji ostatecznej. Niemniej jednak Sąd stwierdza, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego o wstrzymanie wykonania decyzji ostatecznej, albowiem okoliczności przedstawione we wniosku nie uzasadniają twierdzenia o niebezpieczeństwie wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Uzasadniając wniosek pełnomocnik skarżącego ogólnikowo jedynie wskazał na zagrożenia związane z obawą nałożenia na skarżącego grzywny znacznej wysokości w prowadzonym postępowaniu karnoskarbowym oraz koniecznością pokrycia kosztów egzekucyjnych. Argumentacja ta jednakże nie została przez skarżącego poparta stosowną dokumentacją dotyczącą jego kondycji finansowej, co powoduje że nie jest ona wystarczająca do uznania, że w sprawie zachodzą okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Z jego uzasadnienia nie wynika w żadnym stopniu, czy i w jakim ewentualnie zakresie kwota zobowiązania podatkowego przekracza możliwości płatnicze skarżącego. Tym bardziej, że jak wynika z treści ww. postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 12 grudnia 2017 r., zobowiązanie wynikające z decyzji ostatecznej Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 25 marca 2014 r. zostało w całości uregulowane. W tej sytuacji nieuzasadnione pozostają obawy skarżącego dotyczące przymusowej egzekucji zobowiązania, wynikającego z decyzji wskazanej we wniosku. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 ppsa, należało orzec jak w sentencji postanowienia.