I SA/Op 489/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Marta Wojciechowska po rozpoznaniu w dniu 2 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Opolu z dnia 30 kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu w zakresie wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej postanawia: oddalić wniosek. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyrokiem z dnia 22 października 2014r. oddalił skargę R. R. (dalej jako strona, skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Opolu z dnia 30 kwietnia 2014 r. w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu. Odpis nieprawomocnego wyroku wraz z uzasadnieniem doręczony został pełnomocnikowi skarżącego - adwokatowi Ł. W. w dniu 24 listopada 2014 r. Termin do wniesienia skargi kasacyjnej upływał zatem w dniu 24 grudnia 2014 r. W wyznaczonym terminie do tut. Sądu wpłynęła skarga kasacyjna sporządzona osobiście przez R. R. Ponieważ wniesiona skarga kasacyjna nie została sporządzona przez osobę do tego uprawnioną, wskazaną w art. 175 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) - dalej jako: [p.p.s.a], postanowieniem z dnia 5 stycznia 2015 r. Sąd na podstawie art. 178 p.p.s.a. skargę kasacyjną odrzucił. Pismem nadanym w dniu 19 stycznia 2015 r. pełnomocnik skarżącego złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku tut. Sądu z dnia 22 października 2014 r., dopełniając równocześnie czynności wniesienia skargi kasacyjnej. Uzasadniając wniosek pełnomocnik podniósł, że skarżący nie ponosi winy w uchybieniu terminu. Argumentował, że skarżący nie jest profesjonalistą i nie był należycie pouczony o obowiązku wniesienia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika. W opinii pełnomocnika, przywrócenie skarżącemu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej jest zgodne z zasadami współżycia społecznego i zasadami słuszności. Osoba, która wnosi pismo w swojej sprawie osobiście nie może bowiem z uwagi na niedochowanie wymogów formalnych, z przyczyny braku pouczenia, odnieść z tego powodu ujemne dla niej skutki prawne. Na potwierdzenie swego stanowiska pełnomocnik powołał się na postanowienie Sądu Najwyższego z 16.07.2008 r. II CZ 43/08, w którym stwierdzono, "brak pouczenia strony działającej bez profesjonalnego pełnomocnika o sposobie i terminie wniesienia środka zaskarżenia może uzasadniać jedynie wniosek o przywrócenie terminu, jeżeli strona uchybiła terminowi z powodu braku pouczenia". Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zasadą wynikającą z art. 85 p.p.s.a. jest bezskuteczność czynności podjętej w postępowaniu sądowym przez stronę po upływie terminu. Jednakże w sytuacji, gdy strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu (art. 83 § 1 p.p.s.a.). Warunkami skuteczności takiego wniosku jest złożenie go w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, spowodowanie dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego, równoczesne ze złożeniem wniosku dokonanie uchybionej czynności oraz uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i § 2 oraz art. 87 § 1, § 2 i § 4 p.p.s.a.) Wszystkie te przesłanki muszą być spełnione łącznie, co oznacza, że brak jednej z nich skutkować musi odmową przywrócenia terminu. Z okoliczności faktycznych niniejszej sprawy wynika, że skarżący dochował 7-dniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, licząc od dnia 12 stycznia 2015 r., czyli od daty otrzymania przez pełnomocnika postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Nie budzi też wątpliwości, że pełnomocnik skarżącego równocześnie z wnioskiem dokonał uchybionej czynności, składając sporządzoną przez niego skargę kasacyjną. Konieczne stało się zatem rozważenie, czy argumenty przedstawione przez pełnomocnika skarżącego uprawdopodobniają, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Zgodnie z utrwalonymi w tej kwestii poglądami doktryny i judykatury uchybienie terminu jest niezawinione wówczas, gdy nawet przy dołożeniu najwyższej staranności strona nie mogła w terminie dopełnić czynności procesowej. Przeszkody te zatem muszą mieć charakter zewnętrzny i obiektywny, a brak winy w uchybieniu terminu można uznać tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Strona musi więc uwiarygodnić swą staranność, jak również fakt, że przeszkoda, która spowodowała niedotrzymanie terminu była od niej niezależna. Wskazać przy tym należy, iż na gruncie omawianego przepisu pojęcie strony rozumie się szeroko, rozciągając je także na pełnomocnika (por. post. NSA z dnia 7.05.2010 r. I OZ 327/10, dostępne na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl - podobnie jak pozostałe powołane poniżej orzeczenia), bowiem pojęcie winy strony obejmuje swym zakresem także winę osób trzecich, które strona upoważniła do dokonania czynności procesowych, czyli również winę pełnomocnika. W aprobowanym przez Sąd rozpoznający niniejszy wniosek postanowieniu NSA z dnia 31.03.2009 r., sygn. akt I FZ 69/09 jednoznacznie stwierdzono, że "jeśli strona jest reprezentowana przez pełnomocnika, to brak jego winy jest warunkiem przywrócenia terminu przez Sąd, bowiem to na nim spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych; dla przyjęcia winy pełnomocnika wystarczy nawet lekkie niedbalstwo". W rozpatrywanej sprawie nie budzi wątpliwości, że w dacie ogłoszenia wyroku z dnia 22 października 2014 r. skarżący był już reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika. Z akt sprawy jednoznacznie bowiem wynika, iż na rozprawie poprzedzającej wydanie tego wyroku, aplikant adwokacki M. M., reprezentująca skarżącego jako substytut adwokata Ł. W., przedłożyła do akt dokument pełnomocnictwa, udzielonego przez skarżącego temu adwokatowi. Treść udzielonego pełnomocnictwa obejmowała między innymi upoważnienie do reprezentowania skarżącego w postępowaniu sądowym we wszystkich instancjach oraz uprawniała do udzielania dalszego pełnomocnictwa (substytucja). Dokonując oceny podniesionych we wniosku okoliczności Sąd doszedł do wniosku, że pełnomocnik skarżącego nie uprawdopodobnił w żaden sposób okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Stwierdzić bowiem należy, iż podniesione we wniosku argumenty o braku pouczenia skarżącego o wymogu adwokacko-radcowskim przy wnoszeniu skargi kasacyjnej nie mogły świadczyć w realiach rozpatrywanej sprawy o braku winy w uchybieniu terminu. Niewątpliwie z istoty pełnomocnictwa wynika upoważnienie do dokonywania czynności prawnych (i procesowych) w imieniu i na rzecz mocodawcy (art. 95 – 109 Kodeksu cywilnego), a to oznacza, że niezłożenie w stosownym czasie skargi kasacyjnej wywołuje skutki bezpośrednio dla reprezentowanego. Zatem, skoro skarżący ustanowił w sprawie pełnomocnika, to na tym pełnomocniku spoczywał obowiązek zapewnienia jak najskuteczniejszej ochrony interesów swego mandanta, co obejmowało swym zakresem obowiązek sporządzenia skargi kasacyjnej bądź ewentualnie sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. W treści wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej pełnomocnik skarżącego nie wskazał żadnych okoliczności, które uniemożliwiałyby złożenie w terminie skargi kasacyjnej z zachowaniem wymogu określonego w art. 175 § 1 p.p.s.a. Brak jakiegokolwiek uzasadnienia w tym zakresie skutkować musiał stwierdzeniem, że pełnomocnik nie wykazał braku winy w uchybieniu terminu do dokonania tej czynności. Niewystarczające bowiem dla wywołania skutku w postaci przywrócenia terminu są argumenty o niewiedzy samej strony co do wymogów skutecznego wniesienia środka zaskarżenia, z powodu braku pouczenia skarżącego o wymogach wskazanych w art. 175 § 1 p.p.s.a. i skutkach wynikających z osobistego złożenia skargi kasacyjnej, skoro w imieniu skarżącego działał profesjonalny pełnomocnik, któremu winna być znana procedura postępowania przed sądami administracyjnymi. Strona reprezentowana przez pełnomocnika działa w taki sposób, jakby sama dokonywała czynności procesowych, tyle że przy wykorzystaniu profesjonalnej pomocy, w konsekwencji ponosi również odpowiedzialność związaną z wyborem pełnomocnika oraz skutków jego działań i zaniechań (post. NSA z dnia 12 lutego 2010 r., sygn. akt II OZ 88/10, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Osoby te zobowiązane są do zachowania podwyższonej staranności, jakiej można wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego. Kryterium należytej staranności jest podwyższone z tej racji, że adwokat czy radca prawny posiadają stosowne przygotowanie i znajomość procedur sądowoadministracyjnych, zapewniające prawidłowe prowadzenie sprawy. Oznacza to, że dla przyjęcia winy pełnomocnika wystarczy nawet lekkie niedbalstwo. Pełnomocnik powinien zatem mieć świadomość wagi terminowego dokonywania określonych czynności procesowych, zaś przy dochowaniu należytej staranności powinien, jako profesjonalista, dopilnować, aby czynność procesowa została dokonana terminowo (post. NSA z dnia 29 lipca 2004 r. sygn. akt FZ 110/04 i FZ 133/04). Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności i uznając, że pełnomocnik skarżącego nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia prawidłowo sporządzonej skargi kasacyjnej Sąd, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.