I SA/Op 538/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, Wydział I w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Gerard Czech (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Roman Ciąglewicz Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A Spółki z o.o. w [...] o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu Grzegorza Gockiego i Marty Wojciechowskiej od rozpoznania sprawy o sygn. I SA/Op 538/14 ze skargi A Spółki z o.o. w [...] na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 13 czerwca 2014 r., nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatku dochodowym od osób prawnych za 2006 r. postanawia: oddalić wniosek. W dniu 14 sierpnia 2014 r. do tut. Sądu wpłynęła skarga spółki A sp. z o.o. w [...] (dalej jako: skarżąca, strona, Spółka) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 13 czerwca 2014 r. w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych za 2006 r. Na rozprawie przeprowadzonej przed tut. Sądem pełnomocnik skarżącej zgłosił do protokołu wniosek o wyłączenie z rozpoznania sprawy o sygn. akt I SA/Op 538/14 sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu Grzegorza Gockiego i Martę Wojciechowską, na podstawie przepisu art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a. Motywując złożony wniosek pełnomocnik podał, iż wskazani sędziowie brali udział w rozpoznaniu przez WSA w Opolu sprawy ze skargi E. K., o sygn. akt I SA/Op 487/14, w której to sprawie rozstrzygany był tożsamy jak w niniejszej sprawie problem dotyczący wysokości czynszu najmu wynikającego z umowy zawartej pomiędzy skarżącą Spółką a ww. E. K. Pełnomocnik wskazał, że tożsama jest również wysokość czynszu obowiązującego w latach od 2006 do 2008r. Ustosunkowując się do wniosku skarżącej, pełnomocnik Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu wniósł o oddalenie wniosku o wyłączenie sędziów. Wobec złożonego przez pełnomocnika skarżącej Spółki wniosku o wyłączenie sędziów w tej sprawie rozprawa została odroczona. Sędziowie Grzegorz Gocki i Marta Wojciechowska złożyli oświadczenia, z których wynika, iż brak jest podstaw do wyłączenia ich od rozpoznawania niniejszej sprawy na mocy art. 18 p.p.s.a, wskazując jednocześnie, że nie zachodzą również przyczyny wyłączenia określone w art. 19 tej ustawy, które mogły by wywołać wątpliwości co do ich bezstronności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja wyłączenia sędziego ma charakter procesowej gwarancji jego bezstronności w konkretnym postępowaniu, czego warunkiem jest niezależność sędziego zarówno od organów państwa, jak i od stron. Wyłączenie sędziego ma służyć stworzeniu takich warunków sprawowania urzędu sędziowskiego, które eliminują możliwość wywierania nacisków na sędziego z którejkolwiek strony (M. Romańska [w:] T. Woś, H. Knysiak- Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, str. 151). Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami, co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Sędzia podlega wyłączeniu z mocy ustawy w przypadkach określonych w art. 18 § 1 p.p.s.a., w sprawach: 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 6a) dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie; 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Nadto sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi, a powody wyłączenia trwają także po ustaniu uzasadniającego je małżeństwa, przysposobienia, opieki lub kurateli. Przesłanki wyłączenia wymienione w art. 18 p.p.s.a. opierają się na związkach sędziego z przedmiotem lub podmiotami postępowania. Są to takie powiązania, że niezależnie od odczuć osób występujących, czy odczuć samego sędziego, dobro wymiaru sprawiedliwości wymaga, by sędzia, co do którego zachodzą przesłanki z powołanego przepisu, nie orzekał w sprawie (por. T. Woś, H. Knysiak – Molczyk, M. Romańska. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie 5. Warszawa 2012 r., s. 230). Z treści złożonego wniosku wynika, iż wnioskodawca domaga się wyłączenia sędziów wobec faktu, że orzekali oni w sprawie ze skargi E. K., o sygn. akt I SA/Op 487/14, w której to sprawie zapadł wyrok oddalający skargę, a rozstrzygany był tak jak w przedmiotowej sprawie problem dotyczący oceny, czy organy podatkowe prawidłowo przyjęły, że wysokość stawek czynszowych wynikających z zawartej pomiędzy E. K. a skarżącą Spółką umowy najmu z dnia 1.06.2005r. oraz jej aneksu z dnia 31.10.2008r., rażąco odbiegała od cen rynkowych, czego konsekwencją w przedmiotowej sprawie było ustalenie przez organy w sposób szacunkowy przychodów z tytułu umowy najmu zawartej między skarżącą Spółką a E. K. w roku 2006 i dokonanie korekty "in plus" przychodów Spółki. Z kolei w powołanej przez pełnomocnika Spółki sprawie o sygn. akt I SA/Op 487/14 wyżej wskazane ustalenia spowodowały określenie E. K. uzyskanego przez niego przychodu w roku 2008 z tytułu nieodpłatnego świadczenia, stanowiącego różnicę pomiędzy wartością ustaloną w oparciu o ceny rynkowe, a poniesioną przez niego odpłatnością z tytułu umowy. Pełnomocnik podkreślił dodatkowo, że w sprawach taka sama jest również wysokość czynszu obowiązującego w latach od 2006 do 2008r. W kontekście opisanych we wniosku okoliczności mających uzasadnić przyczynę wyłączenia sędziów, wskazać należy, że zgodnie z przywołanymi wyżej regulacjami sędzia jest wyłączony z mocy prawa od udziału w sprawie, gdy wcześniej wydał orzeczenie w sprawie tożsamej ze sprawą, która jest obecnie rozpoznawana. Wobec powyższego istotnego znaczenia nabiera kwestia ustalenia, czy sędziowie Grzegorz Gocki i Marta Wojciechowska, brali udział w wydaniu wyroku w sprawie tożsamej ze sprawą obecnie prowadzoną ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 13.06.2014 r. w przedmiocie określenia skarżącej Spółce zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych za 2006r. Dla ustalenia zakresu wyłączenia kluczowym jest ustalenie zakresu pojęcia "sprawy" w jej znaczeniu materialnym (por. wyrok NSA z dnia 16.11.2010 r., sygn. akt II OSK 1865/10, dostępne, podobnie jak i pozostałe przywołane w tym uzasadnieniu orzeczenia, na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie wskazuje się, że tożsamość sprawy w znaczeniu materialnym okreśają elementy wyznaczające tożsamość skonkretyzowanego w decyzji administracyjnej stosunku prawnego, a więc identyczność podmiotów, identyczność przedmiotu tego stosunku oraz identyczność obu jego podstaw - prawnej i faktycznej (postanowienie NSA z dnia 12.06.2014 r., sygn. akt II GSK 1356/14). Przy ustalaniu tożsamości sprawy należy badać wszystkie te elementy łącznie. Dopiero ustalenie, że dana sprawa jest tożsama w zakresie, w jakim mowa powyżej z inną sprawą, w której dany sędzia orzekał przesądza o konieczności jego wyłączenia. W związku z powyższym wskazać należy, że w przedmiotowej sprawie i sprawie o sygn. I SA/Op 487/14 ze skargi E. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 8 kwietnia 2013 r., w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 r., brak jest tożsamości przedmiotu skarg, podstaw prawnych jak i podmiotów, skoro decyzja zaskarżona w powołanej przez pełnomocnika strony sprawie o sygn. I SA/Op 487/14 wydana została w odniesieniu do innego podatnika tj. E. K. Nie zachodzi więc podstawa wyłączenia, o której mowa w przepisie art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a. Okoliczności sprawy, a także treść złożonych przez sędziów oświadczeń, jak i okoliczności powołane przez pełnomocnika w uzasadnieniu przedmiotowego wniosku nie spełniają także żadnej z pozostałych przesłanek wyłączenia sędziego sądu administracyjnego z mocy prawa. Ustawodawca przewidział również możliwość wyłączenia sędziego na złożony przez niego samego wniosek lub wniosek strony postępowania, jeżeli zachodzą takie okoliczności, które mogłyby wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego (art.19 p.p.s.a.). Taką też podstawę wyłączenia wskazał pełnomocnik Spółki we wniosku. W ocenie Sądu okoliczność, że sędziowie Grzegorz Gocki i Marta Wojciechowska orzekali w sprawie ze skargi E. K., w której to sprawie kontroli sądu poddany został, podobnie jak w przedmiotowej sprawie, problem dotyczący wysokości czynszu najmu wynikającego z umowy zawartej pomiędzy skarżącą Spółką a E. K., nie wskazuje na zaistnienie okoliczności wymienionych w art. 19 p.p.s.a. Wskazać w tym miejscu należy na utrwalony w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, zgodnie z którym wyrażenie przez sędziego poglądu na temat zagadnienia związanego z przedmiotem rozstrzygnięcia w innej sprawie nie jest okolicznością uzasadniającą wyłączenie sędziego w oparciu o przepis art. 19 p.p.s.a. Nie można bowiem w takim przypadku mówić o jakimkolwiek emocjonalnym nastawieniu do sprawy lub strony. Za przyjęciem takiego stanowiska przemawia również to, że pozwala ono na uniknięcie niebezpieczeństwa, że instytucja wyłączenia sędziego mogłaby przekształcić się w narzędzie służące paraliżowaniu sprawności postępowania sądowego (postanowienie NSA z dnia 22.02.2008 r., sygn. akt II FZ 60/08). Sąd podziela stanowisko zaprezentowane w postanowieniu NSA z dnia 30 kwietnia 2009 r. (sygn. akt II OZ 378/09), zgodnie z którym "okoliczność, że sędzia wyraził przy orzekaniu w innej sprawie pogląd, z którym wnioskujący się nie zgadza nie może być przesłanką do wyłączenia sędziego od orzekania w innej sprawie, choćby w jakikolwiek sposób powiązanej ze sprawą, w której sędzia orzekał wcześniej." Wyłączenie sędziego, o którym mowa w art. 19 p.p.s.a. ma zapewnić obiektywizm sądu i nie może być ono traktowane, jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu swoich interesów (por. postanowienie NSA z dnia 22.02.2008 r. sygn. akt II FZ 60/08). Ponadto nie jest dopuszczalne żądanie wyłączenia sędziego tylko z tego powodu, iż wnioskodawca kwestionuje zasadność rozstrzygnięć w innych sprawach z udziałem tego sędziego (por. post. NSA z dnia 18 września 2008 r. sygn. akt II OZ 979/08, zbiór Lex 527666; post. NSA z dnia 28 sierpnia 2008 r. sygn. akt I OZ 612/08, zbiór Lex 527814). W tym miejscu wskazać również należy, że przepisy regulujące tok postępowania przed sądem administracyjnym zapewniają stronie ochronę przed ewentualnymi naruszeniami w zakresie braku należytego obiektywizmu wydanego orzeczenia, zatem samo przeświadczenie strony, że sędzia prowadzi proces wadliwie, nieobiektywnie czy też stronniczo, nie jest przesłanką żądania jego wyłączenia. Strona może bowiem zwalczać nieprawidłowe - jej zdaniem - orzeczenie wydane przez sąd I instancji, wykorzystując przysługujące jej środki odwoławcze (por. postanowienie NSA z dnia 6 sierpnia 2009 r., sygn. akt II OZ 648/2009, niepubl. LEX nr 555970). Zatem w sprawie brak jest jakichkolwiek okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość odnośnie bezstronności wskazanych we wniosku o wyłączenie sędziów, co znajduje także potwierdzenie w treści oświadczeń sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, Grzegorza Gockiego i Marty Wojciechowskiej, tym bardziej, że prawdziwości tych oświadczeń składający wniosek w żaden sposób nie podważył. Sąd podziela ugruntowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego pogląd, że skoro sędzia, którego dotyczy wniosek o wyłączenie, złożył oświadczenie, iż nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 p.p.s.a., dające podstawę do wyłączenia od rozpoznawania w sprawie i prawdziwość tego oświadczenia nie budzi żadnych wątpliwości, to wniosek o jego wyłączenie nie zasługuje na uwzględnienie (postanowienie NSA z dnia 19 listopada 2010 r., sygn. akt I OZ 864/10). Również Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 25 sierpnia 1971 r., sygn. akt I CZ 121/71 podkreślił, że "autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego". Mając powyższe na względzie postanowiono jak w sentencji.