I SA/Op 694/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: asesor sądowy WSA Remigiusz Mazur po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. G., Ł. G., M. G.1, E. S., D. S., W. W., B. W., S. W., A. B., G. F., J. F., M. R., M. R.2, J. N. i H. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 22 lipca 2025 r., nr SKO.40.2096.2024.oś w przedmiocie braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko postanawia: odrzucić skargę Ł. G., M. G.1, D. S., S. W., M. R., M. R.2, J. N. i H. N. Przedmiotem skargi wniesionej przez: 1) M. G., 2) Ł. G., 3) M. G.1, 4) E. S., 5) D. S., 6) W. W., 7) B. W., 8) S. W., 9) A. B., 10) G. F., 11) J. F., 12) M. R., 13) M. R.2, 14) J. N., 15) H. N. – jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu [dalej: SKO, Kolegium] z 22 lipca 2025 r., nr SKO.40.2096.2024.oś, utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy Murów [dalej: Wójt] z 11 lipca 2024 r., nr RO.6220.1.7.2024, w przedmiocie braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Ponadto Kolegium decyzją z 22 lipca 2025 r., nr SKO.40.2532.2025.oś, umorzyło wobec: 1) G. F., 2) Ł. G.3) J. N., 4) A. S., 5) M. R.2 – postępowanie odwoławcze w sprawie z odwołania od decyzji Wójta Gminy Murów z 11 lipca 2024 r., nr RO.6220.1.7.2024. Wobec wymienionych SKO umorzyło postępowanie odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2025 r. poz. 1691) [dalej: kpa], ponieważ ustaliło, że osobom tym nie przysługuje status strony, w rozumieniu art. 28 kpa, w prowadzonym postępowaniu administracyjnym. W aktach administracyjnych sprawy znajdują się wypisy z ewidencji gruntów i budynków, a także raport o odziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, na podstawie których SKO ustaliło krąg stron postępowania administracyjnego. W aktach sprawy sądowoadministracyjnej znajduje również wykaz stron sporządzony przez Wójta i przekazany do Sądu przez SKO, zaopatrzony w wypisy z ewidencji gruntów i budynków. Ponadto pełnomocnik stron skarżących złożył do akt sądowych pismo procesowe z 20 października 2025 r. zawierające argumentację dotyczącą interesu prawnego skarżących oraz załączniki w postaci wydruków danych zawartych w księgach wieczystych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje. Sąd administracyjny przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi weryfikuje między innymi, czy podmiot ją składający jest legitymowany do wniesienia takiego środka zaskarżenia. Zgodnie bowiem z art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.) [dalej: ppsa] uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny. Legitymacja do wniesienia skargi przysługuje podmiotom, które mają interes prawny w jej wniesieniu we własnej sprawie administracyjnej. Istotą legitymacji skargowej jest uprawnienie do żądania przeprowadzenia kontroli określonego aktu przez sąd administracyjny w celu doprowadzenia do zaistnienia stanu zgodnego z prawem. Interes prawny wyraża się zatem w żądaniu dokonania przez sąd oceny zgodności przedmiotu zaskarżenia z obiektywnym porządkiem prawnym. Skarga może przy tym dotyczyć jedynie własnej sprawy administracyjnej skarżącego, zatem interes prawny, o którym mowa, ma charakter materialnoprawny w tym znaczeniu, że musi być oparty – w przeważającej większości spraw – na normach administracyjnego prawa materialnego. Skarga może być wniesiona także przez podmioty, których prawa lub obowiązki zostały uregulowane przepisami prawa procesowego lub ustrojowego. Skargę może wnieść wyłącznie podmiot, który dysponuje legitymacją skargową (legitymacją do uruchomienia postępowania sądowoadministracyjnego). W przypadku niewykazania tego rodzaju legitymacji skargowej sąd administracyjny jest zobowiązany skargę odrzucić. Postępowanie sądowoadministracyjne nie jest kontynuacją postępowania administracyjnego, co oznacza, że legitymacja procesowa strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie jest tożsama z legitymacją procesową strony w postępowaniu administracyjnym, stąd do stwierdzenia, że podmiot wnoszący skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego dysponuje legitymacją procesową, konieczne jest istnienie związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków tego podmiotu a zaskarżonym aktem administracyjnym. Z pewnością uprawnionym do wniesienia skargi jest więc podmiot, który był stroną postępowania prowadzonego przez organ administracji publicznej. Użyte w art. 50 § 1 ppsa pojęcie interesu prawnego odbiega jednak w swym znaczeniu od zakresu interesu prawnego, o jakim stanowi art. 28 kpa, który odnosi się przede wszystkim do uprawnień i obowiązków opartych w prawie materialnym. Powołany art. 50 § 1 ppsa daje podstawy do sformułowania poglądu o istnieniu nowej kategorii interesu prawnego, jakim jest interes prawny we wniesieniu skargi do sądu administracyjnego. Znaczenie tego rodzaju interesu prawnego jest szersze, bowiem obejmuje także prawa i obowiązki regulowane przepisami prawa procesowego i ustrojowego. Podmiotem uprawnionym do wniesienia skargi na podstawie art. 50 § 1 ppsa jest każdy, kto wykaże związek pomiędzy swą sytuacją prawną i normą prawa materialnego, procesowego lub ustrojowego. Tego typu związek daje wystarczające podstawy do zainicjowania czynności sądu administracyjnego w celu merytorycznego zbadania zaskarżonego aktu administracyjnego (wyrok NSA z 23.01.2018 r., II OSK 854/16). W świetle part. 50 § 1 ppsa skuteczne wniesienie skargi uwarunkowane jest istnieniem interesu prawnego skarżącego, a nie – interesu faktycznego. Interes faktyczny to sytuacja, w której dany podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, które mogłyby stanowić podstawę żądania podjęcia stosownych czynności skierowanego do organu administracyjnego. Aktualność interesu prawnego oznacza, że nadaje się on do urzeczywistnienia w danej sytuacji faktycznej i prawnej i wiąże się z realnością, co oznacza, że powinien on istnieć w dacie stosowania norm. O interesie prawnym osobistym, własnym i indywidualnym można zaś mówić, gdy przypisać go można do zindywidualizowanego podmiotu w tym znaczeniu, że akt administracyjny skierowany do danego podmiotu musi wpływać na jego sytuację prawną (wyrok NSA z 20.04.2021 r., III OSK 332/21). Warto też zwrócić uwagę na art. 52 § 1 ppsa, z którego wynika m.in., że skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Nie ma przy tym znaczenia to, czy do wyczerpania środków zaskarżenia dojdzie za sprawą podmiotu wnoszącego skargę do sądu, czy też środek zaskarżenia zostanie wniesiony przez inny legitymowany do tego podmiot. Należy zatem przyjąć, że nawet gdyby strona skarżąca nie wniosła odwołania, bądź jej odwołanie, zostało uznane za wniesione po terminie albo niedopuszczalne, to w związku wniesieniem przez inną stronę postępowania odwołania uruchamiającego postępowanie organu drugiej instancji, które zostało następnie zakończone decyzją ostateczną, wymóg przewidziany w art. 52 § 1 ppsa został spełniony, a co za tym idzie, zaistniała możliwość zaskarżenia do sądu I instancji decyzji organu odwoławczego przez każdą ze stron postępowania administracyjnego (wyrok NSA z 29.01.2025 r., II OSK 1247/22). Podsumowując, podmiot wnoszący skargę musi więc wykazać istnienie po jego stronie interesu prawnego, czyli osobistego, konkretnego i aktualnego prawnie chronionego interesu, który może być realizowany na gruncie określonego przepisu prawa, najczęściej materialnego, bezpośrednio wiążącego zaskarżony akt z indywidualną i prawnie chronioną sytuacją strony (R. Hauser, M. Wierzbowski, r. Stankiewicz (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. 9, Warszawa 2025, art. 50, nb. 6). Konsekwencją posiadania przymiotu strony w postępowaniu administracyjnym jest posiadanie tego przymiotu również w postępowaniu sądowoadministracyjnym i prawo wniesienia skargi do sądu. Jak stanowi art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2024 r. poz. 1112 ze zm.) [dalej: ustawa] postępowanie w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wszczyna się na wniosek podmiotu planującego podjęcie realizacji przedsięwzięcia. Stroną postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wnioskodawca oraz podmiot, któremu przysługuje prawo rzeczowe do nieruchomości znajdującej się w obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie w wariancie zaproponowanym przez wnioskodawcę, z zastrzeżeniem art. 81 ust. 1 ustawy, którego to przepisu organy nie zastosowały w sprawie niniejszej. Przez obszar oddziaływania rozumie się: 1) przewidywany teren, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie, oraz obszar znajdujący się w odległości 100 m od granic tego terenu; 2) działki, na których w wyniku realizacji, eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia zostałyby przekroczone standardy jakości środowiska, lub 3) działki znajdujące się w zasięgu znaczącego oddziaływania przedsięwzięcia, które może wprowadzić ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości, zgodnie z jej aktualnym przeznaczeniem (art. 74 ust. 3a ustawy). Dla ustalenia stron postępowania w sprawie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach – innych niż wnioskodawca (inwestor), konieczne jest więc odniesienie się do właściwych przepisów prawa materialnego. Należy zauważyć, że w tego typu sprawach przepis art. 74 ust. 3a ustawy precyzuje, jak należy ustalić krąg stron postępowania. Co do zasady są to podmioty, którym przysługuje prawo rzeczowe do nieruchomości znajdującej się w obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie w wariancie zaproponowanym przez wnioskodawcę. Chodzi tu o każde oddziaływanie, a nie tylko takie, które przekracza określone normy. Normy i ich ewentualne przekroczenia mają znaczenie dla treści decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, a nie dla posiadania przymiotu strony w rozumieniu art. 28 kpa w związku z art. 74 ust. 3a ustawy. Stroną postępowania jest więc właściciel lub inny podmiot mający prawo rzeczowe do nieruchomości położonej na terenie objętym tak rozumianym oddziaływaniem planowanego przedsięwzięcia (wyrok WSA w Gdańsku z 3.12.2025 r., II SA/Gd 601/25). Odnosząc powyższe rozważania natury ogólnej do danych zgromadzonych w aktach sprawy administracyjnej oraz w aktach sądowych należy stwierdzić, że nie wszystkim osobom, które wniosły skargę do Sądu na decyzję SKO przysługuje status strony postępowania w rozumieniu art. 50 § 1 ppsa. Biorąc pod uwagę udostępnione Sądowi informacje zapisane w ewidencji gruntów i budynków oraz w księgach wieczystych: Ł. G., M. G.1, D. S., S. W., H. N., J. N., M. R., M. R.2 – nie wykazali, że przysługuje im prawo rzeczowe do nieruchomości, położonych w miejscowości G., znajdujących się w obszarze oddziaływania przedsięwzięcia w wariancie zaproponowanym przez wnioskodawcę, to jest w obszarze znajdującym się w odległości 100 m od granic terenu, na którym będzie realizowane planowane przedsięwzięcie (art. 74 ust. 3a pkt 1 ustawy), wyznaczonym na mapie stanowiącej integralną część raportu o odziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko włączonego do akt administracyjnych. Jak wynika z Kodeksu cywilnego – Księga Druga. Własność i inne prawa rzeczowe, istotne w sprawie niniejszej prawa rzeczowe, o których mówi art. 74 ust. 3a ustawy, to: własność, użytkowanie wieczyste i ograniczone prawa rzeczowe, tj. użytkowanie, służebność, zastaw, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu oraz hipoteka. Wymienione osoby nie wykazały, że są podmiotami, którym przepis prawa materialnego – art. 74 ust. 3a ustawy przyznaje status strony postępowania administracyjnego, ze względu na przysługujące im prawa rzeczowe do nieruchomości znajdujących się w obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie. W dalszej konsekwencji należało też stwierdzić, że w świetle art. 50 § 1 ppsa osoby te nie wykazały, że w odniesieniu do nich istnieje interes prawny, który warunkuje istnienie uprawnienia do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Interes prawny wskazanych osób nie znajduje bowiem umocowania w prawie materialnym. Nie wynika on też z prawa procesowego, ponieważ zaskarżona decyzja nie została do nich zaadresowana, czyli organy obu instancji nie uznały ich za strony postępowania administracyjnego, a trywializując – nie umieściły ich w wykazie stron postępowania. O statusie strony wymienionych osób nie przesądzają też przepisy ustrojowe. Z tego powodu w stanie sprawy Sąd stwierdził, że wymienione osoby mogą mieć co najwyżej interes faktyczny, a ten nie jest wystarczający do uznania, że przysługuje im legitymacja do zaskarżenia decyzji SKO. Samo zamieszkiwanie bowiem w G., lub faktyczne korzystanie z nieruchomości w nim położonej, nie rodzi bowiem skutków prawnych w zakresie legitymacji procesowej w postępowaniu sądowym, lecz jest klasycznym przykładem interesu faktycznego, w którym podmiot jest zainteresowany wynikiem sprawy, ale nie posiada uprawnienia do działania w tej sprawie swoim imieniu. Jedynie na marginesie powyższego nadmienić należy, że wg księgi wieczystej KW nr [...], G. F. przysługuje ograniczone prawo rzeczowe – służebność mieszkania m.in. na działce nr a, znajdującej się w obszarze oddziaływania przedsięwzięcia w wariancie zaproponowanym przez wnioskodawcę, której to okoliczności nie dostrzegło Kolegium, lecz wykazał ją pełnomocnik skarżącej. Z opisanych wyżej powodów Sąd stwierdził, że skargę Ł. G., M. G.1, D. S., S. W., M. R., M. R.2, H. N. i J. N. należało odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ppsa, ponieważ jej wniesienie było niedopuszczalne z innych przyczyn niż wymienione w art. 58 § 1 pkt 1-5a ppsa, a to z powodu braku po stronie tych skarżących legitymacji do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Natomiast skargi wniesione przez pozostałe osoby, w których imieniu działa radca prawny Ł. K., będą podlegały dalszemu procedowaniu przez Sąd. Z tych przyczyn Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.