I SA/Op 820/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Judecki po rozpoznaniu w 24 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. Z. na czynność Wójta Gminy Olszanka z dnia 1 sierpnia 2025 r., Nr WG-VII-55/2016 w przedmiocie przyjęcia gminnej ewidencji zabytków postanawia 1) odrzucić skargę. 2) zwrócić skarżącej D. Z. ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu kwotę 200 (dwieście) złotych uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi. D. Z. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu zarządzenie (czynność) Wójta Gminy Olszanka z dnia 1 sierpnia 2016 r. Nr WG-VII-55/2016 w przedmiocie przyjęcia gminnej ewidencji zabytków. Skarżącą została wezwana do uzupełnienia braków formalnych skargi przez wykazanie, że przed jej wniesieniem wezwała Wójta Gminy Olszanka do usunięcia naruszenia prawa i w tym celu nadesłanie kopii wezwania wystosowanego przed wniesieniem skargi wraz z dowodem potwierdzającym jego wniesienie (np. dowód nadania na poczcie lub prezentata z datą wpływu do organu - w terminie 7 dni, od daty otrzymania niniejszego wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi (k. 28 akt sądowych). Została też wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł, w terminie 7 dni o dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi (k. 27 akt sądowych). Obydwa wezwania skierowano do skarżącej jedną przesyłką pocztową, którą odebrał dorosły domownik T. R. w dniu 15 listopada 2025 r. (patrz: zwrotne pocztowe potwierdzenie odbioru k. 37 akt sądowych). W dniu 25 listopada 2025 r. skarżąca uiściła wpis sądowy od skargi (patrz: wtórnik otrzymanego zlecenia płatniczego k. 38 akt sądowych). W dniu 28 listopada 2025 r. skarżąca wystąpiła do Sądu z wnioskiem o przywrócenie terminu dosunięcia braków formalnych skargi oraz do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Skarżąca wnosząc o przywrócenie terminu wskazała, że opłata od skargi została wniesiona na konto wskazane w wezwaniu, załączyła kopię pisma z dnia 11 sierpnia 2025 r. do Wójta Gminy Olszanka i jej replikę na odpowiedź na skargę organu (k. 39 akt sądowych). Postanowieniem z dnia 9 marca 2026 r. tut. Sąd odmówił skarżącej przywrócenia terminu, rozstrzygnięcie to doręczono jej w dniu 16 marca 2026 r., skarżąca nie wniosła na nie zażalenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Na gruncie rozpoznawanej sprawy nie budzi żadnych wątpliwości, że czynność będąca przedmiotem skargi została podjęta przed dniem 1 czerwca 2017 r., a zatem do oceny dopuszczalności skargi zastosowanie znajdowały przepisy art. 52 i 53 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143, z późn. zm. - zwanej dalej: "p.p.s.a."), w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 czerwca 2017 r., co oznacza, że wniesienie skargi do sądu administracyjnego należało poprzedzić wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa. Zgodnie z art. 52 p.p.s.a., w brzmieniu mającym zastosowanie w niniejszej sprawie, skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka (§ 1). Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (§ 2). Jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu - w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności - do usunięcia naruszenia prawa. Z akt sądowych wynika, że przesyłka zawierająca wezwania Sądu: o nadesłanie kopii wezwania wystosowanego przed wniesieniem skargi wraz z dowodem potwierdzającym jego wniesienie oraz do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł, zostały doręczone skarżącej w dniu 15 listopada 2025 r. Wskazany w wezwaniach 7-dniowy termin do wykonania zobowiązań Sądu upłynął zatem z dniem 22 listopada 2025 r., który to dzień był sobotą. Z uwagi na to, że była to sobota, która jest dniem ustawowo wolnym od pracy, to na podstawie art. 83 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym jeżeli ostatni dzień terminu przypada na sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się następny dzień po dniu lub dniach wolnych od pracy, termin wniesienia skargi przypadał w dzień roboczy, to jest poniedziałek 24 listopada 2025 r. W terminie do dnia 24 listopada 2025 r. skarżąca nie przedstawiła kopii wezwania wystosowanego do Wójta Gminy Olszanka do usunięcia naruszenia prawa przed wniesieniem skargi wraz z dowodem potwierdzającym jego wniesienie oraz nie uiściła wpisu sądowego. Uchybiła zatem terminowi wyznaczonemu przez Sąd. Sąd dostrzegł, że skarżąca wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu nie dopełniła uchybionej czynności, tj. nie przedstawiła wezwania Wójta Gminy Olszanka do usunięcia naruszenia prawa wraz z dowodem potwierdzającym jego wniesienie. Pismo z dnia 11 sierpnia 2025 r., które przesłała do Sądu - pierwszy raz ze skargą, a drugi raz wraz wnioskiem o przywrócenie terminu - nie stanowi wezwania do usunięcia naruszenia prawa wywołanego zaskarżoną czynnością Wójta Gminy Olszanka z dnia 1 sierpnia 2016 r. Jest podaniem skierowanym do Wójta Gminy Olszanka z prośbą o wykreślenie domu na działce a w M. z Gminnej Ewidencji Zabytków. Pismo z dnia 11 sierpnia 2025 r. jest wnioskiem skierowanym do organu o podjęcie czynności na podstawie art. 22 ust. 4 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2024 r. poz. 1292, z późn. zm.). Zostało złożone do Wójta Gminy Olszanka. Wójt wniosek ten przekazał, pismem z dnia 12 września 2025 r., według właściwości, do Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków. W wyniku tego wniosku właściwy organ prowadził postępowanie mające na celu ustalenie, czy istnieją podstawy do wyłączenia spornej nieruchomości z gminnej ewidencji zabytków. Skarżąca wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu nadesłała zatem pismo, które już raz składała przy wniesieniu skargi i które nie zostało uznane przez Sąd za spełniające wymogi takiego wezwania. Przychodzi w tym miejscu wyjaśnić, że w orzecznictwie sądowym w przedmiocie oceny kryteriów, jakie ma spełniać wezwanie do usunięcia naruszenia prawa w przypadku kwestionowania wpisu do ewidencji zabytków dominuje pogląd, że wniosek o wykreślenie z ewidencji zabytków, nie spełnia jednocześnie funkcji wezwania do usunięcia naruszenia prawa, ponieważ uruchamia odrębne postępowanie (por. postanowienie WSA w Warszawie z dnia 25 sierpnia 2021 r., sygn. akt VII SA/Wa 1066/21), które zostało też uruchomione w przypadku skarżącej. Brak zatem wezwania do usunięcia naruszenia prawa powoduje, że skarżąca nie spełniła niezbędnych wymogów do wniesienia skargi, należy więc skargę odrzucić jako niedopuszczalna na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Ponadto skarżąca w dniu 25 listopada 2025 r., a zatem dzień po upływie terminu, który upływał dla niej w dniu 24 listopada 2025 r., uiściła wymagany wpis sądowy od skargi, a termin do dokonania tej czynności nie został jej przywrócony. Powyższe skutkuje także odrzuceniem skargi, jako nieopłaconej stosownie do art. 220 § 3 p.p.s.a., ponieważ uiszczenie wpisu po terminie jest równoznaczne z jego nieuiszczeniem (por. postanowienie NSA z dnia 4 października 2011 r., sygn. akt II OSK 1985/11 opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (CBOSA) pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W tej sytuacji orzeczono, jak w punkcie 1 sentencji o odrzuceniu skargi stosownie do art. 58 § 1 pkt 6 i art. 220 § 3 p.p.s.a. Orzeczenie w punkcie 2 sentencji uzasadnia art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy.