II SA/Op 106/14

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Violetta Radecka po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. Spółka z o.o. w [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Opolu z dnia 20 grudnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania bez wymaganego pozwolenia gier na automatach o niskich wygranych na skutek wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Przedmiotem skargi, jaką wniosła "A." Sp. z o.o. w [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, jest decyzja Dyrektora Izby Celnej w Opolu z dnia 20 grudnia 2013 r., nr [...], utrzymująca w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji o wymierzeniu skarżącej kary pieniężnej z tytułu urządzania gier hazardowych na automatach o niskich wygranych. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II tut. Sądu z dnia 7 marca 2014 r. wezwano skarżącą do uiszczenia wpisu stosunkowego od skargi, w wysokości 1.500 zł. W terminie zakreślonym do dokonania żądanej czynności, został złożony przez Spółkę wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Uzasadniając swoje żądanie strona skarżąca podniosła, że aktualnie nie posiada środków pozwalających na uiszczenie wpisu od skargi. Wskazała, że wobec niej zostało wydanych 22 decyzji dotyczących kar pieniężnych na podstawie ustawy o grach hazardowych, na łączną kwotę 1.046.262 zł. Ponadto, skarżącą posiada nieuregulowane, wymagalne zobowiązania w kwocie 2.087.913,37 zł z tytułu zapłaty ceny za zakupione przez nią automaty do gier. Wysokość zobowiązań miesięcznych skarżącej wynosi 95.329,00 zł, w tym: składki na ubezpieczenia społeczne osób zatrudnionych w Spółce – 2.838,00 zł; wynagrodzenia – 25.268,00 zł; pozostałe koszty (np. czynsz najmu, obsługa księgowa, zakup materiałów, paliwa oraz pozostałe służące prowadzonej działalności gospodarczej innej niż działalność w zakresie gier na automatach o niskich wygranych) – 67.223 zł. W oświadczeniu o majątku i dochodach podano, że wysokość kapitału zakładowego skarżącej wynosi – 1.288.000 zł, wartość środków trwałych (według bilansu za ostatnim rok) – 386.702,20 zł, a także że skarżąca odnotowała stratę w wysokości 162.257,03 zł. Stan trzech rachunków bankowych należących do Spółki, wynosił na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku odpowiednio: 4.895,92 zł, 16,91 zł oraz "- 3,50 zł". Pismem z dnia 10 kwietnia 2014 r. referendarz sądowy wezwał wnioskodawczynię do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy przez nadesłanie: poświadczonych za zgodność z oryginałem odpisów zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób prawnych za rok 2012 r.; poświadczonych za zgodność z oryginałem odpisów zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób prawnych za rok 2013, lub stosownego zaświadczenia z urzędu skarbowego o wysokości osiągniętych w roku 2013 dochodów (w sposób umożliwiający ustalenie wysokości przychodów i kosztów uzyskania przychodów – na podstawie przedkładanych miesięcznych zeznań); poświadczonych za zgodność oryginałem deklaracji VAT-7 za ostanie 4 miesiące; zestawienia przychodów ze sprzedaży za okres od stycznia 2014 r. do marca 2014 r.; zestawienia kosztów zakupu za okres od stycznia 2014 r. do marca 2014 r.; tabeli amortyzacji środków trwałych; bilansu oraz rachunku zysków i strat za rok 2013; aktualnego bilansu zysków i strat w roku 2014; złożenia wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez Spółkę, obrazujących operacje dokonane w ich ramach za okres od stycznia 2014 r. do marca 2014 r. W przypadku gdyby rachunki bankowe były zajęte, zobowiązano do przedstawienia potwierdzającego ten fakt zaświadczenia wystawionego przez bank, informującego o wysokości zajęć i sposobie ich spłaty, a w razie likwidacji któregokolwiek z rachunków- stosownego zaświadczenia wystawionego przez bank lub kopie umowy z bankiem o zamknięciu rachunku. Wezwano także wnioskodawczynię do wskazania, czy w związku z deklarowaną trudną sytuacją finansową spółki, został ustalony obowiązek dokonania dopłat przez jej wspólników i przedstawienie uchwały wzywającej do ich dokonania, ewentualnie wskazania innego źródła finansowania bieżącej działalności spółki, a także złożenia informacji o otrzymanej ewentualnie pomocy publicznej w ciągu ostatnich dwóch lat. Skarżąca Spółka miała ponadto wskazać tytuł prawny do nieruchomości stanowiącej siedzibę Spółki oraz udokumentowania wysokości ponoszonych z tego tytułu kosztów. W odpowiedzi na wezwanie, pełnomocnik Spółki w piśmie procesowym z dnia 12 maja 2014 r. oświadczył, że wspólnicy skarżącej nie podjęli uchwały ustalającej obowiązek dokonania dopłat, a skarżąca nie korzystała z pomocy publicznej i nie otrzymała z tego tytułu jakichkolwiek świadczeń. Do akt sprawy dołączono kopie: deklaracji CIT-8 za 2012 r. i 2013 r.; deklaracji VAT-7 za ostatnie 4 miesiące; rejestrów sprzedaży i zakupów za okres od stycznia do marca 2014 r.; tabeli amortyzacji środków trwałych; bilansu oraz rachunku zysków i strat za 2013 r.; rachunku zysków i strat za okres od stycznia do marca 2014 r.; wyciągów z rachunków bankowych Spółki za okres od stycznia do marca 2014 r.; zaświadczenia wystawionego przez bank prowadzący rachunki bankowe skarżącej, wskazującego na dokonanie zajęcia; umowy najmu dotyczącego nieruchomości, w której znajduje się adres siedziby rejestrowej skarżącej wraz z fakturą dokumentującą zapłatę czynszu najmu. Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) – zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a." zważono, co następuje: Stosownie do treści art. 246 § 2 pkt 1 P.p.s.a., osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym - obejmującym zgodnie z art. 245 § 2 tej ustawy zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – gdy ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Analogiczne rozwiązanie przewidziano w odniesieniu do uregulowanego w art. 245 § 3 ustawy P.p.s.a. prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującego zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującego tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Powyższe może bowiem zostać przyznane dopiero wtedy, gdy osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a.). Odnosząc przywołaną wyżej regulację prawną do realiów rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że brak jest podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku. Według oświadczenia zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy kapitał zakładowy Spółki wynosi 1.288.000,00 zł, zaś wartość środków trwałych to 386.702,20 zł. Za ostatni rok obrotowy Spółka miała ponieść stratę w wysokości 162.257,03 zł. Tymczasem według złożonego przez Spółkę bilansu sporządzonego na dzień 31 grudnia 2013 r. wartość aktywów trwałych wyniosła 2.624.101,87 zł, a aktywa obrotowe łącznie wyniosły 1.346.450,58 zł. Wartość środków trwałych z kolei kształtowała się na poziomie 386.702,20 zł, w tym w postaci: gruntów 90.000 zł; budynki, lokale i obiekty inżynierii lądowej i wodnej – 240.254,15 zł; urządzenia techniczne i maszyny – 10.741,52 zł; inne środki trwałe – 42.823,42 zł. Spółka zwiększyła w 2013 r. kapitał zapasowy z wartości 185.162,14 zł (stan na dzień: 31 grudnia 2012 r.) na 602.187,28 zł (stan na dzień 31 grudnia 2013 r.), a także zwiększyła środki trwałe w budowie – 2.214.491,54 zł z 1.216.040,66 zł w 2012 r., co świadczy o podjęciu nowych inwestycji. W stosunku do roku 2012 r. zmniejszyły się zobowiązania Spółki, powstałe wobec kontrahentów z 2.909.981,24 zł w 2012 r. do 2.333.449,32 zł w 2013 r., przy czym w 2013 r. w bilansie nie wykazano już zobowiązań z tytułu kredytów i pożyczek, które w 2012 r. kształtowały się na poziomie 170.523,64 zł. Z przedstawionych na skutek wezwania deklaracji CIT-8 za 2012 r. i 2013 r. wynika natomiast, że Spółka w 2010 r. poniosła stratę w wysokości 501.856,35 zł i pomimo tego skutecznie prowadziła działalność gospodarczą, do tego stopnia, że w 2012 r. Spółka uzyskała dochód w wysokości 254.970,57 zł, a po dokonaniu odliczenia straty z lat poprzednich, podstawa opodatkowania stanowiła kwotę 4.042,40 zł. W 2013 r. Spółka uzyskała natomiast dochód w wysokości 15.551,89 zł. W świetle przedstawionych faktów trudno uznać, że Spółka zmaga się z groźbą niewypłacalności, skoro z samego bilansu wynika, iż Spółka czyniła inwestycje oraz posiada majątek, w tym w postaci nieruchomości. Nadal prowadzi działalność gospodarczą, nie wniosła o ogłoszenie upadłości, czy likwidacji i nie rozpoczęła postępowania układowego. Z zapisów przedłożonego do akt sprawy rachunku zysków i strat wynika, że przychody netto ze sprzedaży i zrównane z nimi, osiągnęły w 2013 r. wysokość 13.472.637,89 zł, a przychody łącznie wyniosły 13.522.628,64 zł (według zapisów zeznania podatkowego Spółka w 2013 r. osiągnęła przychody w wysokości 13.809.026,72 zł). W 2014 r. przychody netto Spółki ze sprzedaży i zrównane z nimi, wyniosły 161.810,53 zł. Z kolei w nadesłanych deklaracjach podatkowych VAT-7 za miesiące grudzień 2013 r. oraz styczeń i luty 2014 r., Spółka wykazała jako podstawę opodatkowania kwotę łączną 192.727 zł (grudzień 2013 r. – 51.595 zł; styczeń 2014 r. – 52.533 zł; luty 2014 r. – 88.599 zł), przy obciążeniu podatkowym należnym – 43.881 zł. Podana kwota ze sprzedaży wielokrotnie przekracza kwotę wymaganego w sprawie wpisu od skargi (1.500 zł), nawet gdy zostaną uwzględnione koszty sądowe wymagane we wszystkich sprawach zawisłych przed tut. Sądem (29.118 zł). W ocenie referendarza wykazane przychody świadczą o znacznym potencjale Spółki do gromadzenia środków finansowych w sposób ciągły. Dla oceny zasadności wniosku Spółki, która jest podmiotem prowadzącym działalność gospodarczą, okoliczność uzyskiwania przychodów posiada ogromne znaczenie, ponieważ świadczy o możliwości do gromadzenia środków finansowych, a tym samym o dostępności tych środków w celu pokrycia kosztów sądowych. To uzyskiwane przychody z tytułu świadczonych usług, bądź sprzedawanych towarów, a nie dochody (bądź strata), będące wynikiem różnicy pomiędzy przychodami a kosztami działalności, która z kolei jest skutkiem decyzji gospodarczych podejmowanych przez prowadzącego działalność gospodarczą, świadczą w istocie o możliwościach płatniczych Spółki. Ponadto, odnosząc się do argumentu Spółki dotyczącego faktu zajęcia jej rachunków bankowych, zauważyć warto, że z zaświadczenia z dnia 9 maja 2014 r. wydanego przez [...] S.A., a dotyczącego stanu rachunków bankowych i ich zajęcia wynika wysokość kwoty zablokowanej na trzech wykazanych przez stronę rachunkach, tj. 1.136.392,00 zł. Zaświadczenie wskazuje także, że zajęcie egzekucyjne będące podstawą zablokowania rachunku wpłynęło do banku dopiero w dniu 15 kwietnia 2014 r., czyli po upływie ponad dwóch miesięcy od dnia wniesienia skargi do sądu. Z wyciągów rachunków bankowych wynika natomiast, że w okresie poprzedzającym wniesienie skargi, a więc wtedy, kiedy skarżąca Spółka powinna mieć na względzie, iż w związku z wydaniem niekorzystnych dla niej decyzji organów celnych i następnie przeniesieniem sporu na drogę sądową zobowiązana będzie do poniesienia kosztów postępowania sądowego, dysponowała ona środkami finansowymi pozwalającymi jej na uiszczenie wpisów. Stwierdzić bowiem trzeba, iż dla oceny istnienia przesłanki do przyznania prawa pomocy określonej w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. ma znaczenie nie tylko sytuacja finansowa Spółki na dzień wniesienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, czy nawet skargi do sądu, ale także sytuacja Spółki we wcześniejszym okresie i na moment rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy, bowiem dopiero obserwacja przebiegu zmian sytuacji finansowej pozwala ocenić, czy trudności Spółki mają charakter trwały, czy też są jedynie przejściowe (por. postanowienie NSA z 5 czerwca 2008 r., I FZ 236/08). Analiza rachunków bankowych pokazuje natomiast, że Spółka środki na wpisy posiadała, bowiem np. w dniu 13 stycznia 2014 r. Spółka przelała środki z lokaty oszczędnościowej (nr rachunku [...]) w wysokości 13.827,99 zł na inne swoje konto, a na innym rachunku (nr [...]) na dzień 7 stycznia 2014 r. dysponowała kwotą 17.022,23 zł. Ponadto, odnosząc się do kwestii zajęcia rachunków bankowych stwierdzić należy, że sam fakt obciążenia komorniczego rachunków bankowych Spółki nie jest wystarczający dla uznania, iż spełnia ona przesłanki do przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Jak słusznie podniósł Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 29 listopada 2013 r., sygn. akt II FZ 773/13, sam fakt zajęcia rachunku bankowego nie świadczy jednoznacznie o niemożności dysponowania nim. W razie zajęcia na zabezpieczenie rachunku bankowego przedsiębiorcy, sąd na wniosek obowiązanego złożony w terminie tygodniowym od dnia doręczenia mu postanowienia o zabezpieczeniu określa bowiem, jakie kwoty można pobierać na bieżące wypłaty wynagrodzeń za pracę wraz z podatkiem od wynagrodzenia i innymi ustawowymi ciężarami, a także na bieżące koszty prowadzonej działalności gospodarczej. Zatem fakt zabezpieczenia rachunku bankowego nie jest tożsamy z niemożliwością korzystania przez obowiązanego z rachunku bankowego, a tego typu blokada środków do oznaczonej wysokości na rachunku nie oznacza niemożności korzystania z rachunku. Kolejną okolicznością świadczącą o możliwościach płatniczych Spółki jest zdaniem referendarza to, że Spółka w dniu 2 stycznia 2014 r. w formie gotówki uregulowała należność w wysokości 37.392,00 zł z tytułu zaliczki za wynajem powierzchni użytkowych za okres od dnia 1 stycznia 2014 r. do dnia 31 sierpnia 2014 r. (por.: faktura zaliczkowa nr [...] z dnia 2 stycznia 2014 r.). Świadczy to po pierwsze o tym, że Spółka posiadała zamiar prowadzenia działalności gospodarczej w przyszłości i dokonywała planów związanych z jej istnieniem, a ponadto, że dysponowała środkami finansowymi, które pozwoliły jej uiścić należność w formie gotówkowej. Poniesienie wydatków związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą nie może być jednak podstawą uznania, że Spółka nie jest w stanie uiścić kosztów sądowych. Wydatki związane z opłaceniem czynszu za lokale, opłacenie serwisu urządzeń, opłacenie podatku od gier, składki na ubezpieczenie społeczne, obsługa księgowa są normalnymi kosztami prowadzenia z działalności gospodarczej (por. postanowienie NSA z dnia 18 października 2013 r., sygn. akt II FZ 878/13; wszystkie przywołane w niniejszym orzeczeniu postanowienia dostępne są stronie internetowej: www.nsa.orzeczenia.gov.pl). Wydatki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej o charakterze cywilnoprawnym, czyli np. z najmu, nie mogą mieć przy tym pierwszeństwa zaspokojenia przez zobowiązaniami publicznoprawnymi, a do takich zalicza się koszty sądowe. W konsekwencji nie uzasadniają one zwolnienia od kosztów sądowych (por. postanowienie NSA z dnia 28 maja 2014 r., sygn. akt II FZ 693/14). Zdaniem referendarza, w przedstawionej sytuacji uznać należy, że nie ma podstaw do traktowania skarżącej Spółki w szczególny sposób w stosunku do innych podmiotów prowadzących działalność gospodarczą. Przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych, powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08). Tymczasem kondycja finansowa Spółki, wynikająca z przedstawionych danych, w tym wyniki gospodarcze Spółki za ostatnie lata, wartość środków trwałych (wielokrotnie przewyższającą wysokość kosztów sądowych, którymi strona może być obciążona w niniejszej sprawie), a przede wszystkim wielkość przychodów nie daje podstaw do udzielenia jej prawa pomocy. Ocena wszystkich tych okoliczności wskazuje na to, iż nie ma wystarczających podstaw do obciążenia budżetu państwa kosztami sądowymi w sprawie zainicjowanej przez "A." Sp z o. o., która nadal prowadzi działalność gospodarczą znacznych rozmiarów i posiada znaczne należności krótkoterminowe. Wprawdzie Spółka wykazuje straty z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, to jednak obraca środkami wielokrotnie przekraczającymi wysokość kosztów postępowania, co referendarz wykazał w uzasadnieniu postanowienia. Wobec powyższego, referendarz sądowy działając na podstawie art. 258 § 1 pkt 7 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.