II SA/Op 142/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Bogusz po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. M. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 29 listopada 2012 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku okresowego postanawia: przywrócić termin do wniesienia skargi. Skarżąca J. M. złożyła w dniu 9 stycznia 2013 r. (data stempla pocztowego), wniosek do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego bądź adwokata z urzędu. W formularzu wniosku wskazała, że domaga się udzielenia prawa pomocy w związku z wydaną przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu decyzją z dnia 29 listopada 2012 r., nr [...], doręczoną jej 8 stycznia 2013 r., w szczególności przez ustanowienie pełnomocnika, który udzieli jej pomocy w celu profesjonalnego sporządzenia "odwołania" od decyzji. Postanowieniem z dnia 5 lutego 2013 r., sygn. akt II SO/Op 2/13, referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, ustanowił dla skarżącej radcę prawnego, wyjaśniając jej jednocześnie, że od kosztów sądowych w sprawie jest już zwolniona z mocy art. 239 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a. Dziekan Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w Opolu, w dniu 20 lutego 2013 r. (data stempla pocztowego), przesłał do tut. Sądu kopię pisma z 19 lutego 2013 r., adresowanego do radcy prawnego Z. C., prowadzącej praktykę w K., wyznaczonej z urzędu dla skarżącej. Pełnomocnik J. M. w dniu 28 lutego 2013 r. (data stempla pocztowego), złożyła w imieniu skarżącej skargę na wyżej opisane rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. We wniosku tym wskazała, iż o wyznaczeniu jej pełnomocnikiem z urzędu dowiedziała się z pisma Dziekana OIRP w Opolu z 19 lutego 2013 r., doręczonego jej w dniu 21 lutego 2013 r. W tej sytuacji wniesienie przez nią skargi w ustawowym terminie nie było możliwe, wobec czego wnosi o przywrócenie terminu w tym zakresie. Skarżąca, jak dokumentuje to zwrotne pocztowe potwierdzenie odbioru w aktach administracyjnych sprawy, odebrała skarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu w dniu 8 stycznia 2013 r. Odpowiadając na skargę pismem procesowym z 25 marca 2013 r., organ II instancji wniósł o jej odrzucenie z uwagi na wniesienie skargi po terminie, który upłynął w dniu 7 lutego 2013 r., ewentualnie w razie przywrócenia terminu do wniesienia skargi o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 P.p.s.a.). W piśmie zawierającym wniosek o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a.), a równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 P.p.s.a.). Uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Może być stosowane, gdy przewidują je przepisy szczegółowe, pozwala ono na ustalenie okoliczności faktycznych bez przeprowadzania postępowania dowodowego. Dopuszczalne jest uprawdopodobnienie istnienia okoliczności faktycznych wskazujących na brak winy osoby, która uchybiła terminowi (por. B. Adamiak [w:], B. Adamiak, J. Borkowski "Polskie postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne", Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1992, str. 132-133). Podstawowymi przesłankami, które warunkują przywrócenie terminu jest zatem zachowanie wymogu formalnego z art. 87 § 1 P.p.s.a. oraz stwierdzenie uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego. W pierwszej kolejności należy odnotować, że skarżąca zwróciła się do tut. Sądu o ustanowienie pełnomocnika z urzędu do wniesienia skargi, czyniąc to w następnym dniu po otrzymaniu decyzji organu II instancji. Takie działanie skarżącej było dopuszczalne w świetle art. 243 § 1 zdanie pierwsze P.p.s.a., przewidującego, że prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Ustanowiony dla skarżącej z urzędu pełnomocnik wskazał, że w dniu 21 lutego 2013 r. dowiedział się o wyznaczeniu go do pełnienia tej funkcji. W dniu 28 lutego 2013 r. pełnomocnik ten złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, dołączając skargę. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęto jednolicie pogląd, że wniosek o przywrócenie terminu jest spóźniony, jeżeli został wniesiony po upływie 7- dniowego terminu przewidzianego w art. 87 § 1 P.p.s.a. Termin ten liczy się od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, a nie od daty, w której strona dowiedziała się o uchybieniu terminu (patrz: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego dnia 19 stycznia 2012 r., sygn. akt I GSK 1555/11, dostępne w Systemie Informacji Prawnej Lex nr 1103968, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 sierpnia 2012 r., sygn. akt II OZ 779/10, także w Systemie Informacji Prawnej Lex nr 663839). W sprawie zatem należało ustalić czas ustania przyczyny uchybienia terminu do wniesienia skargi. Sąd również w tej kwestii kierował się poglądami utrwalonymi w orzecznictwie. Przykładem ich może być pogląd wyrażony w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 stycznia 2009 r., sygn. akt II GZ 8/09, teza 2, dostępne w Systemie Informacji Prawnej Lex nr 551906, według którego w sytuacji ustanowienia pełnomocnika z urzędu w postępowaniu sądowoadministracyjnym należy przyjąć, że dniem, z którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej jest dzień, w którym pełnomocnik miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej, nie później jednak niż dzień, w którym upłynęło 30 dni od momentu kiedy strona dowiedziała się o fakcie jego ustanowienia. Przenosząc ten pogląd na grunt niniejszej sprawy, Sąd stwierdził, że pełnomocnik J. M. złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w pierwszym możliwym terminie, to jest w dniu 28 lutego 2013 r., czyli w terminie 7 dni od dnia 21 lutego 2013 r., kiedy dowiedział się o wyznaczeniu go do reprezentowania skarżącej. Dlatego siedmiodniowy termin określony w art. 87 § 1 P.p.s.a., został zachowany. Sąd przyjął, że podana przez pełnomocnika we wniosku data 21 lutego 2013 r., stanowi datę ustania przyczyny uchybienia terminu. W tym miejscu zauważyć przyjdzie, że dla oceny przesłanek przywrócenia terminu należy analizować przede wszystkim zachowanie się pełnomocnika skarżącej, a nie tylko samej skarżącej, przemawiają za tym podzielane przez tut. Sąd, aktualne poglądy wyrażone w orzecznictwie sądowodaministracyjnym w przedmiocie problematyki przywracania terminu, jak przykładowo zaprezentowane w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 grudnia 2011 r., sygn. akt II FZ 736/11, dostępnym w Systemie Informacji Prawnej Lex nr 1151450; wedle którego "W przypadku, gdy strona reprezentowana jest przez pełnomocnika, to jego brak winy jest warunkiem przywrócenia terminu przez sąd, bowiem to na nim spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych." Z kolei po myśli art. 87 § 2 P.p.s.a., strona, która uchybiła terminowi powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna. Przepis o przywróceniu terminu do dokonywania czynności procesowych nie może być przy tym interpretowany w sposób rozszerzający, gdyż zasadą jest dokonanie czynności w terminie. O braku winy strony można mówić, gdy dokonanie czynności w ogóle (w sensie obiektywnym) było wykluczone, jak również w takich przypadkach, w których w danych okolicznościach nie można było oczekiwać od strony, by zachowała dany termin procesowy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 czerwca 1999 r., sygn. akt I PKN 103/99, opubl. OSNP 2000/19/719). Przeszkody te muszą mieć charakter zewnętrzny i obiektywny. Ocena, czy zaistniały przesłanki pozytywne do uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu, pozwalające na uznanie, że wnioskodawca nie ponosi winy w uchybieniu terminu, należy do Sądu. Badając tę kwestię, Sąd powinien przeanalizować wszystkie okoliczności sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. W oparciu o całokształt okoliczności sprawy należy stwierdzić, iż przedstawiona przez pełnomocnika skarżącej argumentacja może stanowić pozytywną przesłankę pozwalającą na przywrócenie uchybionego terminu. Ponadto, w ocenie Sądu nie bez znaczenia dla kwestii przywrócenia terminu jest tu zachowanie się samej skarżącej, która niezwłocznie, to jest zaraz na drugi dzień po otrzymaniu decyzji, którą zamierzała zaskarżyć, zwróciła się do Sądu o wyznaczenie jej profesjonalnego pełnomocnika w celu udzielenia pomocy we wniesieniu skargi. Analizując zatem stan faktyczny sprawy, w kontekście powołanych przepisów P.p.s.a. oraz orzecznictwa i piśmiennictwa, Sąd uznał, że zarówno skarżąca, jak i jej pełnomocnik nie zawinili w uchybieniu terminu do wniesienia skargi, co uprawdopodobnili, zachowując jednocześnie wyżej opisany wymóg formalny z art. 87 § 1 P.p.s.a. Wobec powyższego na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a., orzeczono, jak w sentencji.