II SA/Op 16/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Daria Sachanbińska po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. J. i J. J. o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi na postanowienie Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia 31 października 2012 r., nr [...], w przedmiocie grzywny w celu przymuszenia do wykonania nakazu rozbiórki obiektu budowlanego postanawia: odmówić przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. W dniu 4 grudnia 2012 r. (data stempla pocztowego) A. J. i J. J. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na postanowienie Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia 31 października 2012 r., nr [...], w przedmiocie grzywny w celu przymuszenia do wykonania nakazu rozbiórki obiektu budowlanego. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 9 stycznia 2013 r., skarżący zostali wezwani solidarnie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł, z pouczeniem, że uiszczenie wpisu od skargi przez któregokolwiek ze skarżących zwalnia pozostałe osoby z obowiązku jego uiszczenia. Powyższe wezwania zostały doręczone skarżącym w dniu 14 stycznia 2013 r., do rąk A. J., co wynika ze zwrotnych pocztowych potwierdzeń odbioru (k. 12 i 13 akt). Jak wynika z dokumentu księgowego nr [...] (k. 16 akt), skarżący uiścili wpis w dniu 22 stycznia 2013 r. Na rozprawie w dniu 26 marca 2013 r. Sąd postanowił wezwać skarżących do przedstawienia w terminie 7 dni dowodu dokonania wpłaty gotówkowej lub złożenia dyspozycji przelewu dotyczącego kwoty wpisu od skargi 100 zł oraz do wyjaśnienia, w jaki sposób została dokonana ta wpłata. Skarżący odebrali te wezwania, każdy osobiście, w dniu 26 marca 2013 r. i odpowiedzieli na nie wspólnie pismem z 29 marca 2013 r., załączając do niego polecenie przelewu z dnia 22 stycznia 2013 r. kwoty 100 zł wpisu sądowego od skargi. W piśmie z 29 marca 2013 r. poprosili też o "przychylenie się do sprawy", wskazując, że być może uiścili wpis w późniejszym terminie z powodu występujących u nich obojga przewlekłych chorób i przeznaczenia w związku z tym pieniędzy na lekarstwa i opatrunki po operacji. Wobec powyższego, Sąd wezwał skarżącą A. J. i skarżącego J. J. - osobnymi wezwaniami - do uzupełnienia braków wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi, poprzez wskazanie: 1) przyczyny uchybienia terminu (np. zaświadczenie lekarskie o chorobie, karty leczenia szpitalnego itp.), 2) czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, gdyż pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, 3) uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania, pod rygorem odmownego załatwienia wniosku. Wezwania te zostały doręczone skarżącym w dniu 8 kwietnia 2013 r., jak wynika ze zwrotnych pocztowych potwierdzeń odbioru, do rąk J. J. (k. 39 i 40 akt). Odpowiedziała na nie A. J. pismem nadanym w placówce pocztowej w dniu 12 kwietnia 2013 r., stanowiącym jednocześnie nową skargę na postanowienie Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia 9 kwietnia 2013 r. o nr [...] o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia do wykonania nakazu rozbiórki obiektu budowlanego. Pismo to zostało zatem zarejestrowane, jako skarga - pod sygnaturą II Og 67/13 i przesłane wraz załącznikami do Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu w celu nadesłania akt administracyjnych i udzielenia odpowiedzi na skargę. O powyższym poinformowano skarżących. Jednocześnie ww. pismo wraz załącznikami, w tym kopertą, na której wskazano sygn. akt II SA/Op 16/13, zostało skopiowane i dołączone do akt tej sprawy. W piśmie tym skarżący podnieśli, że są powodzianami, mają problemy finansowe, skarżąca zachorowała po powodzi, jest kaleką. Mąż uległ wypadkowi w gospodarstwie, ma dziurę w nodze. W zeszłym roku 3 razy karetka ratowała życie skarżącej, a jej męża w tym roku 2 razy. Załączniki dołączone do pisma, poza dotyczącymi odrębnej skargi i kopią postanowienia z dnia 9 kwietnia 2013 r., są następujące: 1) karta leczenia szpitalnego w trybie nagłym A. J., zwanej dalej A.J., z 14 września 2012 r., wskazująca stan po [...], [...], [...], [...], [...], poruszanie się pacjentki samodzielne o lasce, uprzednią hospitalizację na oddziale [...] oraz brak obecnej potrzeby hospitalizacji; 2) pismo z KRUS w Opolu z 28 sierpnia 2008 r. do J. J. o okresie pracy niewliczonym do przyznanej mu renty rolniczej; 3) karta leczenia szpitalnego A.J. z 20 czerwca 2012 r. o hospitalizacji na Oddziale [...] od 12 do 20 czerwca 2012 r., z rozpoznaniem [...], stanu po [...] z [...] od 2006 r., choroby [...] z [...], [...], [...], [...], [...], [...], 4) karta leczenia szpitalnego A.J. w okresie od 10 do 22 czerwca 2006 r. z powodu objawów [...]; 5) karta leczenia szpitalnego A. J. od 28 sierpnia do 2 września 2003 r., z rozpoznaniem [...] po zabiegu [...] i [...], przyjętej z objawami [...]; 6) karta leczenia szpitalnego A.J. od 6 do 13 lipca 2006 r. z powodu [...]; 7) wyniki badań tomografii komputerowej A.J. z 28 kwietnia 2006 r., stwierdzające [...]; 8) karta leczenia szpitalnego w okresie od 20 do 26 lipca 2012 r. z powodu bólów głowy, i w której stwierdzono oprócz schorzeń przewlekłych wyżej już wskazanych zmiany [...] oraz [...]; 9) sprawozdanie z wykonania u A.J. badań laboratoryjnych z 14 września 2012 r.; 10) orzeczenie z 7 marca 2007 r. o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności u A.J.; 11) orzeczenie z 26 sierpnia 2008 r. odnośnie J. J., zwanego dalej J.J., w sprawie ustalenia prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym, datującej się od wypadku w dniu 4 grudnia 2012 r.; 12) historia choroby pacjenta J.J. z 12 grudnia 2007 r. wraz z rozpoznaniem uszkodzonej [...] po urazie w dniu 4 grudnia 2006 r., z ustaleniem terminu zabiegu [...] na 11 sierpnia 2008 r.; 13) wynik badania stawu barkowego prawego u J.J. z 5 lipca 2007 r.; 14) karta informacyjna leczenia szpitalnego J.J. od 24 do 27 września 2007 r. z powodu [...], [...], [...]; 15) karta informacyjna z Izby Przyjęć z 26 października 2012 r., stwierdzająca u J.J. zmianę [...], zalecająca dalsze leczenie chirurgiczne; 16) badanie tomograficzne głowy u J.J. z 28 lutego 2013 r., w związku z [...], stwierdzające [...], [...], w istocie [...], drobne [...]; 17) karta leczenia szpitalnego J.J. w trybie nagłym z 28 lutego 2013 r. z powodu [...] z [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 P.p.s.a.). W piśmie zawierającym wniosek o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a.), a równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 P.p.s.a.). Uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Może być stosowane, gdy przewidują je przepisy szczegółowe, pozwala ono na ustalenie okoliczności faktycznych bez przeprowadzania postępowania dowodowego. Dopuszczalne jest uprawdopodobnienie istnienia okoliczności faktycznych wskazujących na brak winy osoby, która uchybiła terminowi (por. B. Adamiak [w:], B. Adamiak, J. Borkowski "Polskie postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne", Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1992 r., str. 132-133). Podstawowymi przesłankami, które warunkują przywrócenie terminu jest zatem zachowanie wymogu formalnego z art. 87 § 1 P.p.s.a. oraz stwierdzenie uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego. W pierwszej kolejności należy odnotować, że skarżący nie wskazali czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, pomimo wezwania ich o to przez Sąd. Ponieważ z okoliczności faktycznych sprawy nie da się w sposób jednoznaczny ustalić, czy siedmiodniowy termin określony w art. 87 § 1 P.p.s.a. został zachowany, Sąd zobligowany jest do wydania rozstrzygnięcia merytorycznego w przedmiocie uchybienia terminu na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a. (por. B. Dauter [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wydawnictwo Lex a Wolters Kluwer business, Warszawa 2011 r., s. 290). Stosownie do art. 87 § 2 P.p.s.a. strona, która uchybiła terminowi powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna. Przepis o przywróceniu terminu do dokonywania czynności procesowych nie może być przy tym interpretowany w sposób rozszerzający, gdyż zasadą jest dokonanie czynności w terminie. O braku winy strony można mówić, gdy dokonanie czynności w ogóle (w sensie obiektywnym) było wykluczone, jak również w takich przypadkach, w których w danych okolicznościach nie można było oczekiwać od strony, by zachowała dany termin procesowy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 czerwca 1999 r., sygn. akt I PKN 103/99, opubl. OSNP 2000/19/719). Przeszkody te muszą mieć charakter zewnętrzny i obiektywny. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądowym do przesłanek pozytywnych, które uzasadniają przywrócenie uchybionego terminu zalicza się np. nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (wyrok NSA z 3 sierpnia 2001 r., I SA/Wr 676/99, dostępny na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych), czy mylne pouczenie o środkach zaskarżenia (por. B. Dauter, op. cit. s. 285). Natomiast do przesłanek negatywnych zalicza się np. nieodebranie pisma z urzędu pocztowego (postanowienie NSA z 1 czerwca 2001 r., II SA/Po 54/01, dostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych cbois.nsa.gov.pl), nieznajomość prawa (wyrok NSA z 6 listopada 1998 r., I SA/Łd 153/97, dostępny Lex nr 37127), czy choćby nieprzebywanie pod adresem, który podano jako miejsce, na który miały być kierowane pisma (postanowienie WSA w Warszawie z 7 lipca 2004 r., III SA/Wa 368/04, dostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Ocena, czy zaistniały przesłanki pozytywne do uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu pozwalające na uznanie, że wnioskodawca nie ponosi winy w uchybieniu terminowi, należy do Sądu. Badając tę kwestię, Sąd powinien przeanalizować wszystkie okoliczności sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. W kontekście obowiązującego stanu prawnego oraz w oparciu o całokształt okoliczności sprawy należy stwierdzić, że przedstawiona przez A. J. i J. J. argumentacja nie może stanowić pozytywnej przesłanki, pozwalającej na przywrócenie uchybionego terminu. Sąd nie dopatrzył się braku winy strony skarżącej w uchybieniu terminowi, uznając, że można jej przypisać co najmniej brak dostatecznej dbałości o zabezpieczenie swych interesów, polegający na niestarannym prowadzeniu własnych spraw. Wprawdzie skarżący wskazali w treści złożonego wniosku o przywrócenie terminu swoje liczne schorzenia, jako przesłankę uniemożliwiającą im dochowanie ustawowego terminu, jednakże, pomimo wezwania do uzupełnienia wniosku, nie uprawdopodobnili, że właśnie w dniach od 14 stycznia 2013 r. do 21 stycznia 2013 r., ze względu na stan zdrowia byli pozbawieni możliwości działania. Nadesłane karty leczenia szpitalnego, zaświadczenia o badaniach, orzeczenia o niepełnosprawności wskazują niewątpliwie na to, że skarżący chorują, szczególnie A. J. cierpi na szereg schorzeń o charakterze przewlekłym, a J. J. również wymaga leczenia, ale nie potwierdzają, iż w wyżej wskazanym okresie, otwartym do uiszczenia wpisu, schorzenia na które cierpią skarżący spowodowały u nich niemożność podjęcia jakichkolwiek działań, w tym uiszczenia wpisu. Ponadto skarżący we wniosku o przywrócenie terminu podnieśli, że jednym z powodów jego niedotrzymania były problemy finansowe wynikające z ich schorzeń. Argument ten nie może jednak przemawiać za przywróceniem terminu, bowiem w pkt 4 pouczenia zawartego w wezwaniu o wpis, poinformowano każdego ze skarżących o możliwości wniesienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. Uprawdopodobniony przez skarżących brak środków finansowych na wpis od skargi mógłby zatem stanowić przesłankę do zwolnienia z obowiązku jego poniesienia, ale nie może przemawiać za przywróceniem terminu do dokonania tej czynności. Zdaniem Sądu, jedynie przedłożenie dokumentów potwierdzających, że właśnie w okresie wyżej wskazanym - to jest od dnia doręczenia wezwania o wpis (14 stycznia 2013 r.) do dnia upływu 7 dniowego terminu do jego uiszczenia (21 stycznia 2013 r.) - skarżący byli pozbawieni możliwości działania z powodu nasilenia się u nich objawów chorobowych, mogłoby uprawdopodobnić ich brak winy w uchybieniu terminu. O braku wystąpienia takich przyczyn może dodatkowo świadczyć to, że skarżący uiścili należny wpis w następnym dniu po upływie wymaganego terminu, tj. w dniu 22 stycznia 2013 r. W związku z tym, że skarżący takich dokumentów nie przedłożyli, brak jest możliwości przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu, ponieważ nie ma podstaw do uznania, że uchybienie przez nich terminowi było niezawinione, a nie spowodowane brakiem należytej dbałości o swoje sprawy. Takie stanowisko Sądu jest zbieżne z celnym poglądem wyrażonym w postanowieniu NSA z dnia 25 października 2011 r., sygn. akt II FZ 551/11 (Lex nr 966189), wedle którego "Wymóg uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, zawarty w art. 87 § 2 p.p.s.a., jest niezbędną przesłanką zasadności wniosku o przywrócenie terminu. I tak zaświadczenia lekarskiego wskazującego na chorobę strony nie należy automatycznie traktować jako okoliczność wykluczającą winę. Tylko nagła choroba stanowi przesłankę do przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności procesowej, jednak muszą zostać spełnione określone warunki. Przede wszystkim choroba musi mieć charakter niespodziewany i nawet najpoważniejsza choroba o charakterze przewlekłym, o ile tylko strona ma obiektywne możliwości podjęcia określonych czynności w postępowaniu sądowym, nie może być wystarczającym powodem dla uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na to, że zaistniałe w sprawie uchybienie terminu było niezawinione." Podobnie wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 18 października 2011 r., sygn. akt II FZ 525/11 (Lex nr 965083), gdzie trafnie wywodzono, iż "1. Przedstawienie zaświadczenia lekarskiego wskazuje, że istniała przeszkoda do dokonania czynności w postępowaniu (choroba), jednak dla uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu konieczne jest uwiarygodnienie przez stronę jej niemożności działania mimo dołożenia staranności w przezwyciężaniu takiej przeszkody. W przypadku choroby trzeba zatem wskazać, że rodzaj choroby uniemożliwiał dokonanie czynności oraz że nie istniała możliwość skorzystania z pomocy innych osób w jej dokonaniu. 2. Ocena, czy uprawdopodobniony został brak winy w uchybieniu terminu, nie ogranicza się do ustalenia, czy twierdzenie wnioskodawcy o chorobie jest wiarygodne (tj. np. potwierdzone zaświadczeniem lekarskim), ale musi również uwzględniać na przykład to, czy wskazana przyczyna uchybienia terminowi stanowi przeszkodę niemożliwą do przezwyciężenia i czy zainteresowany wykazał należytą staranność w podjęciu działań mogących zapobiec uchybieniu terminu, przykładowo poprzez wyręczenie się inną osobą". Skoro - jak wykazano powyżej - skarżący nie przedłożyli dowodów stwierdzających niemożność ich działania z powodu chorób, to nie było możliwe przywrócenie im terminu do uzupełnienia braku fiskalnego skargi. Brak jest bowiem przesłanek do uznania, że uchybienie przez nich terminowi było niezawinione, a nie spowodowane brakiem należytej dbałości o swoje sprawy. Zaprezentowane przez Sąd stanowisko jest ponadto zbieżne z poglądem wyrażonym w postanowieniu NSA z dnia 22 maja 2012 r., sygn. akt I OZ 321/12 (dostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych), zgodnie z którym długotrwała i przewlekła choroba może tylko wyjątkowo uzasadniać brak winy strony w niedotrzymaniu terminu do dokonania czynności procesowej, a co do zasady zły stan zdrowia wnioskodawcy nie stanowi w każdym przypadku przesłanki przywrócenia terminu do dokonania danej czynności procesowej. Ma on znaczenie w sytuacji, gdy rzeczywiście uniemożliwił stronie zachowanie terminu do jej dokonania, a więc obiektywnie miał wpływ na niedochowanie przez stronę terminu. Ponieważ skarżący nie uprawdopodobnili za pomocą dokumentów, ani nawet wyjaśnień, że w okresie otwartym do uiszczenia wpisu, ze względu na stan zdrowia nie mogli dokonać czynności jego wpłaty lub też wyręczyć się przy tym osobą trzecią, Sąd uznał, że brak jest podstaw do wnioskowanego przywrócenia terminu. Wobec powyższego orzeczono, jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a.