II SA/Op 160/15
WyrokWSA w Opolu2015-06-25
Skład orzekający: Grażyna Jeżewska, Elżbieta Naumowicz, Daria Sachanbińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa przyznania zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego osobie niepełnosprawnej przebywającej w domu pomocy społecznej, której dochód przekracza kryterium dochodowe, jest zgodna z prawem?Ratio decidendi
Sąd uznał, że przyznanie zasiłku celowego jest uzależnione od nieprzekroczenia ustawowego kryterium dochodowego, a przekroczenie tego kryterium obliguje organ do odmowy przyznania zasiłku. Specjalny zasiłek celowy ma charakter uznaniowy i może być przyznany tylko w szczególnie uzasadnionych przypadkach, których w niniejszej sprawie nie stwierdzono. Organ prawidłowo ocenił sytuację materialną i bytową skarżącego oraz możliwości finansowe organu, nie przekraczając granic uznania administracyjnego.Stan faktyczny
M. M., osoba niepełnosprawna i częściowo ubezwłasnowolniona, przebywa w domu pomocy społecznej i ubiegała się o zasiłek celowy oraz specjalny zasiłek celowy na pokrycie kosztów odzieży, obuwia, środków higieny, leków i artykułów spożywczych. Organ pierwszej instancji oraz Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiły przyznania tych świadczeń, wskazując na przekroczenie kryterium dochodowego oraz brak szczególnie uzasadnionych okoliczności do przyznania specjalnego zasiłku. Skarżący kwestionował prawidłowość ustalenia dochodu i ocenę sytuacji życiowej.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Jeżewska Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz (spr.) Sędzia WSA Daria Sachanbińska Protokolant Sekretarz sądowy Agnieszka Jurek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi M. M. reprezentowanego przez kuratora J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 30 grudnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego oddala skargę.
Przedmiotem skargi, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez M. M., reprezentowanego przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu, jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 30 grudnia 2014 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Nysy z dnia 30 września 2014 r., nr [...], o odmowie przyznania zasiłku celowego na częściowe pokrycie kosztów zakupu odzieży, obuwia bielizny osobistej, środków czystości i higieny osobistej, leków artykułów spożywczych oraz odmawiającej przyznania specjalnego zasiłku celowego
Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Wnioskiem z dnia 1 września 2014 r. J. M. - działając jako kurator ubezwłasnowolnionego częściowo syna M. M., wystąpiła o przyznanie zasiłku celowego lub specjalnego zasiłku celowego na pokrycie kosztów zakupu odzieży, bielizny, obuwia wiosenno-letniego, środków czystości i higieny osobistej, artykułów spożywczych oraz leków. Wyjaśniła, że M. M. jest osobą niepełnosprawną, niezdolną do pracy, prowadzącą samodzielnie gospodarstwo domowe i nie dysponuje on jakimikolwiek środkami pieniężnymi za wyjątkiem zasiłku stałego, którego kwota jest ograniczona do 30%, gdyż pozostałe 70% przekazywane jest na pokrycie kosztów pobytu w domu pomocy społecznej. Wnioskodawca nie jest w stanie zagospodarować pozostającej w jego dyspozycji kwoty na zakup niezbędnych artykułów wskazanych we wniosku.
Po przesłuchaniu w dniu 9 września 2014 r. J. M. w charakterze strony, Burmistrz Nysy opisaną na wstępie decyzją z dnia 30 września 2014 r. odmówił przyznania M. M. zasiłku celowego oraz specjalnego zasiłku celowego we wnioskowanym zakresie. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazał art. 2, art. 8 ust. 1 i ust. 3, art. 39, art. 41 i art. 101 ust. 6 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182, z późn. zm. - zwanej dalej ustawą). W uzasadnieniu wyjaśnił, że M. M. jest osobą samotnie gospodarującą i od dnia 4 marca 2014 r. przebywa w Domu Pomocy Społecznej w [...] (dalej: DPS), do którego skierowany został przez gminę Nysa na podstawie decyzji z dnia 25 lutego 2013 r. Kryterium dochodowe, ustalone zgodnie z art. 8 ustawy, na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2012 r. poz. 823 - zwanego dalej rozporządzeniem), od spełnienia którego ustawodawca uzależnił przyznanie zasiłku celowego, wynosi dla M. M. 542 zł. Organ stwierdził, że decyzją z dnia 17 grudnia 2012 r. przyznano zasiłek stały, którego wysokość na mocy decyzji z dnia 15 maja 2014 r. została zmieniona do kwoty 529 zł, stąd dochodem w sierpniu 2014 r. był zasiłek stały wynoszący 529 zł oraz zasiłek okresowy w kwocie 20 zł. Łącznie dochód wyniósł 549,00 zł i przekroczył kryterium dochodowe o 7,00 zł, co wyklucza przyznanie zasiłku celowego. Organ stwierdził, że nie znalazł także przesłanek do przyznania pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego. W tym zakresie wyjaśnił, że na podstawie w toku postępowania ustalono, iż M. M. oczekuje pomocy finansowej, w tym ok. 200 zł na zakup odzieży (dres, kurtka jesienno-zimowa, sweter, spodnie), ok. 70 zł na zakup obuwia jesienno-zimowego, ok. 50 zł na zakup bielizny, ok. 50 zł na zakup środków czystości, a także artykułów spożywczych na uzupełnienie posiłków, tj. napojów, pieczywa, konserw i słodyczy. Z uwagi na schorzenia przyjmuje leki psychotropowe, jednak obecnie nie wymaga zakupu leków. Posiada do dyspozycji 30% dochodu. Na podstawie notatki służbowej z dnia 13 sierpnia 2014 r. ustalono ponadto, że jako podopieczny DPS, ma zapewnione całodobowe wyżywienie oraz bezpłatne usługi fryzjerskie dwa razy w tygodniu (strzyżenie i golenie) i jest pod stałą kontrolą lekarską (internistyczną i psychiatryczną) oraz systematycznie przyjmuje leki psychotropowe, które zapewnia DPS, natomiast obecnie nie ma recept na leki zalecone przez lekarza specjalistę, które powinny być zrealizowane z posiadanych przez niego środków. Ponadto, jak podał DPS w piśmie z dnia 15 września 2014 r., na koncie depozytowym M. M. na dzień 9 września 2014 r. jest zgromadzona kwota 367,57 zł. Organ uznał, że wnioskodawca posiada własne zasoby finansowe i z tych środków jest w stanie samodzielnie zaspokoić niezbędne potrzeby bytowe, takie jak zakup odzieży, obuwia, bielizny osobistej, artykułów spożywczych. Poza tym organ wskazał, że M. M. jest objęty systematyczną pomocą Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie w postaci zasiłku stałego, okresowego oraz pokrywania kosztów utrzymania w DPS, a koszt tego pobytu ponoszony przez Gminę w sierpniu i wrześniu 2014 r. wynosił po 2.108,21 zł miesięcznie. Odnosząc się do celów i zasad przyznawania pomocy społecznej organ wyjaśnił, że przy rozpatrywaniu podań kieruje się koniecznością niesienia pomocy przede wszystkim rodzinom wielodzietnym, osobom samotnie wychowującym dzieci, osobom samotnym bez dochodu lub o niskim dochodzie. Zaznaczył, że osoby ubiegające się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej muszą liczyć się z tym, że nie każdy ich wniosek i nie w pełnym zakresie zostanie automatycznie uwzględniony, gdyż na organie nie ciąży obowiązek zaspokajania wszystkich potrzeb, a rodzaj, forma i rozmiar pomocy uzależnione są nie tylko od okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, ale także od możliwości finansowych Ośrodka. Końcowo organ podał wysokość środków, jakimi dysponował na wypłatę zasiłków we wrześniu 2014 r. oraz przedstawił sposób ich rozdysponowania.
Nie godząc się z tym rozstrzygnięciem J. M. wniosła o zmianę decyzji, zastosowanie nadzwyczajnego trybu postępowania i zobowiązanie organu do doręczenia kompletnych akt oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów reprezentowania i sporządzania pism administracyjnych (papier, tusz, prąd, czas na realizację czynności kuratorskich). Zarzuciła organowi dyskryminację w zakresie możliwości skorzystania z pomocy społecznej i zakwestionowała możliwość uwzględnienia przez organ faktu posiadania przez M. M. własnych środków. Wskazała, że z kwot rzędu 30-50 zł, nikt nie jest w stanie zakupić w trybie nagłym zepsutej bądź uszkodzonej rzeczy opłacić naprawę telewizora albo wycieczkę organizowaną przez DPS bądź zakupić leki ratujące życie. Za niedopuszczalne i nieetyczne uznała "wypominanie" chorym intelektualnie, że korzystają z zakupu ciastka, herbaty czy kawy, a nadto za niedopuszczalne i nieetyczne uznała sugerowanie przez organ, że na kuratorze, będącym matką strony, ciąży obowiązek alimentacyjny. Powołując się na orzecznictwo (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 16 listopada 2011 r. oraz wyrok NSA z 14 października 1999 r.) wskazała, że przyjęta przez organ wykładnia przepisów jest sprzeczna z prawem, w związku z czym ustalenia poczynione przez organ są sprzeczne z materiałem sprawy.
W wyniku rozpatrzenia odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu decyzją z dnia 30 grudnia 2014 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ zrelacjonował przebieg postępowania, a następnie powołał treść art. 7 oraz art. 8 ust. 3 ustawy i wskazał na uznaniowy charakter świadczeń w postaci zasiłku celowego oraz specjalnego zasiłku celowego, które przyznawane są "w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej" i "w szczególnie uzasadnionych przypadkach". Wyjaśnił, że przyznanie pierwszej z wymienionych form pomocy jest uzależnione od nieprzekroczenia kryterium dochodowego, które stosownie do art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy w zw. z § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia wynosi dla osoby samotnie gospodarującej 542 zł. Organ zaakcentował, że ustawa precyzyjnie określa sposób ustalania dochodu i w art. 8 ust. 4 przewiduje zamknięty katalog wyłączeń. Kolegium wskazało, że M. M., przebywa w DPS, prowadząc tam jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest osobą niepełnosprawną, schorowaną, bierną zawodowo, nieposiadającą majątku. Legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności na stałe i nie posiada uprawnień do świadczeń emerytalno-rentowych. Następnie Kolegium stwierdziło, że źródłem dochodu jest zasiłek stały przyznany decyzją z 17 grudnia 2012 r., którego wysokość określona jest aktualnie decyzją z dnia 15 maja 2014 r. wynosi 529 zł. Organ odwoławczy stwierdził, że w sierpniu 2014 r. nastąpiła utrata dochodu, stąd należało przyjąć dochód strony z września 2014 r., tj. w miesiąca złożenia wniosku. Dochodem był więc również zasiłek okresowy przyznany decyzją z dnia 10 września 2014 r. na okres od 1 września 2014 r. do 31 grudnia 2014 r. w kwocie 20 zł. Łączny dochód wyniósł zatem 549 zł i przekroczył kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej wynoszące 542 zł. Kolegium stwierdziło, że zasadnie organ pierwszej instancji odmówił więc przyznania zasiłku celowego, a nadto, zasadnie odmówił też przyznania specjalnego zasiłku celowego. Wskazując na orzecznictwo sądowoadministracyjne Kolegium podniosło, że ta forma pomocy ma zupełnie wyjątkowy charakter, gdy sytuacja życiowa nie wynika z okoliczności mających charakter permanentny , statyczny, ale zaistnienia zdarzeń nadzwyczajnych, wyjątkowo negatywnych, niecodziennych, wpływających na sytuację życiową, którym strona nie jest w stanie zapobiec dochowując należytej staranności. Poza tym za odmową przyznania tego rodzaju zasiłku może przemawiać ograniczona ilość środków finansowych, bardzo liczna grupa oczekujących na wsparcie, jak również poziom pomocy dotychczas uzyskanej przez wnioskodawcę, a także możliwość zaspokojenia podstawowych potrzeb z jego własnych środków. Według Kolegium, sytuacja wnioskodawcy, przebywającego od 2013 r. w DPS, jest ustabilizowana i nie mieści się w pojęciu "szczególnego przypadku", o jakim mowa w art. 41 pkt 1 ustawy. W związku z pobytem w placówce wnioskodawca ma zapewnione całodobowo wyżywienie i opiekę, w tym medyczną, leki oraz usługi fryzjerskie, a także posiada na koncie środki pieniężne, które mogą być przeznaczone na dowolny cel. Kolegium wskazało ponadto na zakres usług świadczonych przez domy pomocy społecznej w świetle rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 23 sierpnia 2012 r. w sprawie domów pomocy społecznej (Dz. U. z 2012 r., poz. 964). Kolegium uznało za zasadne stanowisko przedstawione w decyzji organu pierwszej instancji, że wnioskodawca jest objęty systematyczną pomocą w postaci zasiłku stałego i okresowego, a nadto Gmina Nysa od 2013 r. ponosi koszty jego utrzymania w DPS. Ponadto, Kolegium wyjaśniło, że ograniczone środki finansowe, jakimi dysponuje organ, powinny trafić do jak największej liczby osób potrzebujących i nie można pomocy skoncentrować na finansowaniu potrzeb tylko jednej osoby, choćby jej sytuacja materialna była najtrudniejsza. Organ ma obowiązek dokonać oceny nie tylko sytuacji materialnej danej osoby, ale także ilości i rodzaju skierowanych do niej form pomocy. Sumując, Kolegium stwierdziło, że organ pierwszej instancji nie przekroczył granic uznania administracyjnego, zachował przewidziane prawem wymogi, a w szczególności dokładnie wyjaśnił stan faktyczny, w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy istotny dla załatwienia wniosku strony. Odnosząc się do wniosków odwołania stwierdziło natomiast, że organ pierwszej instancji przesłał do Kolegium pełną dokumentację w sprawie, a nadto brak jest podstaw do zastosowania przepisu art. 263 w zw. z art. 56 K.p.a., gdyż sprawa toczyła się na wniosek kuratora, zaś w postępowaniu administracyjnym nie mają zastosowania przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 listopada 2013 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej (Dz. U. z 2013 r. poz. 1476).
Na skutek wniosku J. M. z dnia 9 stycznia 2014 r. postanowieniem referendarza sądowego z dnia 20 stycznia 2015 r., sygn. akt II SO/Op 4/15, przyznano M. M. prawo pomocy w formie ustanowienia radcy prawnego. Następnie, ustanowiony z urzędu pełnomocnik wystąpił do tut. Sądu z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 30 grudnia 2014 r.
W skardze złożonej wraz z wnioskiem pełnomocnik zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, a to
- art. 39 w zw. z art. 7 i 8 ustawy w zw. z § 1 rozporządzenia poprzez błędne wskazanie wysokości dochodu uzyskiwanego przez skarżącego i przyjęcie przez organy, że skarżący przekroczył kryterium dochodowe uprawniające do uzyskania zasiłku celowego,
- art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy poprzez błędne przyjęcie, że nie wystąpiła przesłanka konieczności zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej skarżącego,
- art. 41 w zw. z art. 7 ustawy poprzez błędne przyjęcie, że w sprawie nie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek uprawniający skarżącego do uzyskania specjalnego zasiłku celowego,
- art. 69 Konstytucji RP poprzez naruszenie konstytucyjnej zasady udzielania pomocy przez władze państwowe w zabezpieczeniu egzystencji, przysposobienia do pracy oraz komunikacji społecznej osób niepełnosprawnych. W tym zakresie wywiódł, że skarżący, pomimo że jest osobą niepełnosprawną, nie uzyskał od władz publicznych zawnioskowanych środków na zabezpieczenie swojej egzystencji w postaci zasiłku celowego oraz specjalnego zasiłku celowego.
Uzasadniając stawiane zarzuty wskazał, że wadliwie do dochodu doliczono kwotę zasiłku okresowego, stąd dochód powinien wynosić 529 zł i nie przekracza on kryterium dochodowego. Poza tym podniósł, że środki finansowe domów pomocy społecznej nie pozwalają na zaspokajanie wszystkich niezbędnych potrzeb życiowych pensjonariuszy, a podstawowe elementy garderoby i środki czystości winny zostać zaliczone do niezbędnych dla bytu każdej osoby. Odnośnie specjalnego zasiłku celowego stwierdził, że po odliczeniu 70% dochodu za pobyt w DPS, do dyspozycji skarżącego pozostaje wyłącznie kwota 158 zł i skarżący - jako osoba chora - jest zmuszony do przyjmowania leków, które nie są refundowane przez DPS. Pozostała kwota nie wystarcza na zakup podstawowych środków higieny i niezbędnej odzieży. Poza tym zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 8, art. 10 i art. 77 § 1 K.p.a., argumentując, że organy w toku postępowania nie kontaktowały się ze skarżącym oraz jego kuratorem, nie zwracały się o doprecyzowanie żądań, ani nie umożliwiły skarżącemu wypowiedzenie się co do zebranych materiałów i dowodów. Nie wyjaśniły też, w drodze wizji lokalnej albo oświadczenia pracownika DPS, czy rzeczywiście skarżący posiada podstawowe środki higieny i niezbędną garderobę.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu wniosło o odrzucenie skargi z uwagi na uchybienie terminu do jej wniesienia, a w przypadku jego przywrócenia - o oddalenie skargi. Podtrzymując w całości argumenty przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Kolegium wskazało, że wprawdzie w uzasadnieniu decyzji błędnie uznano, że miała miejsce utrata dochodu, to jednak nie miało to wpływu na wynik sprawy, gdyż dochód z miesiąca sierpnia wynosił również 549 zł i składał się z zasiłku stałego oraz zasiłku okresowego przyznanego decyzją z dnia 1 lipca 2014 r. w kwocie 20 zł.
Postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2015 r., sygn. akt II SA/Op 160/15, tut. Sąd orzekł o przywróceniu terminu do wniesienia skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury. Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) zwanej P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję administracyjną następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku braku wskazanych uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu, bądź stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 i pkt 3 P.p.s.a.), skarga podlega natomiast oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych wyżej kryteriów, kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że pomimo częściowo błędnych motywów jakie zostały powołane w jej uzasadnieniu, nie narusza ona przepisów prawa w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi i orzeczenie na podstawie art. 145 § 1 P.p.s.a.
W niniejszej sprawie ocenie Sądu poddana została decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu utrzymująca w mocy decyzję orzekającą o odmowie przyznania skarżącemu świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego oraz specjalnego zasiłku celowego.
Dostrzeżenia od razu wymaga, że wprawdzie przed wydaniem decyzji organ pierwszej instancji nie poinformował kuratora strony skarżącej o zakończeniu postępowania wyjaśniającego i o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym, czym naruszył art. 10 § 1 K.p.a., niemniej jednak, w ocenie Sądu, naruszenie to nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy. Zarzut naruszenia przepisu art. 10 § 1 K.p.a. we wskazanym zakresie może bowiem odnieść skutek wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych oraz istnienie związku przyczynowego pomiędzy naruszeniem przepisów postępowania, a wynikiem sprawy. W rozpoznawanej sprawie należy zauważyć, że formułując w skardze zarzut naruszenia art. 10 § 1 K.p.a., nie wskazano jednak, jakiej czynności strona bądź jej kurator nie mogli dokonać, jak również nie wykazano, jaki to mogło mieć wpływ na wynik sprawy, zwłaszcza że zakres zgłoszonych potrzeb został w drodze wywiadu środowiskowego ustalony z kuratorem skarżącego - ustanowionym w celu reprezentowania interesów skarżącego. Kurator wskazał również szczegółowo wysokość kwot niezbędnych na zakup poszczególnych artykułów wymienionych we wniosku oraz wyjaśnił, że aktualnie skarżący nie posiada niezrealizowanych recept. Okoliczności te nie były kwestionowane przez kuratora w odwołaniu, jak też nie była kwestionowana wysokość kwoty zdeponowanej na koncie skarżącego, który wskazywał jedynie, że nie może być ona brana pod uwagę przy rozpatrywaniu złożonego wniosku. O ile zatem zgodzić się należy ze stroną skarżącą, że brak informacji o zakończeniu postępowania przed organem pierwszej instancji godził w określoną w art. 10 § 1 K.p.a. zasadę zapewnienia czynnego udziału strony w postępowaniu, to jednocześnie uznać trzeba, że brak ten nie miał wpływu na wynik sprawy i nie stanowił naruszenia dającego podstawę do uchylenia decyzji, o jakim mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.
Odnosząc się do przedmiotu kontroli zauważyć w pierwszej kolejności trzeba, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182, z późn. zm.), zwanej w dalszym ciągu ustawą, która w art. 2 ust. 1 stanowi, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy, pomoc społeczna służy wspieraniu osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwieniu im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Rodzaj, forma i rozmiar świadczeń z pomocy społecznej powinny być jednak odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 3 i 4 ustawy). W myśl art. 3 ust. 2 ustawy, zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie sytuacjom, o których mowa w art. 2 ust. 1, przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Na zasadzie art. 7 ustawy, pomocy udziela się osobom i rodzinom w szczególności z powodu ubóstwa, sieroctwa, bezdomności, bezrobocia, niepełnosprawności, długotrwałej lub ciężkiej choroby, przemocy w rodzinie, potrzeby ochrony ofiar handlu ludźmi, macierzyństwa lub wielodzietności, bezradności w sprawach opiekuńczo-wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego, zwłaszcza w rodzinach niepełnych lub wielodzietnych, trudności w integracji cudzoziemców (...), trudności w przystosowaniu do życia po zwolnieniu z zakładu karnego, alkoholizmu lub narkomanii, zdarzenia losowego i sytuacji kryzysowej, klęski żywiołowej lub ekologicznej.
Z powołanych przepisów, ustalających ogólne zasady pomocy wynika, że przyznanie pomocy społecznej jest zależne od całokształtu sytuacji życiowej osoby bądź rodziny, a także od zakresu środków publicznych przeznaczanych na ten cel. Oznacza to, że przyznanie świadczenia z pomocy społecznej dla osoby znajdującej się w trudnej sytuacji życiowej, nawet jeśli jest ona związana z okolicznością mieszczącą się w katalogu określonym w art. 7 ustawy, nie jest prawem bezwarunkowym i nie wiąże się z przerzuceniem wszelkich kosztów utrzymania na organy pomocy społecznej, będące dysponentami środków publicznych, przeznaczonych na realizację zadań pomocy społecznej. Zaakcentowania ponadto wymaga, że omawiana pomoc przewidziana jest w ustawie o pomocy społecznej jako wsparcie o charakterze subsydiarnym, co wynika jednoznacznie z treści art. 2 ust. 1, w którym sformułowana została podstawowa zasada, zgodnie z którą każda osoba ma obowiązek pełnego wykorzystania własnych uprawnień, zasobów i możliwości w celu pokonania trudnej sytuacji życiowej. Dopiero gdy środki te są niewystarczające, zachodzi przesłanka udzielenia pomocy ze środków publicznych.
Skarżący, jako osoba niepełnosprawna, bierna zawodowo i z uwagi na swoją niepełnosprawność wymagająca wsparcia osób trzecich w sprawach codziennych oraz pozbawiona możliwości zarobkowych, niewątpliwie był uprawniony do ubiegania się o przyznanie pomocy społecznej. W złożonym wniosku reprezentujący skarżącego kurator domagał się udzielenia pomocy społecznej w postaci zasiłku celowego lub specjalnego zasiłku celowego na pokrycie kosztów zakupu odzieży, bielizny, obuwia wiosenno-letniego, środków czystości i higieny osobistej, artykułów spożywczych oraz leków.
W świetle tak sprecyzowanego żądania w pierwszej kolejności dostrzec należy, że w myśl art. 39 ust. 1 i ust. 2 ustawy, zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Przyznanie tego rodzaju zasiłku, zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy, w każdym przypadku uzależnione jest jednak od spełnienia obligatoryjnej przesłanki, jaką jest uzyskanie dochodu nieprzekaraczajacego kwoty kryterium dochodowego, ustalonego w § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2012 r., poz. 823), zwanego nadal rozporządzeniem. Oznacza to, że stwierdzenie, iż uzyskiwany przez wnioskodawcę dochód jest wyższy od ustalonego w rozporządzeniu kryterium dochodowego, bezwzględnie wyłącza możliwość przyznania pomocy w tej formie, niezależnie od zaistniałych trudności życiowych i istnienia "niezbędnej potrzeby bytowej", co obliguje organ do odmowy przyznania tego rodzaju świadczenia.
Odnosząc się do powyższej przesłanki wskazać należy, że skarżący jest w rozumieniu ustawy osobą samotnie gospodarującą. W myśl art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy oraz § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia, prawo do zasiłku celowego przysługuje natomiast osobie samotnie gospodarującej wówczas, gdy jej dochód nie przekracza kwoty 542 zł. Stosownie do art. 8 ust. 3 ustawy, za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych (pkt 1); składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach (pkt 2); kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób (pkt 3). Na zasadzie art. 8 ust. 4 ustawy, do tak ustalonego dochodu nie wlicza się: jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego (pkt 1); zasiłku celowego (pkt 2); pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty (pkt 3); wartości świadczenia w naturze (pkt 4); świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych (pkt 5); dochodu z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego (pkt 6). Na tle tych przepisów stwierdzić przyjdzie, że konstruując pojęcie "dochodu" na użytek ustawy, ustawodawca precyzyjnie wskazał składniki, jakie podlegają odliczeniu od dochodu stanowiącego podstawę przyznawania świadczeń z pomocy społecznej, jak i te, które nie są do niego wliczane. Katalog wyłączeń jest katalogiem zamkniętym, co oznacza, że wszystkie inne składniki - poza enumeratywnie wymienionymi przez ustawodawcę - podlegają wliczeniu do dochodu. Ponadto, zasadą jest ustalanie dochodu w oparciu o przychody uzyskane w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, a jedynie utrata źródła dochodu uzasadnia przyjęcie dochodu z miesiąca złożenia wniosku. Wobec powyższych regulacji prawnych, prawidłowa kwalifikacja składników, które powinny być uwzględniane przy ustalaniu dochodu dla celów przyznawania świadczeń z ustawy o pomocy społecznej, nie powinna, zdaniem Sądu, nasuwać wątpliwości interpretacyjnych. Z całą pewnością - w brew twierdzeniom skargi - do dochodu w rozumieniu tej ustawy zalicza się również zasiłek stały. W kontekście powyższych rozważań prawnych oraz zgromadzonych dowodów stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie organy obu instancji w sposób prawidłowy ustaliły, że dochód skarżącego przekraczał wymagane kryterium dochodowe. W świetle dokumentacji zgromadzonej w aktach administracyjnych sprawy należy uznać, że prawidłowo organ pierwszej instancji przyjął, iż w sierpniu 2014 r., czyli w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, źródłem dochodu skarżącego był zasiłek okresowy w kwocie 20 zł, przyznany decyzją Burmistrza Nysy z dnia 1 lipca 2014 r., nr [...], na okres od 1 czerwca 2014 r. do 31 sierpnia 2014 r. Ponadto, dochodem był też zasiłek stały, którego wysokość została ustalona decyzją tegoż organu z dnia 15 maja 2014 r. na kwotę 529 zł. Obydwa te świadczenia nie zostały wskazane w art. 8 ust. 4 ustawy jako wyłączone z dochodu ustalanego zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy, a łączna ich kwota wynosiła 549 zł.
W tym miejscu stwierdzić należy, że wprawdzie organ odwoławczy, utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji, przyjął kwotę dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, tj. z września 2014 r., jednak nie miało to istotnego wpływu na wynik sprawy, gdyż kwota uzyskiwanego przez wnioskodawcę dochodu w istocie nie uległa zmianie. Bezspornym jest, że w sierpniu 2014 r. skarżący pobierał zasiłek okresowy przyznany na okres od 1 czerwca 2014 r. do 31 sierpnia 2014 r. w kwocie 20 zł. W związku z wygaśnięciem tej decyzji, przyznany został przez organ decyzją z dnia 10 września 2014 r. zasiłek okresowy na kolejny okres, tym razem od 1 września do 31 grudnia 2014 r., w takiej samej kwocie, wynoszącej 20 zł. Z tego względu brak było podstaw do uznania, że nastąpiła utrata źródła dochodu w rozumieniu art. 8 ust. 3 ustawy, uzasadniająca odstąpienie od ogólnej zasady określonej w tym przepisie. Wprawdzie ustawodawca nie sformułował legalnej definicji pojęcia "utrata dochodu" na użytek ustawy, jednak nie budzi wątpliwości, że oznacza to stan, w którym jedno ze źródeł przychodu trwale odpadło i w następnym miesiącu nie jest z niego uzyskiwany jakikolwiek przychód. W realiach rozpoznawanej sprawy taka sytuacja nie miała miejsca, co oznaczało konieczność przyjęcia dochodu na ogólnych zasadach, tj. z sierpnia 2014 r. Z tego też względu, wydanie przez organ odwoławczy decyzji na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymującej w mocy decyzję o odmowie przyznania skarżącemu zasiłku celowego, uznać należało za prawidłową. Skarżący nie spełnił bowiem warunku koniecznego przyznania tej formy pomocy, w postaci uzyskiwania dochodu w wysokości nieprzekraczającej kwoty 542 zł. Tym samym nie są zasadne zarzuty naruszenia art. 39 ust. 1 ustawy.
Nie zasługują na uwzględnienie również pozostałe argumenty przedstawione przez stronę skarżącą. Z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego, złożony wniosek mógł zostać więc rozpatrzony wyłącznie pod kątem przyznania specjalnego zasiłku celowego, czyli formy pomocy uregulowanej w art. 41 pkt 1 ustawy, zgodnie z którym w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi.
W świetle przytoczonego przepisu, przyznawanie świadczenia w tej formie ma charakter wyjątkowy, gdyż nie muszą zostać spełnione ogólne kryteria otrzymania pomocy, w tym nie obowiązują limity dochodu określone w art. 8 ustawy. O możliwości przyznania specjalnego zasiłku celowego decyduje jedynie zaistnienie wyjątkowych okoliczności w sytuacji życiowej strony. Organ pomocy społecznej jest więc zobowiązany do badania sytuacji życiowej osoby ubiegającej się o pomoc pod kątem wystąpienia "przypadku szczególnie uzasadnionego". Zgodzić trzeba się ze stanowiskiem, iż z tej formy pomocy społecznej nie można wyprowadzać wniosku, że przyznanie specjalnego zasiłku celowego jest obowiązkiem organu - tak jak ma to miejsce w odniesieniu do osób spełniających kryteria dochodowe. Wskazywany przez organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji pogląd, że szczególne przypadki, o których mowa w art. 41 pkt 1 ustawy, muszą być wyraziste i odmienne od sytuacji osób kwalifikujących się do otrzymania pomocy przy spełnieniu kryterium dochodowego, można uznać za utrwalony w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Skład orzekający w niniejszej sprawie stanowisko to w pełni podziela. Nie jest ono też kwestionowane w orzecznictwie, w którym przyjmuje się, że specjalny zasiłek celowy powinien być traktowany jako wyjątkowa, szczególna pomoc doraźna na konkretny cel bytowy w sytuacji, gdy uzyskiwany dochód wnioskodawcy przekracza ustawowe kryterium dochodowe, a jednocześnie nie jest możliwe uzyskanie potrzebnych środków w ramach własnych działań strony i zwyczajnych świadczeń z pomocy społecznej (por. wyroki NSA: z 2 kwietnia 2014 r., I OSK 615/13, LEX nr 1574679 oraz z 31 stycznia 2013 r., I OSK 1142/12, LEX nr 1298296). W konsekwencji, uznanie istnienia przesłanek uzasadniających przyznanie specjalnego zasiłku celowego prowadzi do zrównania sytuacji osób osiągających dochody przekraczające przyjęty przez ustawodawcę próg dochodowy z sytuacją osób, które takich dochodów nie uzyskują.
Odnotowania ponadto wymaga, że decyzja o przyznaniu pomocy w formie zasiłku celowego specjalnego wydawana jest w ramach uznania administracyjnego, o czym przesądza użyty w art. 41 ustawy zapis, że tego rodzaju zasiłek "może być przyznany" w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Uznanie administracyjne daje zatem organowi prawo do załatwienia sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny oraz możliwości organu związane z posiadanymi uprawnieniami i środkami. Jednocześnie uznanie administracyjne oznacza, że nie zawsze osoba spełniająca ustawowe kryteria do przyznania świadczenia, świadczenie takie otrzyma, a także, że otrzyma je w oczekiwanej formie i wysokości. Jak zasadnie wskazano w orzecznictwie, uznanie administracyjne pozwala organowi administracyjnemu na wybór rozstrzygnięcia, które uważa za najbardziej właściwe przy uwzględnieniu celów pomocy społecznej, możliwości finansowych organu oraz liczby osób wnioskujących o udzielenie tej formy świadczenia. Organ nie ma obowiązku spełnienia każdego żądania osoby ubiegającej się o pomoc, gdyż uwzględnienie wszystkich okoliczności faktycznych oznacza z jednej strony uwzględnienie sytuacji materialnej, rodzinnej i zdrowotnej świadczeniobiorcy, z drugiej zaś uwzględnienie możliwości finansowych organu pomocy (por. wyrok NSA z 2 sierpnia 2012 r., I OSK 407/12, LEX nr 1264795).
Działanie organu w sferze uznania administracyjnego powoduje również, że dokonywana przez Sąd kontrola decyzji opartej na uznaniu administracyjnym ma ograniczony zakres i sprowadza się do zbadania, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, tj. czy organ administracji wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia oraz czy wyboru takiego dokonał po ustaleniu i rozważeniu wszystkich okoliczności istotnych dla sprawy, nie naruszając zasady swobodnej oceny dowodów. Kontrola sądowa w takich przypadkach obejmuje proces wydania decyzji (spełnienie przez organ wymogów proceduralnych), ustalanie stanu faktycznego jako elementu tego procesu czy wszechstronność oceny faktów. Dotyczy ona zatem jedynie tej części treści decyzji uznaniowej, która jest powiązana z kryteriami prawnymi, natomiast nie obejmuje tej części treści rozstrzygnięcia, która wiąże się z realizowaniem określonej polityki administracyjnego stosowania prawa (rozumienia celowości administracyjnej czy roli słuszności w kształtowaniu treści decyzji) w ramach luzów decyzyjnych stworzonych przez podstawy decyzji uznaniowej (por. wyroki NSA z 8 maja 2015 r., OSK 2886/13; z 30 marca 2012 r., I OSK 115/12; z 20 kwietnia 2010 r., I OSK 130/10, dostępne na stronie internetowej - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Dokonując kontroli w tak określonych granicach, Sąd uznał, że rozstrzygając o odmowie przyznania skarżącemu specjalnego zasiłku celowego organy obu instancji dokonały prawidłowych ustaleń co do stanu faktycznego oraz w sposób prawidłowy oceniły zebrany w sprawie materiał dowodowy, zgodnie z zasadami regulującymi postępowanie administracyjne, a więc zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Na tej podstawie prawidłowo uznały, że ustalone i uwzględnione okoliczności, mające wpływ na podjęte rozstrzygnięcie, uzasadniały odmowę przyznania skarżącemu dochodzonego świadczenia.
Stwierdzić trzeba, że organy szczegółowo przeanalizowały zarówno sytuację osobistą, jak i majątkową skarżącego. W tym celu zgromadzone zostały konieczne dowody, na podstawie których ustalono, że skarżący jest objęty systematyczną pomocą społeczną Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie w postaci zasiłku okresowego i stałego, a przez DPS w [...] ma zabezpieczone podstawowe potrzeby bytowe w zakresie mieszkania, wyżywienia, opieki lekarskiej i niezbędnych leków. Placówka opiekuńcza zapewnia również dodatkowe usługi fryzjerskie. Jak prawidłowo dostrzegł organ odwoławczy, przepisy rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 23 sierpnia 2012 r. w sprawie domów pomocy społecznej (Dz. U. z 2012 r., poz. 964), wydanego na podstawie delegacji zawartej w art. 57 ust. 8 ustawy, określają obowiązujący standard podstawowych usług świadczonych przez domy pomocy społecznej. Z mocy art. 55 ust. 1 ustawy, dom pomocy społecznej świadczy usługi bytowe, opiekuńcze, wspomagające i edukacyjne na poziomie obowiązującego standardu, w zakresie i formach wynikających z indywidualnych potrzeb osób w nim przebywających.
Nadto, po potrąceniu odpłatności za pobyt w DPS, do dyspozycji skarżącego pozostaje miesięcznie kwota 30% uzyskiwanego dochodu, która jest wypłacana w całości skarżącemu. Nie budzi też wątpliwości, że skarżący posiada swobodny dostęp do środków finansowych zgromadzonych na koncie depozytowym i może nimi dysponować. Z tych funduszy jest w stanie samodzielnie zabezpieczyć swoje potrzeby zgłoszone we wniosku, dotyczące zakupu odzieży, obuwia, bielizny, czy artykułów spożywczych. Okoliczności te nie zostały w skuteczny sposób podważone przez kuratora strony. Jednocześnie, postępowanie wyjaśniające wykluczyło jednoznacznie, aby skarżący potrzebował opieki lekarskiej, bądź wymagał leczenia w zakresie wykraczającym poza gwarantowany i zapewniony przez DPS, a w szczególności, aby posiadał dodatkowe, niezrealizowane recepty na leki, na których zakup domagał się dofinansowania w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją. W ocenie Sądu, uzasadniało to dostatecznie odmowę przyznania skarżącemu specjalnego zasiłku celowego i wbrew zarzutom skargi, organy orzekając w tym zakresie, nie przekroczyły granic uznania administracyjnego, ani nie naruszyły przepisów ustawy. Jak wskazano już wyżej, specjalny zasiłek celowy służy przede wszystkim zaspokojeniu podstawowych środków koniecznych do prawidłowej egzystencji, które nie mogą być zabezpieczone w inny sposób, w tym samodzielnie przez stronę. Organy swoje stanowisko uzasadniły w sposób należyty. W tej kwestii organ pierwszej instancji, a za nim organ odwoławczy - utrzymując w mocy podjęte rozstrzygnięcie - w sposób właściwy wyjaśnił, że wpływ na odmowę przyznania świadczenia miała także ograniczona wysokość środków finansowych pozostających w dyspozycji Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie i duża liczba osób wymagających wsparcia. W świetle zasad zawartych art. 3 ust. 3 i ust.4 ustawy nie ulega wątpliwości, że wobec ograniczonych środków finansowych pozostających w dyspozycji organów pomocy społecznej, niemożliwe jest zaspokojenie w ramach pomocy społecznej wszystkich potrzeb osób ubiegających się o taką pomoc. Dlatego, mając na uwadze, że skarżący ma zabezpieczone podstawowe potrzeby egzystencjalne i posiada środki, z których mogą być zaspokojone dalsze jego potrzeby, nie można przyjąć, że odmowa przyznania skarżącemu specjalnego zasiłku celowego nastąpiła z przekroczeniem granic uznania administracyjnego. W realiach rozpoznawanej sprawy należy zaakceptować stanowisko, że nie zachodzą żadne szczególne okoliczności, które uzasadniałyby przyznanie skarżącemu wnioskowanego świadczenia w formie zasiłku celowego specjalnego, o którym mowa w art. 41 pkt 1 ustawy, z przeznaczeniem na potrzeby zgłoszone we wniosku.
Z powyższych względów zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego uznać należało za bezzasadne. Sąd nie dopatrzył się również z urzędu naruszeń uzasadniających uwzględnienie skargi. Odmawiając skarżącemu przyznania wnioskowanego świadczenia w formie zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego, organ odwoławczy, stosownie do art. 107 § 3 K.p.a., wskazał podstawy faktyczne i prawne podjętego rozstrzygnięcia, a wyjaśniając jego motywy, prawidłowo odniósł się do zarzutów stawianych w odwołaniu.
Odnośnie sformułowanego w skardze zarzutu naruszenia art. 69 Konstytucji, w myśl którego władze publiczne zobowiązane są udzielać osobom niepełnosprawnym pomocy w zabezpieczaniu egzystencji, przysposobieniu do pracy oraz komunikacji społecznej zgodnie z ustawą, wyjaśnić natomiast trzeba, że normy konstytucyjne stanowią jedynie pewien wzorzec określający w sposób ogólny ramy zabezpieczenia społecznego, kierunki polityki państwa i są adresowane głównie do organów prawodawczych. Przepisy te stanowią zatem źródło gwarancji, a nie praw podmiotowych obywatela dla zabezpieczenia społecznego, które dopiero konkretyzują się w ustawach zwykłych, w tym przypadku ustawy o pomocy społecznej. Komentowana norma konstytucyjna nakazuje ustawodawcy podjęcie działań, które zapewnią efektywne wsparcie osób niepełnosprawnych poprzez pomoc w zabezpieczeniu ich egzystencji. Nie może zatem stanowić - i nie stanowi - samodzielnej podstawy do przyznania świadczeń z pomocy społecznej. Natomiast fakt umieszczenia skarżącego w DPS i skierowanie znacznych środków finansowych na zapewnienie kosztów jego pobytu w placówce, a także przyznanie pomocy w formie zasiłku stałego i okresowego, należy uznać za przejaw realizacji jego konstytucyjnych uprawnień. Nie może budzić wątpliwości, że działania organu pomocy społecznej prowadzą do pełnego zabezpieczenia skarżącemu egzystencji. Ponadto, z uwagi na powszechnie znany fakt, że o świadczenia z pomocy społecznej na terenie działania organu pomocy społecznej ubiega się znaczna liczba osób spełniających kryterium dochodowe, w zestawieniu z ograniczoną wielkością środków pozostającą w dyspozycji tegoż organu, sytuacji skarżącego, nie ponoszącego podstawowych kosztów utrzymania i jednocześnie dysponującego własnymi środkami, w tym także zgromadzonymi na koncie, nie można było uznać za szczególnie uzasadnioną. Dodać jeszcze należy, że sytuacja życiowa skarżącego jest doskonale znana organowi pomocy społecznej, gdyż skarżący pozostaje pod stałą jego opieką w postaci świadczeń udzielanych z urzędu, a dodatkowo matka skarżącego, ustanowiona jego kuratorem, występuje wielokrotnie o udzielenie swemu podopiecznemu wsparcia w rozmaitych formach, na co wskazuje również znaczna liczba spraw zawisłych przed tut. Sądem.
W związku z powyższym nie można było stwierdzić przekroczenia granic uznania administracyjnego, skoro odmowa udzielenia pomocy została w sposób przekonujący umotywowana, ze wskazaniem na tle ustalonego stanu faktycznego powodów, jakimi kierowano się podejmując negatywne dla skarżącego rozstrzygnięcie.
Mając na uwadze powyższe należało uznać, że zapadłe rozstrzygnięcia odpowiadają prawu, stąd na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło