II SA/Op 164/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik po rozpoznaniu w II Wydziale w dniu 14 maja 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego z wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 23 marca 2010 r., w sprawie o sygn. akt II SA/Op 164/10 postanawia: oddalić wniosek. Wyrokiem z dnia 23 marca 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę D. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], nr [...], w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego. Skarżący był prawidłowo zawiadomiony o terminie rozprawy. W dnia 16 kwietnia 2010 r. skarżący, działając osobiście, złożył w tut Sądzie wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wydanie sentencji zapadłego wyroku wraz z uzasadnieniem. Uzasadniając ten wniosek wskazał, że pomoc społeczna, o którą się ubiega powinna być udzielona niezwłocznie i w związku z tym oczekiwał wyroku uwzględniającego jego skargę, a co za tym idzie uzasadnienia wyroku dostarczonego z urzędu. W dalszej części wniosku skarżący odniósł się do decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu, która stanowiła przedmiot rozpoznania w niniejszej sprawie i w tym zakresie wyraził swoje stanowisko w sprawie. Zarządzeniem z dnia 26 października 2010 r. (doręczone w dniu 29.04.2010 r.) skarżący został wezwany do wskazania w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia wniosku przyczyn uzasadniających przywrócenie terminu (np. nagła choroba itd.) oraz daty ustania tych przyczyn. W odpowiedzi na wezwanie Sądu skarżący w piśmie z dnia 6 maja 2010 r. podał, że przyczyną uzasadniającą przywrócenie terminu jest jego niepełnosprawność, z którą boryka się od dziecka, a także wiążące się z tym schorzenia oraz doznane urazy, awaria sprzętu komputerowego, które miały miejsce pomiędzy 19 marca a 16 kwietnia 2010 r. Ponadto dodał, że we wskazanym okresie w wyniku poparzenia gardła i zmian skórno – krążeniowych podudzi zmuszony był odbyć wizyty wymagające specjalistycznego leczenia, ograniczone do wydania zaświadczenia lekarskiego, którego kopii nie przedłożył. Uzasadniając wniosek wskazał także, że w powyższym okresie spiętrzyło się wiele niezałatwionych spraw, na to nałożył się stres spowodowany niemożnością normalnego funkcjonowania, w tym niesprawność samochodu pojawiająca się od czasu do czasu. Skarżący zaznaczył, że wobec powyżej wskazanych przeciwności i faktu, iż nie był zobowiązany do osobistego stawiennictwa na rozprawie w dniu 23 marca 2010 r. postępowanie w sprawie umknęło należytej jego uwadze. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 86 § 1 i art. 87 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", Sąd na wniosek strony postanowi o przywróceniu terminu, jeżeli strona bez swojej winy nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. We wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Zatem przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym uzależnione jest od spełnienia przesłanek pozytywnych, o których mowa w art. 86 P.p.s.a. Pozytywną przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy strony w uchybieniu terminu i stąd też wniosek o przywrócenie terminu powinien zawierać uzasadnienie, w którym strona uprawdopodobni brak winy w przekroczeniu terminu. W orzecznictwie przyjmuje się zgodnie, że uprawdopodobnienie istnienia danej okoliczności jest środkiem zastępczym dowodu w ścisłym tego słowa znaczeniu i nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie (wyr. NSA z dnia 4 czerwca 2002 r., II SA/Ka 1977/00, niepubl.). Uprawdopodobnienie nie oznacza, więc udowodnienia braku winy. Zaznaczyć przy tym należy, że kryterium braku winy, jako przesłanki przywrócenia terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, wiąże się z obowiązkiem szczególnej staranności przy dokonaniu tej czynności (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 2003 r., II SA 4162/01, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2002 r., sygn. akt V SA 793/03, Mon. Praw. 2002, nr 23, s. 1059). Ponadto to na stronie ciąży obowiązek wykazania należytej staranności w uprawdopodobnieniu braku winy w uchybieniu danego terminu. Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać zatem pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por postanowienie SN z 1998.10.06., II CKN 8/98; LEX nr 50679). Identycznie w tym zakresie wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 marca 2004 r. (sygn. akt FZ 13/04, niepubl.), gdzie stwierdził, że kryterium braku winy polega na dopełnieniu przez stronę szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. W powołanym wyroku wskazano również, że sąd oceniający wystąpienie tej przesłanki powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego dbającego o swoje interesy. W myśl orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz Sądu Najwyższego, utrwalonego na gruncie przepisów procedury cywilnej, normującej w sposób analogiczny instytucję przywrócenia terminu (art. 168 K.p.c.), braku winy w uchybieniu terminu można dowodzić wyłącznie wówczas, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2002 r., sygn. akt V SA 793/03, publ. Monitor Prawn. z 2002r., nr 23, str. 1059), a wymaganie dołożenia należytej staranności człowieka przejawiającego dbałość o swe własne, życiowo ważne sprawy należy uwzględniać również przy ocenie braku winy strony dotkniętej nawet ciężkim schorzeniem (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 lutego 1999 r., sygn. akt II UKN 667/98, OSNP z 2000 r., nr 12, poz. 488). W doktrynie i orzecznictwie jako niezawinione przyczyny uchybienia terminu wskazuje się takie okoliczności jak przerwa w komunikacji, powódź, pożar, inna katastrofa, nagła choroba strony, uniemożliwiająca jej wyręczenie się inną osobą (por. H. Knysiak-Molczyk (w:) T.Woś, H. Knysiak-Molczyk, M.Romańska: "Postępowanie sądowoadministracyjne", Wydawnictwo Prawnicze "LexisNexis", Warszawa 2004, s. 206 oraz powołane tam orzecznictwo). Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że w okolicznościach niniejszej sprawy podstawową kwestią było dokonanie oceny, czy podane przez skarżącego okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu należy zaliczyć do tych, o których mowa w powyżej wskazanym art. 86 § 1 P.p.s.a. Godzi się pokreślić także, że przepis art. 86 § 1 P.p.s.a nie może być interpretowany w sposób rozszerzający, gdyż zasadą jest dokonanie czynności w terminie. Niewątpliwym poza tym jest, że strona, która uchybiła terminowi, powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna. Skarżący, jako przyczynę uchybienia terminu do wniesienia skargi podał między innymi, że jest osobą niepełnosprawną i w związku z tym cierpi na różnego rodzaju dolegliwości, które niejednokrotnie uniemożliwiają mu prawidłowe funkcjonowanie. W związku z powyższym wskazać należy w tym miejscu ponownie na to, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęto pogląd, iż przesłanką przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej może być jedynie nagła choroba, która powoduje niespodziewane pogorszenie stanu zdrowia skarżącego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 sierpnia 2001 r., I SA/Wr 676/99, z dnia 17 marca 2009 r., I OZ 211/09, LEX nr 564225). W przedmiotowej sprawie taka sytuacja nie ma miejsca, bowiem powołana przez skarżącego niepełnosprawność, a przy tym dysfunkcyjność jego organizmu jest stanem, z którym skarżący boryka się od dziecka, a tym samym powyższej okoliczności nie można uznać za nagłą przeszkodę uniemożliwiającą skarżącemu złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku w terminie. Skarżący podnosił również, że w okresie pomiędzy 19 marca a 16 kwietnia 2010 r. zmuszony był odbyć niespodziewane wizyty lekarskie w związku z poparzeniem gardła, czy zmianami skórno – krążeniowymi podudzi. Analizując powyższe przyczyny uchybienia terminowi Sąd doszedł do przekonania, że nie mogą one także stanowić przesłanki przywrócenia terminu. Zauważyć, bowiem w pierwszej kolejności należy, że nie sposób określić, w jakiej dokładnie dacie wystąpiły przedmiotowe dolegliwości u skarżącego, a przede wszystkim czy miały one miejsce w okresie biegu terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie (to jest od 23 do 30 marca 2010 r.). Ponadto nawet jeżeli przyjąć, że wskazane dolegliwości miały miejsce w okresie biegu terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie, to z powyższego można wysnuć wniosek, że skoro skarżący posiadał możliwość poruszania się udając się kilkakrotnie do lekarza, to tym samym wykazując się dbałością o własne interesy i należytą starannością był w stanie złożyć wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku w terminie (przesyłając wniosek pocztą, czy też składając go osobiście). Niespodziewane wizyty lekarskie związane ze specjalistycznym leczeniem (a więc więcej niż jedna i co więcej wcześniej ze względu na ich specjalistyczny - laryngologiczny, dermatologiczny i neurologiczny charakter zapewne umówione), jak to wskazał skarżący, wymagały od skarżącego opuszczenia miejsca zamieszkania i udania się osobiście do przychodni. Powyższe prowadzić musi zatem do wniosku, że nie były to schorzenia tego rodzaju, że skarżący był obłożnie chory i niezdolny do samodzielnego poruszania się oraz wykonywania podstawowych czynności związanych z funkcjonowaniem. Mając powyższe na uwadze, uznać należało, że uchybienie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi powstało z przyczyn, które nie można uznać za niezawinione. Okoliczności bowiem wskazane przez skarżącego w uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu nie pozwalają na przyjęcie, że po stronie skarżącego zaistniały przeszkody obiektywne i niezależne od niego, których przy dołożeniu należytej staranności i wysiłku skarżący nie mógłby usunąć, a które to przeszkody uniemożliwiły mu, przy dołożeniu należytej staranności dokonanie w terminie wymaganej czynności Skarżący nie dopełnił w wyznaczonym terminie czynności procesowej polegającej na złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia, gdyż - jak sam wskazał we wniosku o przywrócenie terminu - "spiętrzyło się wiele niezałatwionych spraw, a postępowanie sądowe o sygn, akt II SA/Op 164/10, nie wymagało osobistego stawiennictwa w dniu 23 marca 2910r. więc umknęło należytej uwadze". Zawarte we wniosku analizowane stwierdzenie skarżącego pozwala przyjąć, że uwadze skarżącego umknął fakt wyznaczenia rozprawy na dzień 23 marca 2010 r. ze względu na spiętrzenie się wielu niezałatwionych spraw i to w istocie ta okoliczność spowodowała, że nie zapoznał się z zapadłym wyrokiem i tym samym nie dokonał czynności procesowej w terminie. Podkreślić również należy, że skarżący był należycie zorientowany w sprawie i spodziewał się, że postępowanie wszczęte z jego skargi zostanie zakończone prawdopodobnie na rozprawie w dniu 23 marca 2010 r. Stąd w ocenie Sądu mając na uwadze własny stan zdrowia skarżący powinien rozważyć możliwość skorzystania z pomocy pełnomocnika, wykazując w ten sposób dbałość w prowadzeniu własnych spraw, czy też zawiadomić Sąd o stanie zdrowia, który w jego ocenie uniemożliwiał mu osobiste uczestniczenie w postępowaniu i zapoznanie się z treścią wyroku na rozprawie, zwłaszcza, że okoliczności związane z nękającymi skarżącego schorzeniami, w świetle jego oświadczenia wystąpiły już na kilka dni przed terminem rozprawy. W tym miejscu należy podkreślić, że analizując przesłankę braku winy w uchybieniu terminowi do dokonania określonej czynności procesowej Sąd kieruje się okolicznościami sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i bierze pod uwagę uchybienia spowodowane nawet lekkim niedbalstwem. Podkreślić należy ponownie, że do przeszkód uniemożliwiających terminowe dokonanie czynności z uwagi na różnorodność zjawisk życiowych zalicza przerwę w komunikacji, nagłą obłożną chorobę strony lub pełnomocnika, która nie pozwala na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar itp. Wystąpienie powyższych okoliczności nie zostało przez skarżącego uprawdopodobnione, a zatem nie mogło świadczyć o braku winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Skarżący akcentuje, że w swym codziennym funkcjonowaniu jest całkowicie zależny od własnej sprawności, a Sądowi z urzędu, z wcześniej prowadzonych postępowań, wiadomym jest, że posiada dwójkę dzieci. W ocenie Sądu również powołane przez skarżącego powody w postaci awarii sprzętu komputerowego, czy też niesprawność samochodu także nie mogą stanowić podstawy przywrócenia terminu. Wobec wynikłej awarii komputera nic nie stało na przeszkodzie, aby skarżący sporządził stosowne pismo – wniosek o uzasadnienie wyroku – pismem ręcznym. Odnosząc się natomiast do awarii samochodu skarżący i w tym przypadku nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu, gdyż jak sam podał niesprawność samochodu pojawiała się "od czasu do czasu". Na podstawie powyższego nie można ustalić, w jakiej dacie miały miejsce awarie samochodu, a nadto jak długo samochód był niesprawny. Terminowe dokonanie czynności procesowej przez skarżącego nie było zatem niemożliwie w sensie obiektywnym, ani też zaistniała sytuacja nie była tego rodzaju, że nie można byłoby oczekiwać od skarżącego, by dbając o własne interesy, zachował zakreślony termin procesowy, nie zwlekając z ustaleniem treści zapadłego orzeczenia, a następnie z dokonaniem czynności złożenia wniosku o uzasadnienie. Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy bowiem przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Tymczasem, na co wskazano powyżej, z przedstawionych okoliczności wynika, że uchybienie terminu do dokonania czynności procesowej nastąpiło z winy skarżącego. Ocena podawanych przez skarżącego przyczyn, które jego zdaniem winny skutkować przywróceniem terminu, nie pozwala na przyjęcie, że w istocie skarżący zachował należytą staranności strony, które dba o własne interesy. Ustalone bowiem przez sąd okoliczności przemawiają za przyjęciem, że zachowanie strony, nosi znamiona winy, a co najmniej niedbalstwa. Kryterium braku winy, jako przesłanki uzasadniającej przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenia uzasadnienia wyroku, wiąże się z obowiązkiem do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej, czego skarżący – zdaniem Sądu – nie wykazał. Zauważyć także należy, że skarżący był pouczony o terminie rozprawy i możliwościach złożenia wniosku o uzasadnienie – zawiadomienie o rozprawie wraz z pouczeniem o tym, że uzasadnienie wyroku oddalającego skargę doręczane jest na wniosek złożony w terminie 7 dni od daty ogłoszenia wyroku, otrzymał w dniu 23 lutego 2010 r. Stąd skarżący uwzględniając chociażby swoją niepełnosprawność miał aż miesiąc czasu, aby zabezpieczyć swoje sprawy – wykazać dbałość w prowadzeniu własnych spraw - i co zostało już wskazane powyżej rozważyć możliwość skorzystania z pomocy pełnomocnika. Tym bardziej jak zaznaczył, że wobec wielu ciążących na nim spraw, rozprawa wyznaczona na dzień 23 marca 2010 r. umknęła jego uwadze. Na marginesie podnieść należy, że w żadnej mierze nie może uzasadniać przywrócenia terminu okoliczność, że skarżący był przekonany, iż jego skarga zostanie rozpatrzona z korzyścią dla niego. Ustalenie winy - w jakiejkolwiek jej postaci, a zatem także winy polegającej na niedbalstwie, powoduje, że sąd nie może dokonać przywrócenia uchybionego terminu i stąd też na podstawie art. 86 § 1 powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przepis art. 86 § 1 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.