II SA/Op 165/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Bogusz po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi A. N. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 12 lutego 2018 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry wniosku A. N. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji postanawia : odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. A. N., reprezentowany przez pełnomocnika - adwokata P. T., pismem z 13 marca 2018 r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z 12 lutego 2018 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego w Opolu z 5 grudnia 2017 r., nr [...], w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej w wysokości 12.000 zł z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry. W skardze A. N. domagał się m.in. wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Uzasadniając powyższy wniosek, wskazał, że nałożony na niego obowiązek w postaci kary pieniężnej w wysokości 12.000 zł jest niemożliwy do zrealizowania z uwagi na to, że nie posiada środków na pokrycie kary, zaś jej przymusowa realizacja, spowoduje powstanie dodatkowych obciążeń finansowych, Zdaniem skarżącego, wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje także powstanie trudnych do odwrócenia skutków, jak też istotny uszczerbek w jego stanie majątkowym, a tym samym w codziennym funkcjonowaniu. Na poparcie swoich twierdzeń przedłożył dokumenty obrazujące jego sytuację finansową, z których miało wynikać, że brak wstrzymania wykonania decyzji skutkować będzie realnym zagrożeniem dla jego finansów i trudnymi do odwrócenia skutkami, w postaci deklaracji podatkowych PIT-36, wraz z załącznikami PIT-B, za lata 2014 do 2016. Wynika z nich, że skarżący osiągnął przychód z działalności gospodarczej w 2014 r. w kwocie 146.353,08, koszty jego uzyskania wyniosły 187.762,06 zł, strata 41.408,98 zł, w roku 2015 r. przychód wyniósł 80.753,93 zł, koszty jego uzyskania 96.263,64 zł, strata 15.509,71 zł, w roku 2016 przychód wyniósł 133.856.58 zł, koszty jego uzyskania 87.698,51 zł, a dochód 46.158,07 zł. Zaznaczył także, że zaskarżoną decyzją utrzymana została w mocy decyzja organu I instancji, która jest dotknięta poważnymi wadami. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, że kwestię wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji reguluje art. 61 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a. Zgodnie z art. 61 § 1 P.p.s.a., wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Natomiast po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania (art. 61 § 3 P.p.s.a.). Przywołane powyżej przepisy wskazują, że instytucja wstrzymania wykonania decyzji administracyjnej ma charakter szczególny, przy czym przesłanki przewidziane w cytowanym przepisie nie mogą podlegać wykładni rozszerzającej, zwłaszcza że art. 61 § 3 P.p.s.a. zawiera ich kompletne wyliczenie. Przesłankami uzasadniającymi zastosowanie przez sąd tej instytucji procesowej jest, jak zaznaczono, niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podnosi się, że w art. 61 § 3 P.p.s.a. chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego (por. postanowienie NSA z 20 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 138/04, dostępne na stronie internetowej - http://orzeczenia.nsa.gov.pl, jak i pozostałe powołane poniżej orzeczenia). Natomiast trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Przesłankami warunkującymi wstrzymanie wykonania aktu nie są jakiekolwiek skutki i jakakolwiek szkoda, ale szkoda i skutki kwalifikowane, tzn. przekraczające normalne następstwa związane z wykonywaniem aktu (por. postanowienia NSA: z dnia 16 września 2015 r., sygn. akt II GZ 336/15 i z dnia 25 czerwca 2015 r., sygn. akt II OZ 599/15). Ciężar udowodnienia zaistnienia przesłanek opisanych w art. 61 § 3 P.p.s.a. spoczywa na wnioskodawcy. Zagadnienie to było rozważane w orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sąd ten przyjmował m.in., że obowiązek przedstawienia okoliczności, które pozwolą sądowi na dokonanie oceny, czy spełnione są przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, spoczywa wyłącznie na wnioskodawcy. Brak przy tym podstaw, aby żądać od sądu poszukiwania argumentów przemawiających za wstrzymaniem wykonania aktu za samą stronę (por. postanowienie NSA z dnia 15 stycznia 2015 r., sygn. akt I OZ 1236/14). NSA w kolejnym orzeczeniu podniósł, że jeżeli we wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności strona nie wykaże okoliczności uzasadniających stwierdzenie, iż zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, to nie można tego uznać za brak formalny wniosku, lecz za brak przesłanek ochrony tymczasowej przez sąd, uzasadniający oddalenie wniosku (por. postanowienie NSA z dnia 14 stycznia 2015 r., sygn. akt II OZ 1399/14). NSA wywodził też, że to w interesie skarżącego leży takie sformułowanie wniosku, by był on precyzyjny i dotyczył konkretnych zagrożeń. Również w jego interesie leży poparcie tychże twierdzeń stosownymi dokumentami; sąd musi mieć wiedzę o okolicznościach uzasadniających wstrzymanie wykonania decyzji oraz mieć możliwość zweryfikowania tejże wiedzy. Uprawdopodobnienie okoliczności nie oznacza gołosłownego stwierdzenia przez podmiot na nią się powołujący, że okoliczność ta istnieje (por. postanowienie NSA z dnia 19 września 2014 r., sygn. akt II FZ 1419/14). Przy czym sąd administracyjny - w razie braku takich dokumentów, czy to w aktach sprawy, czy też z powodu niedołączenia ich do wniosku - nie jest uprawniony, przed rozpoznaniem wniosku o wstrzymanie, do wzywania strony o ich przedstawienie. W przypadku bowiem wniosku o wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności, P.p.s.a. nie przewiduje, jak choćby w ramach instytucji prawa pomocy, możliwości skorzystania z uzupełniającego postępowania dowodowego (por. postanowienie NSA z dnia 12 września 2014 r., sygn. akt I FZ 268/14). Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela stanowisko wyrażone w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 grudnia 2012 r., sygn. akt II GZ 455/12, w którym wskazano, że "postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności wydawane jest wyjątkowo, na wniosek skarżącego i nie stosuje się w odniesieniu do niego treści art. 49 P.p.s.a. Oznacza to, że w przypadku nieuzasadnienia lub niedostatecznego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności przewodniczący nie ma obowiązku wzywania strony do jego uzupełnienia lub poprawienia, a inicjatywa dowodowa i odpowiedzialność za skuteczność złożonego wniosku spoczywa w całości na wnioskodawcy". Tym bardziej, że wniosek był sformułowany przez fachowego pełnomocnika. Odnosząc powyższe rozważania do przedmiotowej sprawy, Sąd uznał, że skarżący nie wykazał zarówno przesłanek, na jakich opiera swój wniosek, jak też nie przedstawił żadnych konkretnych okoliczności ani pełnych dokumentów uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Samo twierdzenie skarżącego o jego złej sytuacji finansowej i braku środków na zapłatę kary nie świadczy o wystąpieniu przesłanki stanowiącej o niebezpieczeństwie wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, skoro brak jest jakiejkolwiek, uprawdopodobnionej przez skarżącego odpowiednimi dokumentami księgowymi, informacji na temat jego aktualnej sytuacji majątkowej i finansowej. Wniosek pozbawiony szerszego uzasadnienia i stosownych dowodów nie dał Sądowi możliwości oceny, czy uiszczenie kwoty 12.000 zł przed rozstrzygnięciem niniejszej sprawy zagrozi sytuacji finansowej skarżącego i doprowadzi do powstania trudnych do odwrócenia skutków. Powołanie się tylko na złą sytuację finansową, nie może stanowić podstawy do orzeczenia przez Sąd o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu. Również uszczuplenie stanu majątkowego, związane z zapłatą należności, nie jest wystarczającą przesłanką do wstrzymania wykonania ostatecznej decyzji administracyjnej, ponieważ faktu egzekwowania obowiązku pieniężnego wynikającego z tej decyzji, nawet przy uwzględnieniu sytuacji materialnej strony, nie można utożsamiać z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody czy spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (tak też w postanowieniu NSA z dnia 17 września 2014 r., sygn. akt I OZ 737/14). Aktualna sytuacja finansowa skarżącego nie została więc w istocie w dostateczny sposób zobrazowana. Dowody co do sytuacji finansowej przedłożono wybiórczo. Zabrakło odpisu podatkowego zeznania rocznego za 2017 r., deklaracji VAT-7, wykazu środków trwałych, czy dokumentów bankowych obrazujących obrót środkami finansowymi. Nie można było ustalić, jakie aktualnie skarżący osiąga dochody, jakim dysponuje majątkiem, a w konsekwencji, czy poniósłby uszczerbek w wyniku nałożenia na niego, na podstawie zaskarżonej decyzji, kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry. Podstawą taką nie mogły być również, zdaniem Sądu, przedłożone wraz z wnioskiem zeznania podatkowe za lata 2014 r., 2015, 2016, które nie obrazują aktualnej sytuacji finansowej skarżącego, wskazując tylko na stan miniony. Zresztą strata w działalności gospodarczej jako wynik przewyższenia kosztów uzyskania przychodów nad przychodem nie oznacza sama w sobie złej kondycji finansowej przedsiębiorcy. Może być wynikiem różnych okoliczności, w tym np. poniesieniem wydatków inwestycyjnych. Wyegzekwowanie nałożonej kary pieniężnej przed rozpoznaniem skargi nie skutkuje nieodwracalnymi skutkami, bo w wypadku uwzględnienia skargi określona decyzją należność zostanie skarżącemu zwrócona. Każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek faktyczny w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia. Nie jest to więc sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym, gdyż w razie uwzględnienia przez sąd skargi i uchylenia decyzji można otrzymać zwrot uiszczonej kwoty. Innych okoliczności powodujących trudne do odwrócenia skutki skarżący nie podał, zaś Sąd nie ma możliwości prowadzenia z urzędu postępowania wyjaśniającego w tym zakresie. Dlatego Sąd nie znalazł podstaw do przyjęcia, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody bądź trudne do odwrócenia skutki. Na powyższą ocenę nie mają również wpływu argumenty dotyczące wadliwości zaskarżonej decyzji. Na etapie postępowania wpadkowego, jakim jest postępowanie o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, ocena zasadności przez Sąd stanowiska strony w tym zakresie byłaby przedwczesna. Zgodność z prawem zaskarżonej decyzji będzie przedmiotem badania dopiero na etapie merytorycznego rozpoznawania sprawy. Wobec tego, Sąd - działając na zasadzie art. 61 § 3 i § 5 P.p.s.a. - orzekł jak w sentencji.