II SA/Op 269/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz po rozpoznaniu w dniu 3 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S. B. na czynność Burmistrza Miasta i Gminy Strzelce Opolskie z dnia 4 maja 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu kosztów przejazdu ucznia do szkoły postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. S. B. pismem z 22 marca 2015 r., nadanym pocztą w dniu 23 marca 2015 r., wystąpiła do Gminnego Zarządu Oświaty i Wychowania w Strzelcach Opolskich o zawarcie z nią umowy dotyczącej zwrotu kosztów przejazdu jej córki V. B. oraz jej opiekuna do Zespołu Szkół Specjalnych przy Domu Pomocy Społecznej w [...], przedkładając dodatkową dokumentację dotyczącą stanu zdrowia dziecka. Odpowiedzi na powyższy wniosek Dyrektor Gminnego Zarządu Oświaty i Wychowania w Strzelcach Opolskich udzielił pismem z dnia 4 maja 2015 r., nr [...], w którym odmówił zwrotu kosztów przejazdu uczennicy do szkoły. Pismem z dnia 2 czerwca 2015 r. S. B. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, za pośrednictwem Burmistrza Miasta i Gminy Strzelce Opolskie, w której jako przedmiot zaskarżenia wskazała czynność Burmistrza Miasta i Gminy Strzelce Opolskie z dnia 4 maja 2015 r., nr [...]. W treści skargi S. B. zawarła wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Na wezwanie Sądu, skarżąca w piśmie z dnia 16 lipca 2015 r. wyjaśniła, że przed wniesieniem skargi na skarżoną czynność z dnia 4 maja 2015 r., nie wezwała Gminy Strzelce Opolskie do usunięcia naruszenia prawa wywołanego tą czynnością. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 247 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Oczywista bezzasadność skargi w rozumieniu powyższego przepisu zachodzi wówczas, gdy bez głębszej analizy prawnej nie ulega wątpliwości, że skarga nie może zostać uwzględniona. Chodzi wiec o sytuację, w której obowiązujące prawo jasno i jednoznacznie wyklucza możliwość żądania skarżącego (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2012, s. 625-626). Podkreślenia wymaga, że prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności skargi z przyczyn procesowych, zatem potrzeba zastosowania art. 247 P.p.s.a. będzie zachodziła przede wszystkim w sytuacjach, gdy skarga kwalifikuje się do odrzucenia (por. M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. Wolters Kluwer, Warszawa 2011, s. 731 oraz powołane tam orzecznictwo, a także postanowienia NSA: z 5 marca 2014 r., I OZ 146/14; z 30 stycznia 2013 r., II OZ 37/13; z 19 czerwca 2013 r., II GZ 291/13, dostępne na stronie internetowej - Centrala Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przesłanki odrzucenia skargi określa art. 58 § 1 P.p.s.a., który w pkt 6 stanowi, że sąd odrzuca skargę, jeżeli jej wniesienie jest niedopuszczalne z innych przyczyn niż określone w pkt 1-5 tego przepisu. Do takich przyczyn należy niewyczerpanie środków zaskarżenia. Stosownie natomiast do art. 52 § 1 P.p.s.a., warunkiem dopuszczalności skargi jest wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie czy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 P.p.s.a.). Jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, to na mocy art. 52 § 3 P.p.s.a., skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a P.p.s.a., można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu - w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności - do usunięcia naruszenia prawa. Powołany przepis wprowadza zatem zasadę pierwszeństwa postępowania administracyjnego w stosunku do postępowania sądowego. W myśl natomiast art. 53 § 2 P.p.s.a. skargę na inne niż decyzja lub postanowienie akty z zakresu administracji publicznej wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Na tle przytoczonych przepisów wskazać należy, że brak wezwania do usunięcia naruszenia prawa oznacza niewyczerpanie środków zaskarżenia. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest czynność Burmistrza Miasta i Gminy Strzelce Opolskie z dnia 4 maja 2015 r., nr [...], stanowiąca odpowiedź na wniosek S. B. zawarty w piśmie z dnia 22 marca 2015 r. odnośnie podpisania umowy o zwrocie kosztów dowozu córki wnioskodawczyni – V. B. do placówki oświatowej położonej w [...]. W ocenie Sądu, nie budzi wątpliwości, że kwestia zwrotu kosztów dojazdu dziecka do szkoły na podstawie art. 17 ustawy o systemie oświaty, nie stanowi materii podlegającej załatwieniu w drodze decyzji administracyjnej. Czynności w tym zakresie, podejmowane przez organ gminy, należą do kategorii określonej w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., czyli do innych aktów i czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (por. postanowienie NSA z dnia 13 sierpnia 2013 r., sygn. akt I OSK 1576/13, powołana strona internetowa). W aktach administracyjnych sprawy brak jest dowodu wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa czynnością z dnia 4 maja 2015 r. i na wezwanie Sądu skarżąca dodatkowo wyjaśniła, że przed wniesieniem skargi nie wezwała Gminy Strzelce Opolskie do usunięcia naruszenia prawa wywołanego zaskarżoną czynnością. Zauważenia wymaga, że z lektury akt administracyjnych wynika, iż skarżąca wprawdzie w dniu 25 kwietnia 2015 r. złożyła do Burmistrza i Gminy Strzelce Opolskie pismo z dnia 23 kwietnia 2015 r., zatytułowane "wezwanie do usunięcia naruszenia prawa", w którym kwestionowała odmowę udzielenia wnioskowanej pomocy w postaci zwrotu kosztów dowozu dziecka do szkoły, jednak pismo to zostało wniesione przed podjęciem przez organ zaskarżonej czynności z dnia 4 maja 2015 r., a ponadto jego treść wskazuje jednoznacznie, że zostało złożone w związku z ustnymi informacjami, uzyskanymi przez skarżącą na spotkaniu w dniu 13 kwietnia 2015 r., o odmownym załatwieniu jej wniosku z dnia 23 marca 2015 r. Omawiane wezwanie mogło zatem dotyczyć wyłącznie bezczynności w formalnym załatwieniu sprawy zainicjowanej tym wnioskiem, ale nie mogło dotyczyć czynności, skoro taka nie została jeszcze podjęta przez organ gminy. Z tych względów brak było podstaw do uruchamiania procedury właściwej dla postępowania w przedmiocie prawa pomocy, gdyż skarga na czynność organu, wniesiona bez wyczerpania środków zaskarżenia w postaci wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa wywołanego skarżoną czynnością, nie może być przedmiotem rozpoznania Sądu, co oznacza jej oczywistą bezzasadność w rozumieniu art. 247 P.p.s.a. Mając na uwadze powyższe okoliczności, na podstawie art. 247 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.