I OSK 1576/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wiśniewska, , , po rozpoznaniu w dniu 13 sierpnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z. Ś. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 30 stycznia 2013 r., sygn. akt III SA/Kr 6/12 w sprawie ze skargi Z. Ś. na czynność Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] października 2011 r., znak [...] w przedmiocie zwrotu kosztów dojazdu dzieci do szkoły postanawia: oddalić skargę kasacyjną Zaskarżonym postanowieniem z dnia 30 stycznia 2013 r., sygn. akt III SA/Kr 6/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę Z. Ś. (dalej także jako Skarżący) na czynność Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] października 2011 r., znak [...] w przedmiocie zwrotu kosztów dojazdu dzieci do szkoły. Stan faktyczny sprawy przedstawiał się następująco. Z. Ś., powołując się na art. 14a i 17 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 z późn. zm.; dalej: ustawa o systemie oświaty), pismem z dnia 20 czerwca 2011 r. wystąpił do Urzędu Marszałkowskiego Województwa [...] o zwrot kosztów przejazdu środkami publicznymi swoich dzieci do szkoły. Pismo to zgodnie z właściwością zostało przekazane Prezydentowi Miasta [...]. Prezydent Miasta [...] pismem z dnia 12 lipca 2011 r. ustosunkował się do powyższego wniosku odmownie, wyjaśniając, że droga dzieci Z. Ś. z domu do szkoły nie przekracza 4 km. Pismem z dnia 21 lipca 2011 r. zatytułowanym "skarga nr 2" (skierowanym do tego samego organu) Z. Ś. przedstawił różne sposoby realizacji przez gminę obowiązku wynikającego z wyżej wymienionej ustawy o systemie oświaty. Następnie w dniu 16 sierpnia 2011 r. złożył w trybie art. 227 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.; dalej: K.p.a.) skargę do Urzędu Miasta [...] na urzędników Wydziału Edukacji. W treści pisma ponownie zawarł żądanie zwrotu kosztów dojazdu swoich dzieci do szkoły. Prezydent Miasta [...] pismem z dnia [...] sierpnia 2011 r. odmówił Z. Ś. zwrotu kosztów dojazdu dzieci do szkoły z uwagi na niespełnienie ustawowego wymogu wynikającego z art. 17 ust. 2 pkt 2 ustawy o systemie oświaty. Z. Ś. ponowił swoje żądanie w piśmie z dnia 8 października 2011 r. W odpowiedzi na to wystąpienie Prezydent Miasta [...] pismem z dnia [...] października 2011 r. wskazał, że "utrzymuje w mocy wydaną decyzję przesłaną pismem z dnia [...] sierpnia 2011 r." . Z. Ś. w piśmie z dnia 26 października 2011 r. adresowanym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. (wniesionym za pośrednictwem Urzędu Miasta [...]) przedstawił między innymi zasady dowozu uczniów do szkół oraz zwrotu kosztów tych dojazdów wynikające z przepisów ustawy o systemie oświaty oraz orzeczenia sądów administracyjnych dotyczące tej problematyki. Prezydent Miasta [...] nie znajdując podstaw do zmiany zajętego wcześniej stanowiska przekazał pismo Z. Ś. z dnia 26 października 2011 r. wraz z aktami sprawy, zgodnie z żądaniem jego autora, Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w T. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T., uznając swoją niewłaściwość, dokonało zwrotu otrzymanej dokumentacji Prezydentowi Miasta [...]. Wskazało przy tym, że właściwy do rozpoznania skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie. W związku z tym Prezydent Miasta [...] przekazał wyżej wymienione pismo z dnia 26 października 2011 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie uznając, że stanowiło ono skargę na czynność Prezydenta Miasta [...] w przedmiocie zwrotu kosztów dojazdu dzieci do szkoły. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zakwalifikował wyżej wymienione pismo z dnia 26 października 2011 r. jako skargę do sądu administracyjnego na czynność z dnia [...] października 2011 r. w przedmiocie zwrotu kosztów dojazdu dzieci do szkoły. Tym niemniej na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej P.p.s.a.) ocenił, że skarga ta była niedopuszczalna. Przyjął bowiem, że do jej skutecznego wniesienia wymagane było uprzednie wystąpienie z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa na podstawie art. 52 § 3 P.p.s.a., czego Z. Ś., po otrzymaniu pisma z dnia [...] października 2011 r., nie uczynił. Z. Ś. zaskarżył skargą kasacyjną postanowienie Sądu pierwszej instancji w całości wnosząc o jego uchylenie. Reprezentujący Skarżącego pełnomocnik z urzędu wniósł także o przyznanie wynagrodzenia z tytułu udzielonej pomocy prawnej. W skardze kasacyjnej Sądowi pierwszej instancji zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. w związku z art. 52 § 1 i § 3 P.p.s.a. w związku z art. 3 § 2 ust. 4 P.p.s.a. w związku z art. 104 § 1 K.p.a oraz art. 6, art. 8 i art. 15 K.p.a. przez niewłaściwe ich zastosowanie, wobec odrzucenia skargi na czynność organu w przedmiocie zwrotu kosztu dojazdów dzieci do szkoły, z powołaniem się na niedopuszczalność skargi, spowodowaną brakiem uprzedniego wezwania na piśmie właściwego organu – Prezydenta Miasta [...], w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o podjęciu czynności, w sytuacji, gdy pismo Skarżącego z dnia 26 października 2011 r., skierowane do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. było odwołaniem od decyzji z dnia [...] października 2011 r., znak: [...] o odmowie zwrotu kosztów dojazdu dzieci do szkoły. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jako niezawierająca usprawiedliwionych podstaw podlegała oddaleniu. Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której w niniejszej sprawie nie ujawniono. Istotą wniesionego środka zaskarżenia była negacja stanowiska Sądu pierwszej instancji w zakresie prawnej formy działania organów administracji publicznej w sprawie odmowy zwrotu kosztów dojazdu dzieci do szkoły. Autor skargi kasacyjnej przyjął bowiem, że sprawa taka załatwiana jest w formie decyzji administracyjnej od której na zasadach ogólnych przysługuje odwołanie, a co za tym idzie niezasadne było odrzucenie skargi jako niedopuszczalnej uzasadnione nieskorzystaniem z instytucji wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Powyższe stanowisko Skarżącego nie jest trafne. Aktualnie w orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje pogląd, zgodnie z którym kwestia zwrotu kosztów dojazdu dziecka do szkoły, na podstawie art. 17 ustawy o systemie oświaty nie stanowi materii podlegającej załatwieniu w drodze decyzji administracyjnej. Podejmowane w tym zakresie czynności należą do kategorii określonej w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., czyli do innych aktów i czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (zob. wyroki NSA z dnia: 14 kwietnia 2005 r., sygn. akt OSK 1909/04, 6 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK 1022/09; prawomocne wyroki: WSA w Rzeszowie z dnia 22 września 2006 r., sygn. akt II SA/Rz 205/06, z dnia 7 lutego 2007 r., sygn. akt II SA/Rz 113/06, z dnia 8 stycznia 2008 r., sygn. akt II SA/Rz 630/07; WSA w Warszawie z dnia 16 stycznia 2008 r., sygn. akt VIII SA/Wa 614/07; WSA w Szczecinie z dnia 17 stycznia 2008 r., sygn. akt II SA/Sz 775/07; WSA w Lublinie z dnia 8 września 2011 r., sygn. akt III SA/Lu 194/11, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, aprobując to stanowisko, nie znajduje podstaw do odstąpienia od kształtującej się wyżej wymienionymi wyrokami linii orzeczniczej. W związku z tym nie ma racji autor skargi kasacyjnej wskazując na niewłaściwe zastosowanie w sprawie art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. w powiązaniu z przepisami K.p.a. Podobnie, jako chybione, należało ocenić stanowisko Skarżącego odnoszące się do naruszenia art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. Przepis ten ustanawia obowiązek odrzucenia skargi, w wypadku ustalenia, że jest ona z innych przyczyn niedopuszczalna. Jedną z przyczyn niedopuszczalności skargi na akt lub czynność w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., jest jej wniesienie bez uprzedniego wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa. Wymóg ten wprost wynika z art. 52 § 3 P.p.s.a. Zgodnie bowiem z tym przepisem, jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu - w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności - do usunięcia naruszenia prawa. Przy niepodważonym ustaleniu, że czynność stanowiąca przedmiot skargi wyrażała się pismem z dnia [...] października 2011 r., stwierdzić należało, że Z. Ś. istotnie – tak jak to przyjął Sąd pierwszej instancji - nie skorzystał ze środka prawnego przewidzianego w art. 52 § 3 P.p.s.a. W konsekwencji do tego przyjąć należało, że odrzucenie przez Sąd pierwszej instancji skargi jako niedopuszczalnej z innej przyczyny było zgodne z prawem. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w związku z art. 182 § 1 i 3 P.p.s.a., należało orzec jak w sentencji postanowienia. Jednocześnie podkreślić trzeba, że należne od Skarbu Państwa wynagrodzenie pełnomocnika z urzędu przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 - 261 P.p.s.a., po złożeniu przez pełnomocnika stosownego oświadczenia.