II SA/Op 272/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz Sędziowie Sędzia WSA Ewa Janowska (spr.) Sędzia NSA Jerzy Krupiński po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 października 2015 r. sprawy ze skargi J. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 31 marca 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie uznania za nienależnie pobrane świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala skargę. Przedmiot zaskarżenia w niniejszej sprawie sądowoadministracyjnej stanowi postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 31 marca 2015 r., nr [...], odmawiajcie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji, wydanej z upoważnienia Burmistrza Strzelec Opolskich, z dnia 1 lipca 2014 r., nr [...], w sprawie uznania za nienależenie pobrane świadczenie z funduszu alimentacyjnego. Przedmiotowe postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym: Decyzją z dnia 5 października 2009 r., nr [...], wydaną z upoważnienia Burmistrza Miasta Strzelce Opolskie, J. i D. D. przyznane zostały świadczenia z funduszu alimentacyjnego odpowiednio w wysokości po 350 zł miesięcznie na okres od 1 października 2009 r. do 30 września 2010 r. Pismem z dnia 17 kwietnia 2014 r. organ pierwszej instancji zawiadomił K. D. - przedstawiciela ustawowego małoletniej J. D. - o wszczęciu postępowania w przedmiocie ustalenia kwot nienależnie pobranych świadczeń alimentacyjnych wypłaconych na rzecz córki w okresie świadczeniowym 2009/2010. W wyniku przeprowadzonego postępowania, decyzją z dnia 1 lipca 2014 r., nr [...], organ pierwszej instancji, uznał kwotę w wysokości 2.600 zł wypłaconą z funduszu alimentacyjnego na rzecz małoletniej J. D. w okresie świadczeniowym 2009/2010, na podstawie decyzji z dnia 5 października 2009 r., za świadczenie nienależnie pobrane. Powyższa decyzja, zawierająca prawidłowe pouczenie, została doręczona w dniu 19 lipca 2014 r. D. J. - określonej na pocztowym zwrotnym potwierdzeniu odbioru jako pełnomocnik pocztowy legitymujący się numerem [...]. Kolejną decyzją z dnia 8 sierpnia 2014 r., nr [...], organ pierwsze instancji, działając na podstawie art. 104, art. 108 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2013 r., poz. 267, z późn. zm. - zwanej dalej K.p.a.) oraz art. 23 ust. 1 i 7 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. nr 1, poz. 7, z późn. zm. - zwanej dalej ustawą), zobowiązał K. D. do zwrotu kwoty 2.600,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami, przyznanej na małoletnią córkę J. W dniu 4 września 2014 r. K. D. wniosła do Ośrodka Pomocy Społecznej w Strzelcach Opolskich pismo datowane na dzień 1 września 2014 r., którym zażądała uchylenia decyzji z dnia 1 lipca 2014 r., nr [...]. Ponadto odrębnym pismem z dnia 4 września 2014 r. zwróciła się o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji nr [...], podnosząc, że nie odwołała się w przepisanym terminie z powodu złego stanu zdrowia i niewiedzy o przepisach dotyczących sprawy. W kolejnym piśmie z dnia 17 lutego 2015 r. K. D. wyjaśniła, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania dotyczy m.in. decyzji [...]. Wskazała, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nie nastąpiło z jej winy, gdyż nie mogła dochować terminu z powodu przebywania za granicą w okresie od 16 czerwca 2014 r. do 29 sierpnia 2014 r., na dowód czego przedłożyła umowę o pracę. Dodała, że o decyzji w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych świadczeń z funduszu dowiedziała się od siostry, która była upoważniona do odbioru korespondencji podczas jej nieobecności w kraju. Odwołanie wniosła dopiero w dniu 4 września 2014 r. tj. po powrocie do kraju i po zaznajomieniu się z treścią decyzji oraz zasięgnięciu porady prawnej. Na polecenie pracownika organu, w tym samym dniu zwróciła się również z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W wyniku rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, postanowieniem z dnia 31 marca 2015 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Kolejnym postanowieniem z dnia 31 marca 2015 r., nr [...], stanowiącym przedmiot niniejszego postępowania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia 1 lipca 2014 r., nr [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium przedstawiło stan faktyczny sprawy, po czym odwołało się do treści art. 58 § 1 i 2 K.p.a. i wyjaśniło, że przywrócenie terminu do wniesienia odwołania może nastąpić w sytuacji, gdy uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie uprawdopodobniony, gdy wniosek o przywrócenie terminu zostanie złożony w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi, oraz gdy wraz z wnioskiem zainteresowany dopełnił czynności, dla której określony był termin. Podkreśliło, że 7- dniowy termin z art. 58 § 3 K.p.a. jest nieprzywracalny, a datą, od której należy liczyć ten termin, jest data uzyskania przez osobę zainteresowaną wiadomości o zdarzeniu powodującym rozpoczęcie biegu terminu. Przywrócenie terminu może mieć zatem miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej o swoje interesy. Odnosząc powyższe na grunt przedmiotowej sprawy, Kolegium stwierdziło, iż w świetle zebranego materiału dowodowego K. D. nie uprawdopodobniła, że nie mogła wcześniej wnieść odwołania. Zdaniem Kolegium, argumenty dotyczące złego stanu zdrowia, podniesione w piśmie z dnia 4 września 2014 r., nie zostały poparte żadnymi dowodami, z kolei nieznajomość przepisów nie usprawiedliwia opóźnienia wniesienia odwołania, zwłaszcza, że w decyzji została zamieszczona szczegółowa informacja o sposobie i terminie jego wniesienia. Ponadto okoliczność związana z czasowym przebywaniem poza miejscem zamieszkania, w okresie od 16 czerwca 2014 r. do 28 sierpnia 2014 r., nie stanowi wystarczającej podstawy do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Nie jest to bowiem zdarzenie o charakterze nagłym, uniemożliwiające wniesienie odwołania. W ocenie Kolegium, w realiach niniejszej sprawy, nie można było przyjąć, że przeszkoda uniemożliwiająca wniesienie odwołania ustąpiła dopiero w dniu 30 sierpnia 2014 r., kiedy to K. D. powróciła z zagranicy. W skardze na powyższe rozstrzygnięcie K. D., domagała się zmiany zaskarżonego postanowienia i przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Zawarła również wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji organu pierwszej instancji nr [...]. W uzasadnieniu powtórzyła, że z powodu pobytu za granicą w dniach od 16 czerwca 2014 r. do 29 sierpnia 2014 r., gdzie pracowała dorywczo w [...] w firmie [...], nie mogła wnieść w terminie odwołania. Odnosząc się do treści umowy o pracę wyjaśniła, że w art. 8 tej umowy postanowiono o sankcjach, jakie poniosłaby przerywając pracę w trakcie trwania umowy. Oprócz kar finansowych zostałaby pozbawiona bieżących zarobków, jak i możliwości dalszego zatrudnienia w tej firmie, a od lat jest to jej jedyne źródło utrzymania rodziny. Dodała również, że siostra poinformowała ją o odebraniu decyzji z OPS w rozmowie telefonicznej, w tym czasie nie miała jednak wystarczających środków finansowych, by wrócić do kraju. Z treścią decyzji zapoznała się dopiero po powrocie, który nastąpił 30 sierpnia 2014 r. W terminie siedmiu dni od tej daty wniosła osobiście odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu. Podniosła także, że na podstawie informacji telefonicznej, przekazanej przez siostrę, zdołała napisać tylko wniosek do Burmistrza Strzelec Opolskich o umorzenie nienależnie pobranych świadczeń alimentacyjnych w kwocie 600 zł. Reasumując skarżąca stwierdziła, że Kolegium nie przeprowadziło wyczerpującego postępowania wyjaśniającego w sprawie uchybienia terminu do wniesienia odwołania, co miało w jej ocenie istotny wpływ na przebieg postępowania. Ponadto nie zapoznało się z okolicznościami jej pracy za granicą, nie zbadało również, czy mogła przerwać pracę, oraz jakie byłyby tego skutki. O niestaranności Kolegium w wyjaśnieniu sprawy świadczy, zdaniem skarżącej, także fakt, że D. J. jest podawana przez organ jako "J.". W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu podtrzymało w całości argumenty przytoczone w uzasadnieniu skarżonego postanowienia i wniosło o oddalenie skargi. Odnosząc się do podniesionych przez skarżącą zarzutów stwierdziło, że w celu wniesienia odwołania nie był konieczny powrót K. D. do kraju, bowiem przy dochowaniu należytej staranności mogła wnieść odwołanie z zagranicy lub za pośrednictwem ustanowionego w sprawie pełnomocnika. Odnosząc się natomiast do zarzucanej w skardze niestaranności w pracy Kolegium, przejawiającej się w błędnym podaniu nazwiska osoby, która dokonała odbioru decyzji wskazało, że złożony przez D. J. podpis jest na tyle nieczytelny, że został odczytany jako "D. J.". Z materiału dokumentacyjnego znajdującego się aktach administracyjnych sprawy wynika, że pismem z dnia 8 sierpnia 2014 r. (data wpływu do organu 13 sierpnia 2014 r.) i 28 sierpnia 2014 r. (data wpływu do organu 29 sierpnia 2014 r.), K. D. zwróciła się do Burmistrza Strzelec Opolskich z wnioskiem o umorzenie nienależnie pobranych świadczeń alimentacyjnych w łącznej wysokości 5.000 zł wraz z odsetkami w wysokości 2.677,82 zł, przyznanych na mocy decyzji nr [...] (600 zł), nr [...] (2.600 zł) i nr [...] (1.800 zł). Z akt administracyjnych sprawy wynika również, że J. D. uzyskała pełnoletniość w dniu 21 sierpnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury. Ponadto, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przeprowadzona w ten sposób kontrola legalności zapadłego postanowienia wykazała, że odpowiada ono prawu, pomimo, że w ocenie skarżącej narusza ono przepisy prawa, a w szczególności art. 58 K.p.a. i art. 59 K.p.a., poprzez nieuwzględnienie przez organ leżących po stronie odwołującej przyczyn, które spowodowały uchybienie terminu i które winny być podstawą do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie było postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 31 marca 2015 r. odmawiające K. D. - działającej w postępowaniu administracyjnym jako przedstawiciel ustawowy małoletniej wówczas J. D., przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w przedmiocie uznania za nienależnie pobrane świadczenie z funduszu alimentacyjnego przyznane w okresie świadczeniowym 2009/2010 na rzecz córki. Bezspornym w sprawie jest, że K. D. w związku z wyjazdem do pracy za granicę, ustanowiła w kraju pełnomocnika do doręczeń w osobie siostry D. J., legitymującej się pełnomocnictwem pocztowym nr [...]. Z akt sprawy wynika, że decyzja z dnia 1 lipca 2014 r., nr [...], została odebrana w dniu 18 lipca 2014 r. przez D. J. Decyzja ta zawierała prawidłowe pouczenie o terminie i sposobie wniesienia środka odwoławczego, którego termin upływała w dniu 1 sierpnia 2014 r. Poza sporem pozostaje również, że siostra skarżącej przekazała K. D. informację o odebraniu ww. decyzji. Kwestią sporną pozostaje, czy okoliczności, na które powoływała się skarżąca uprawdopodobniają brak winy w złożeniu odwołania z uchybieniem terminu. W związku z powyższym wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 58 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U z 2013 r., poz. 267, z późn. zm.- zwanej nadal K.p.a.), w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Stosownie do § 2 art. 58 K.p.a. prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. W świetle, zatem przytoczonego przepisu warunkiem przywrócenia uchybionego terminu do dokonania określonej czynności jest spełnienie się łącznie trzech przesłanek, a mianowicie: wniesienia przez zainteresowanego prośby o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła mu dochowania terminu, dokonanie jednocześnie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano, oraz uprawdopodobnienie, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego. Podkreślić również wypada, że ustalone w art. 58 K.p.a. kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest zatem dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (por. wyrok NSA z 7 września 2010 r., sygn. akt I OSK 1459/09, LEX nr 745032). Oznacza to, że przywrócenie uchybionego terminu uzasadniają wyłącznie takie obiektywne, występujące bez woli strony, okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie. Do takich okoliczności uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez stronę zalicza się między innymi przerwę w komunikacji, chorobę wymagającą hospitalizacji, czy inną nagłą i obłożną chorobę, która nie pozwoliła na dokonanie czynności procesowej lub posłużenie się osobą trzecią w celu dokonania czynności w zakreślonym terminie (zob. wyrok NSA z 30 listopada 2006 r., sygn. akt II OSK 1397/05, LEX nr 315129). W tym miejscu wyjaśnić przyjdzie że zgodnie z art. 40 § 1 i 2 K.p.a. pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela - temu przedstawicielowi. Jeżeli zaś strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Jeżeli ustanowiono kilku pełnomocników, doręcza się pisma tylko jednemu pełnomocnikowi. Strona może wskazać takiego pełnomocnika. Pismo doręczone pełnomocnikowi odnosi bezpośredni skutek dla adresata i nie ma przy tym znaczenia, data przekazania informacji o fakcie dokonania odbioru przesyłki. Od tej daty biegnie bowiem termin do winienia środka zaskarżenia. W przedmiotowej sprawie, z uwagi na odebranie przesyłki adresowanej do K. D., w dniu 18 lipca 2014 r. przez ustanowionego w sprawie pełnomocnika pocztowego - w osobie siostry skarżącej – D. J., 14 - dniowy termin do wniesienia odwołania rozpoczął swój bieg w dniu 19 lipca 2014 r., zakończył się w dniu 1 sierpnia 2014 r. Dodać przy tym należy, że w przypadku, gdy strona postępowania ustanowiła pełnomocnika przy ustalaniu jej winy w niezachowaniu terminu, należy mieć na uwadze również działania czy zaniechania jego pełnomocnika. One bowiem obciążają mocodawcę, nie uwalniając tym samym strony od winy w niezachowaniu terminu. Dokonując w tym aspekcie kontroli zaskarżonego postanowienia oraz analizując okoliczności wskazane przez skarżącą jako stanowiące podstawę przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji przyjąć należało, iż zasadnie organ uznał, że skarżąca nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu do złożenia wniosku nastąpiło bez jej winy. Jak bowiem wynika z akt sprawy, skarżąca uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania pierwotnie podała jako przyczynę zły stan zdrowia i niewiedzę o przepisach prawnych (pismo z dnia 4 września 2014 r.), a następnie fakt przebywania za granicą w okresie od 16 czerwca 2014 r. do 29 sierpnia 2014 r. z uwagi na podjęcie pracy zarobkowej, oraz niemożność zapoznania się z treścią skargi (pismo z dnia 17 maja 2014 r.). W związku z powyższym, w ocenie Sądu, wskazane przez skarżącą okoliczności nie mogły przemawiać za przywróceniem terminu do wniesienia odwołania. Nie odpowiadają one bowiem kryterium uprawdopodobnienia braku winy - przesłance, która jak już wcześniej zasygnalizowano, wiąże się z miernikiem dochowania szczególnej staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Za słusznością stanowiska Kolegium przemawia również fakt, że pismem z dnia 8 (data wpływu do organu 13 sierpnia 2014 r.) i 28 sierpnia 2014 r. (data wpływu do organu 29 sierpnia 2014 r.) tj. w okresie przebywania za granicą w związku z podjęciem pracy zarobkowej, co miało miejsce w okresie od 16 czerwca 2014 r. do 29 sierpnia 2014 r., skarżąca zwróciła się z wnioskiem do Burmistrza Strzelec Opolskich o umorzenie nienależne pobranych świadczeń alimentacyjnych. W obszernym uzasadnieniu tych pism wskazała na trzy decyzje stanowiące podstawę przyznania spornego świadczenia oraz swoją trudną sytuację rodzinną związaną z konieczności sprawowania samodzielnej opieki nad nieletnimi dzieci i wyjazdem do pracy za granicę. W świetle powyższego stwierdzić przyjdzie, że skoro K. D. w czasie pobytu za granicą sporządziła pisma kierowane do Burmistrza, które najprawdopodobniej skarżąca złożyła za pośrednictwem innej osoby, to zgodzić należało się z Kolegium, że również wniesienie odwołania nie wymagało działania osobistego przez skarżącą, gdyż w tym celu mogła posłużyć się inną osobą. Jednocześnie dodać wypada, że odwołanie nie jest tak sformalizowane, aby jego złożenie było skomplikowaną czynnością wymagającą szczególnej wiedzy. Odwołanie nie wymaga uzasadnienia, ani nawet wskazania, w jakim zakresie i w jakim kierunku odwołujący się żąda zmiany decyzji. Oznacza to, że odwołanie nie musi dokładnie, zgodnie z treścią przepisu art. 138 K.p.a., precyzować żądania uchylenia decyzji, nie musi określać zarzutów skierowanych przeciwko decyzji organu pierwszej instancji ani też zawierać uzasadnienia zarzutów i żądań, co ma służyć zapewnieniu stronie maksymalnego ułatwienia obrony jej interesów (por. wyrok WSA z dnia 8 listopada 2005 r., sygn. akt I SA/Wa 1742/04 w Warszawie, LEX nr 198831). Reasumując, stwierdzić należy, że odebranie pisma przez pełnomocnika adresata wyczerpało przesłanki skuteczności doręczenia przesyłki adresatowi – K. D. - z datą jej odbioru w dniu 18 lipca 2014 r. Zatem 14 - dniowy termin do złożenia odwołania od decyzji z dnia 1 lipca 2014 r. upływał skarżącej z dniem 1 sierpnia 2014 r. Skoro skarżąca odwołanie złożyła w dniu 4 września 2014 r., a więc po upływie zakreślonego terminu i nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu do wniesienia zażalenia nastąpiło bez jej winy, to zasadnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu zaskarżonym postanowieniem odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W tym stanie rzeczy, zgodnie z art. 151 P.p.s.a., skarga podlegała oddaleniu.