II SA/Op 279/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Janowska Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz – spr. Protokolant st. insp. sądowy Katarzyna Stec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2018 r. wniosku A. W. o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu w sprawie ze skargi A. W. na decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia 25 kwietnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem postanawia odmówić przywrócenia terminu. A. W. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia 25 kwietnia 2017 r., nr [...], w przedmiocie nałożenia obowiązku w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem robót budowlanych wykonanych w mieszkaniu nr [...] w budynku przy ul. [...] w [...], kwestionując prawidłowość wydanego rozstrzygnięcia. W skardze zawarł ponadto wniosek o zwolnienie go od "kosztów skargi". Na przesłanym urzędowym druku o przyznanie prawa pomocy skarżący sprecyzował, że wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych. W wyniku rozpatrzenia powyższego wniosku referendarz sądowy postanowieniem z dnia 3 listopada 2017 r., zwolnił skarżącego od wpisu sądowego od skargi ponad kwotę 200 złotych oraz oddalił wniosek o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie. Postanowienie przesłano na adres skarżącego podany w skardze i pod tym adresem, po dwukrotnym awizowaniu w dniach 13 i 22 listopada 2017 r., zostało przez pocztę zwrócone do nadawcy. Na podstawie zarządzenia Przewodniczącej Wydziału II tut. Sądu z dnia 14 grudnia 2017 r. skarżący został wezwany do uiszczenia (uzupełnienia) wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł, w terminie siedmiu dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi. Odpis zarządzenia skarżący odebrał osobiście w dniu 8 stycznia 2018 r., co wynika z adnotacji na pocztowym zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki (k. 76 a. sąd.). Na rozprawie w dniu 23 stycznia 2018 r. skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu, argumentując, że nie otrzymał postanowienia o udzieleniu prawa pomocy. Skarżący potwierdził, że wezwanie o uiszczenie wpisu otrzymał w dniu 8 stycznia 2018 r. i wyjaśnił, że nie uiścił żądanej kwoty, ponieważ jest osobą bezrobotną i nie był w stanie tego dokonać. Wyjaśnił również, że nie reagował pisemnie na wezwanie Sądu uważając, że kwestię tę wyjaśni na rozprawie, w dalszym ciągu czekając na odpowiedź o przyznaniu prawa pomocy. Oświadczył, że nie otrzymał postanowienia w tym przedmiocie, wobec czego wniósł o ponowne przesłanie postanowienia na adres wskazany w skardze. Na pytanie Sądu, skarżący stwierdził, że nie ma nic do dodania w kwestii okoliczności, które uniemożliwiły mu uiszczenie wpisu w terminie. Wskazał, że okolicznościami, które uzasadniają nieuiszczenie wpisu jest fakt bycia osobą bezrobotną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Jednocześnie, przepis art. 87 § 2 wymaga, aby uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, strona dokonała składając wniosek. Oznacza to, że przywrócenie terminu jest dopuszczalne wówczas, gdy jego uchybienie nastąpiło bez winy strony. Ponadto, stosownie do art. 87 § 4 P.p.s.a., równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. W orzecznictwie i doktrynie nie budzi wątpliwości, że przywrócenie uchybionego terminu może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Brak winy w uchybieniu terminu winien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 270; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod redakcją R. Hausera, M. Wierzbowskiego, Wyd. C.H.Beck, Warszawa 2015, s. 462; postanowienia NSA z 18 grudnia 2013 r., I OZ 1199/13 oraz z 12 czerwca 2008 r., II OZ 580/08, dostępne na stronie internetowej – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W tym miejscu podkreślenia też wymaga, że procedura sądowoadministracyjna jest sformalizowana. W postępowaniu przed sądem administracyjnym obowiązują rygorystyczne wymogi ograniczające swobodę co do treści i formy dokonywanych czynności, a także terminów, które to wymogi formalne muszą być realizowane zarówno przez sąd, jak i przez uczestników postępowania. Dlatego przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Przywrócenie terminu może mieć miejsce w sytuacji, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. postanowienie NSA z 10 września 2010 r., II OZ 849/10, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W sprawie rozpoznawanej sprawie oznacza to, że wnosząc o przywrócenie uchybionego terminu do uiszczenia wpisu od skargi na decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu, skarżący musiałby uprawdopodobnić brak swojej winy w uchybieniu terminu do dokonania tej czynności poprzez uwiarygodnienie przekonującą argumentacją swojej staranności oraz faktu, że przeszkoda do zachowania terminu była od niego niezależna. Tymczasem, w ocenie Sądu, skarżący nie uprawdopodobnił, by bez swojej winy nie mógł uiścić tego wpisu w wyznaczonym, 7-dniowym terminie od doręczenia mu wezwania do zapłaty przedmiotowego wpisu. Skarżący nie kwestionuje, że wezwanie to otrzymał w dniu 8 stycznia 2018 r. Podnoszone argumenty, iż skarżący oczekiwał na termin rozprawy i uważał, że będzie wówczas mógł wyjaśnić wszystkie kwestie oraz że czekał też na odpowiedź w związku ze złożonym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, nie mogą stanowić okoliczności wykazujących braku winy po stronie skarżącego w niezastosowaniu się do wezwania Sądu. Podobnie nie usprawiedliwia przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi wskazywany przez skarżącego argument, że jako osoba bezrobotna nie był w stanie uiścić żądanego wpisu. Zważyć bowiem należy, że wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych, został rozpoznany postanowieniem referendarza sądowego z dnia 3 listopada 2017 r. Skarżący został zwolniony od wpisu sądowego od skargi ponad kwotę 200 złotych, podczas gdy wpis ten, od skargi wniesionej przez skarżącego w sprawie z zakresu budownictwa i architektury, wynosi 500 zł - zgodnie z § 2 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 221, poz. 2193, z późn. zm.). W pozostałym zakresie wniosek o przyznanie prawa pomocy został oddalony. Powyższe postanowienie przesłano na adres skarżącego podany w skardze, który skarżący potwierdza jako prawidłowy, i pod tym adresem, po dwukrotnym awizowaniu w dniach 13 i 22 listopada 2017 r., zostało przez pocztę zwrócone jako nieodebrane w terminie. Doręczenie zostało uznane za dokonane skutecznie w dniu 27 listopada 2017 r., na podstawie art. 73 § 4 P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu, w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65 - 72 P.p.s.a., pismo takie składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej, umieszczając jednocześnie zawiadomienie jego złożeniu wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej w terminie siedmiu dni od pozostawienia zawiadomienia – w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń. W przypadku niepodjęcia pisma w powyższym terminie, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej i w takim przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia czternastodniowego okresu liczonego od dnia pierwszego awiza. Zaznaczyć należy, że ustawodawca nie określił kryteriów zachowania strony co do wykazania braku winy w uchybieniu terminowi. Oznacza to, że kwestia ta pozostawiona została uznaniu Sądu i daje Sądowi możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie strona uzna za istotne. Powtórzyć przyjdzie, że przy ocenie winy należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od osoby należycie dbającej o swoje interesy. Jak wywiedziono już wyżej, w niniejszej sprawie skarżący nie kwestionuje, że otrzymał wezwanie do uiszczenia wpisu. Pozostawanie w przekonaniu, iż nie został jeszcze przez Sąd rozpoznany wniosek o przyznanie prawa pomocy, nie stanowiło uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia wpisu od skargi. Sąd nie był wszak zobowiązany do uwzględnienia żądania skarżącego w pełnym zakresie, natomiast wydane w dniu 3 listopada 2017 r. postanowienie w przedmiocie prawa pomocy stało się ostateczne. Uzasadnia to stwierdzenie, że skarżący przy zachowaniu minimum staranności oraz dbałości o własne interesy mógł ewentualnie rozwiać powstałe na tym tle wątpliwości w drodze zapytania skierowanego do sądu, kontaktując się osobiście - analogicznie, jak to uczynił przy składaniu skargi, zwłaszcza że zamieszkuje w [...] od siedziby Sądu, przy [...] - lub telefonicznie. Sam fakt posiadania statusu osoby bezrobotnej nie uzasadnia uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia wpisu od skargi. Argumentem w tym zakresie nie jest też brak środków finansowych, skoro wymogiem wynikającym z powołanego wyżej art. 87 § 4 P.p.s.a. jest równoczesne z wnioskiem dopełnienie uchybionej czynności, tj. w niniejszej sprawie - uiszczenie wpisu od skargi. W przekonaniu Sądu, do uchybienia terminowi uiszczenia wpisu od skargi nie doszło w skutek czynności, za które skarżący nie ponosi odpowiedzialności i których nie można było przezwyciężyć dokładając należytej staranności. Z tych względów Sąd uznał, iż nie wystąpiły okoliczności uzasadniające przywrócenie terminu do wniesienia wpisu od skargi. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.