II SA/Op 295/14
WyrokWSA w Opolu2014-07-24
Skład orzekający: Ewa Janowska, Krzysztof Bogusz, Elżbieta Kmiecik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ pomocy społecznej ma obowiązek przyznać zasiłek celowy lub specjalny zasiłek celowy osobie, której dochód przekracza ustalone kryterium dochodowe, nawet jeśli występują szczególne okoliczności uzasadniające przyznanie pomocy?Ratio decidendi
Organy pomocy społecznej prawidłowo ustaliły dochód skarżącego, który przekraczał ustalone kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej. W związku z tym, przyznanie zasiłku celowego było niemożliwe. Przyznanie specjalnego zasiłku celowego, który ma charakter uznaniowy i jest przeznaczony na szczególnie uzasadnione przypadki, również nie jest obowiązkiem organu. Organ prawidłowo ocenił sytuację skarżącego, uwzględniając jego dochód, stopień niepełnosprawności oraz ograniczone możliwości finansowe ośrodka, co uzasadniało przyznanie jedynie symbolicznej kwoty 30 zł.Stan faktyczny
Skarżący T. R. zwrócił się o przyznanie zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego na życie, leczenie i spłatę długów. Organ I instancji przyznał specjalny zasiłek celowy w kwocie 30 zł na zakup odzieży i obuwia, odmawiając przyznania zasiłku celowego z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżący wniósł skargę do WSA, domagając się przyznania zasiłku na poziomie minimum socjalnego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Janowska Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik – spr. Protokolant St. sekretarz sądowy Grażyna Stykała po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 lipca 2014 r. sprawy ze skargi T. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 17 lutego 2014 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę.
Przedmiotem skargi, wniesionej przez T. R. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 17 lutego 2014 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Nysy z dnia 30 sierpnia 2013 r., którą przyznano skarżącemu specjalny zasiłek celowy w kwocie 30 zł oraz odmówiono przyznania zasiłku celowego.
Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym:
T. R., wnioskiem z dnia 1 sierpnia 2013 r. zwrócił się do Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie z prośbą o przyznanie pomocy materialnej i objęcie go pomocą przewidzianą w ustawie i przyznanie zasiłku celowego i specjalnego celowego na życie i leczenie oraz spłatę długów.
Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie, działający z upoważnienia Burmistrza Nysy, po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego, decyzją z dnia 30 sierpnia 2013 r., nr [...], przyznał T. R. zasiłek celowy specjalny w wysokości 30 zł na zakup odzieży, obuwia, lekarstw, środków czystości i higieny osobistej oraz odmówił przyznania zasiłku celowego.
W uzasadnieniu decyzji organ przytoczył przepisy ustawy o pomocy społecznej, a to art. 39, art. 8 ust. 3 i 4 oraz przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2012 r., poz. 823), które to określają zweryfikowane kryteria dochodowe obowiązujące od dnia 1 października 2012 r. i które wynoszą dla osoby samotnie gospodarującej – 542 zł; a dla osoby w rodzinie – 456 zł. Organ wskazał także na ustalenia wynikające z przeprowadzonego postępowania oraz wywiadu środowiskowego, tj. że wnioskodawca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, źródło jego utrzymania w lipcu 2013 r. stanowiła renta inwalidzka, po dokonaniu potrącenia alimentów, w wysokości 619,08 zł; poniesione wydatki: telefon i internet – 140,00 zł, energię elektryczną – 135 zł, leki – 151,31 zł . Organ podał także, iż wnioskodawca nie reguluje opłat czynszowych, co doprowadziło do powstania zadłużenia (na dzień 31 stycznia 2013 r. zadłużenie wynosiło 32894,45 zł). Mając na uwadze powyższe ustalenia organ stwierdził, że dochód strony przekracza kryterium dochodowe ustalone zgodnie z art. 8 ustawy o pomocy społecznej, które wynosi 542 zł, w związku z czym wnioskodawca nie kwalifikuje się do otrzymania pomocy w formie zasiłku celowego. Następnie, przytaczając brzmienie art. 41 pkt 1. art. 2 i art. 3 ust. 4 ww. ustawy oraz wskazując na orzeczenie, jakim legitymuje się wnioskodawca o zaliczeniu go do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności oraz zaświadczenia lekarskie z dnia 18 lipca 2012 r. i 19 lipca 2012 r. uznał, że pomimo faktu występowania u wnioskodawcy choroby i niepełnosprawności niemożliwym jest przyznanie mu pomocy finansowej w wysokości oczekiwanej i tak dużej, a to z uwagi na ograniczone możliwości finansowe organu. W dalszej części uzasadnienia organ przedstawił analitykę dotyczącą wysokości budżetu jakim dysponuje, liczby osób ubiegających się o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej oraz konieczność dostosowania wysokości świadczenia do uzasadnionych potrzeb osoby lub rodziny, z równoczesnym uwzględnieniem faktycznych możliwości finansowych Ośrodka. Wskazał również na poziom kształtowania się przyznanych zasiłków celowych, które kształtowały się w lipcu 2013 r., w granicach od 30 zł do 200 zł., a w sierpniu 2013 r., od 30 zł do 290,50 zł - w zależności od indywidualnej sytuacji beneficjenta, czy też rodziny oraz w zależności od finansowych możliwości Ośrodka. Stwierdził nadto, że sytuacja życiowa T. R. jest dobrze znana organowi, albowiem ww. co najmniej od 1994 r. jest objęty pomocą finansową. Zauważył, że od sierpnia 2010 r. ww. nie odebrał z kasy Ośrodka przyznanych mu specjalnych zasiłków celowych oraz świadczeń w ramach programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", których łączna wartość (na dzień wydawania decyzji tj. 30 sierpnia 2013 r.) wynosi 1660 zł. Uwzględniając powyższe okoliczności oraz fakt posiadania przez wnioskodawcę stałego comiesięcznego dochodu organ uznał, że możliwym jest przyznanie jedynie pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego w wysokości 30 zł.
Od powyższej decyzji odwołanie wniósł T. R.. Domagał się w nim uchylenia w całości zaskarżonej decyzji, jako naruszającej prawo materialne oraz przepisy procedury i wypłacenie zasiłku na poziomie minimum socjalnego, który zapewni wszelkie koszty utrzymania, jakie musi ponieść. Argumentował, że od ponad roku pozbawiony jest usług opiekuńczych, jak również ciepłego posiłku, a także od lat pozbawiony jest darów i talonów żywnościowych, nie ma środków na zakup leków, a brak środków finansowych spowodował, że orzeczono wobec niego eksmisję. Zarzucił, że organ I instancji nie rozpoznał każdego świadczenia odrębną decyzją, nie odniósł się do wyroków WSA w Opolu oraz stanowisk SKO w Opolu, nie wskazał jak ma rozdysponować posiadane i przyznane środki na wymienione cele, pominął kwestię konserwacji mieszkania oraz nie przedstawił udokumentowanych faktycznych kwot wypłacanych ze środków pomocy społecznej. Odwołujący się podniósł także, iż organ nie wskazał, jakie ma zamiar podjąć działania wobec odwołującego, który jest obciążony wyrokiem o eksmisję i ma nakaz opuszczenia mieszkania. Niezrozumiałym dla odwołującego było również i to, że wówczas, gdy w gminie Nysa była bardzo duża liczba bezrobotnych, to uzyskiwał pomoc materialną w wysokości przekraczającej jedną trzecią swojego dochodu, a z chwilą malejącego bezrobocia ta pomoc materialna automatycznie spadła. Wskazał nadto na wyrok WSA w Opolu z dnia 9 lutego 2006 r., sygn. akt II SA/Op 386/05, jak również do wyroku NSA z dnia 12 lutego 1999 r., sygn. akt II Łd 1393/98 oraz z dnia 21 lutego 2003 r., sygn. akt I SA 2037/02, które to orzecznictwo, jego zdaniem ma bardzo istotne znaczenie do obowiązującej ustawy o pomocy społecznej.
Zaskarżoną decyzją z dnia 17 lutego 2014 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu, działając na podstawie art. 1 i 18 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych oraz art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji przedstawiono stan faktyczny i prawny stanowiący podstawę procedowania i stwierdzono, że zapadła decyzja odpowiada prawu. SKO dowodziło, że podnoszone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji argumenty i ocena poczynionych ustaleń faktycznych, w tym nie tylko dotyczącej sytuacji materialnej i zdrowotnej odwołującego, ale także i wyczerpującej analityki dotyczącej kwestii wysokości środków finansowych będących w dyspozycji organu I instancji oraz rozmiaru udzielanej pomocy w postaci zasiłków celowych i celowych specjalnych nie pozwala na uznanie, że organ przekroczył granice uznania administracyjnego i dopuścił się dowolności przy rozpatrywaniu wniosku odwołującego. Organ odwoławczy, dokonując ponownego rozpoznania sprawy zauważył, że stan faktyczny sprawy został ustalony w sposób wyczerpujący oraz właściwy dla załatwienia wniosku. Zespół orzekający podkreślił, powołując się na orzeczenie NSA, że odwołujący nie jest osobą uprawnioną do otrzymania pomocy finansowej w postaci zasiłku celowego z powodu posiadanego dochodu, który przekracza kryterium dochodowe ustalone dla osoby samotnie gospodarującej i stąd też, jako osoba, która zwraca się o przyznanie zasiłku celowego specjalnego, a więc osoba, której pomoc społeczna jest przyznawana w drodze wyjątku winien zdawać sobie sprawę, że w stosunku do takich osób "uznanie administracyjne" poddane jest innym rygorom niż wobec osób, które spełniają kryterium przyznania zasiłku celowego w rozumieniu art. 39 ustawy. Nie może bowiem dochodzić do takiej sytuacji, że osoby, które spełniają ustawowe kryterium dochodowe spotkają się z odmową przyznawania świadczenia z uwagi, na rozdysponowanie środków finansowych, na rzecz osób/rodzin, które przekraczają to kryterium bowiem istotą specjalnego zasiłku celowego, o którym mowa w art. 41 pkt 1 ustawy jest jego wyjątkowość, o czym świadczy brzmienie przepisu, który pozwala na przyznanie tego świadczenia "w szczególnie uzasadnionych przypadkach". Zaakcentował także, iż wprawdzie podziela stanowisko organu I instancji, iż w sytuacji wnioskodawcy można mówić o wystąpieniu szczególnych okoliczności, to jednak ta okoliczność nie oznacza, że organ I instancji jest zobowiązany do zaspokojenia w całości zgłaszanych przez wnioskodawcę potrzeb, albowiem świadczenia z pomocy społecznej mają wspierać osobę w przezwyciężeniu trudnej sytuacji życiowej, a nie zaspokajać całość żądań. Organ odwoławczy odniósł się także w uzasadnieniu do zarzutów zawartych w treści odwołania.
We wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skardze T. R. domagał się zmiany zaskarżonej decyzji, zarzucając jej naruszenie prawa materialnego i przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, poprzez nieuwzględnienie wyroków WSA w Opolu i wymienionych w nich innych aktów regulujących ze wskazaniem wypłacenia zasiłku na poziomie zapewniającym minimum socjalne, zapewniające wszelkie koszty utrzymania, jakie musi ponieść skarżący Wniósł o zażądanie od organu i Gminy Nysa akt znajdujących się w ich zasobach i listy wypłacanych świadczeń z dwunastu ostatnich miesięcy, celem wykazania możliwości realizacji ustawy o pomocy społecznej w formie zasiłku celowego lub specjalnego celowego w wysokości wyższej niż przyznany; kwartalnych rozliczeń i wniosków o dotację kierowanych do Wojewody Opolskiego; decyzji o wysokości opłaty czynszowej, jaką skarżący musi ponieść; zaświadczeń o wysokości świadczenia rentowego z ZUS. Poza tym wniósł o ponowne przeliczenie wszystkich przyznanych wcześniej świadczeń z tytułu zasiłku celowego lub specjalnego celowego i wyrównanie ich do poziomu minimum pięciokrotnej jego wysokości oraz o zasądzenie kosztów odwoławczych przepisanych ustawą. W uzasadnieniu, wskazując na stan swojego zdrowia i niepełnosprawność, powtórzył wszystkie zarzuty podnoszone wcześniej w odwołaniu. Ponadto zarzucił, że organ świadomie używa wobec niego sformułowania "klient", mimo iż skarżący sobie tego nie życzy, a nadto "zaskarżony organ z naruszeniem art. 233 § 1 k.k. na stronach internetowych zamieścił szkalujący komunikat o skarżącym".
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W piśmie procesowym z dnia 26 czerwca 2014 r. T. R. zarzucił, że zaskarżony organ nie przytoczył podstawy prawnej, z której wynikałby nakaz, aby osoby chore, niepełnosprawne i żyjące w ubóstwie były pozbawiane prawa do minimalnego zaspokajania swoich potrzeb przez pomoc w formie zasiłku celowego czy specjalnego celowego i aby ta grupa społeczna była w ten sposób dyskryminowana.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami, a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). W postępowaniu sądowo–administracyjnym badaniu podlega zatem prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej zwanej P.p.s.a.). W przypadku, gdy skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu (art. 151 P.p.s.a.).
Z zasady, iż sąd administracyjny ocenia, czy zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, wynika konsekwencja, co do tego, iż sąd ten rozważa wyłącznie prawo obowiązujące w dniu wydania decyzji jak i stan sprawy istniejący na dzień wydania decyzji (tak NSA w wyroku z dnia 14 stycznia 1999 r., sygn. III SA 4731/97 – LEX nr 37180). Legalność decyzji bada się zarówno pod względem formalnym jak też i materialono-prawnym. Oznacza to, że sąd kontroluje zaskarżoną decyzję wyłącznie w aspekcie jej zgodności z prawem i może decyzję taką uchylić lub stwierdzić jej nieważność, tylko wówczas, gdy narusza ona prawo materialne lub procesowe w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem oceny jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 17 lutego 2014 r., utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Nysy z dnia 30 sierpnia 2013 r., przyznającą skarżącemu specjalny zasiłek celowy w wysokości 30 zł z przeznaczeniem na zakup odzieży, obuwia, lekarstw, środków czystości i higieny osobistej oraz odmawiającą przyznania zasiłku celowego.
Przeprowadzona kontrola zaskarżonej decyzji i na zasadzie art. 135 P.p.s.a. decyzji organu I instancji wykazała, że odpowiadają one kryterium legalności.
Podstawę prawną zaskarżonych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm., dalej zwaną ustawą).
Zgodnie z art. 39 ust. 1 ustawy zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu ( ust. 2). Jednocześnie art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy przewiduje, że prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 53a, 78 i 91, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 542 zł, zwanej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej", przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej.
Za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o:
1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych;
2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach;
3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób (ust. 3).
Do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się:
1) jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego;
2) zasiłku celowego;
3) pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty;
4) wartości świadczenia w naturze;
5) świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych;
6) dochodu z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego (ust. 4 ).
Przenosząc powyższe na grunt przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, że organy obu instancji w sposób prawidłowy ustaliły wysokość dochodu skarżącego w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku na kwotę 619,08 zł. Źródłem dochodu skarżącego jest bowiem renta inwalidzka w wysokości 1221,82 zł, przy której realizowane jest potrącenie alimentacyjne w wysokości 453,09 zł miesięcznie oraz świadczenie zdrowotne w wysokości 149,65 zł miesięcznie. Jest to stały miesięczny dochód skarżącego. Dochód skarżącego przekracza zatem kryterium dochodowe i jego wysokość ustaloną przepisem art. 8 ustawy oraz § 1pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2012 r., poz. 823). Paragraf 1pkt 1 lit. a ww. rozporządzenia stanowi, że ustala się następujące zweryfikowane kryteria dochodowe oraz kwoty świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej kryteria dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej - w wysokości 542 zł. Zatem skoro dochód skarżącego przekracza kryterium dochodowe, to zasadnie uznały organy, że nie jest możliwym przyznanie skarżącemu zasiłku celowego. Rozstrzygnięcie to wynika z okoliczności sprawy, ustalonych w trakcie postępowania administracyjnego i w tym zakresie żaden z organów nie naruszył przepisów stanowiących podstawę procedowania w sprawie.
Na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego organy ustaliły także właściwie, że skarżący jest nie tylko osobą samotnie gospodarującą, ale osobą, która także legitymuje się orzeczeniem o zaliczeniu do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności oraz schorowaną, a tym samym spełniającą przesłanki z art. 7 ustawy.
Art. 41 ust. 1 ustawy przewiduje, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. O możliwości przyznania specjalnego zasiłku celowego nie decyduje dochód strony, a sytuacja życiowa, w której się ona znalazła. Nie można z tej formy pomocy społecznej wyprowadzać wniosku, iż przyznanie takiego zasiłku jest obowiązkiem organu - tak jak czyni się to w odniesieniu do osób spełniających kryteria dochodowe. Szczególne przypadki, o których mowa w przepisie art. 41 pkt 1 ustawy muszą być wyraziste i odbiegające od sytuacji osób kwalifikujących się do otrzymania pomocy przy spełnieniu kryterium dochodowego (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 4 lipca 2013 r., sygn. akt II SA/Sz 482/13 – LEX nr 1343313).
Wskazać należy także, iż decyzja o przyznaniu pomocy w formie zasiłku celowego specjalnego ma charakter uznaniowy. Uznanie administracyjnego daje organowi możliwość załatwienia sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny oraz możliwości organu związane z posiadanymi uprawnieniami i środkami. Uznanie administracyjne oznacza jednocześnie, że nie zawsze osoba spełniająca ustawowe kryteria do przyznania świadczenia, świadczenie to otrzyma oraz, że otrzyma je w formie i wysokości w jakiej oczekuje. Uznanie administracyjne pozwala bowiem organowi administracyjnemu na wybór rozstrzygnięcia, które uważa za najbardziej właściwe przy uwzględnieniu celów pomocy społecznej, możliwości finansowych organu oraz liczby osób wnioskujących o udzielenie tej formy świadczenia. Organ nie ma obowiązku spełnienia każdego żądania osoby ubiegającej się o pomoc, gdyż uwzględnienie wszystkich okoliczności faktycznych oznacza z jednej strony uwzględnienie sytuacji materialnej, rodzinnej i zdrowotnej świadczeniobiorcy, z drugiej zaś uwzględnienie możliwości finansowych organu pomocy (tak NSA w wyroku z dnia 2 sierpnia 2012 r., sygn. akt I OSK 407/12 - LEX nr 1264795).
Mając powyższe na względzie trafnie organy uznały, że T. R., jako osoba samotnie gospodarująca, niepełnosprawna był uprawniony do ubiegania się o przyznanie pomocy społecznej.
Dokonując kontroli legalność zaskarżonej decyzji w zakresie wysokości przyznanego skarżącemu świadczenia, Sąd miał na uwadze, że rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania takiego świadczenia wydawane jest w ramach uznania administracyjnego. Kontrola legalności rozstrzygnięcia opartego o uznanie administracyjne, powoduje obowiązek zbadania przez Sąd tego, czy w procesie dochodzenia do tej decyzji właściwy organ uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających wpływ na podjęte rozstrzygnięcie oraz, czy w ramach swego uznania nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów.
Zdaniem Sądu, w kontrolowanej sprawie organy obu instancji dokonały prawidłowych ustaleń, co do stanu faktycznego oraz w sposób prawidłowy oceniły zebrany w sprawie materiał dowodowy, który uzasadniał przyznanie zasiłku celowego na cele wskazane w decyzji w wysokości 30 zł. Zgodnie z regułami procedury administracyjnej, organy szczegółowo przeanalizowały sytuację wnioskodawcy związaną z orzeczonym stopniem niepełnosprawności, samotnym gospodarowaniem, a także jego sytuacją materialną i życiową. Działając w ramach uznania administracyjnego, zasadnie uznały, że sytuacja w jakiej znalazł się T. R. uzasadnia przyznanie pomocy w zakresie zasiłku celowego specjalnego. Ustalając wysokość świadczenia organy zbadały sytuację finansową wnioskodawcy, mając na uwadze uzyskiwane, stałe dochody oraz fakt nieodebrania przyznanych z pomocy społecznej środków finansowych w wysokości 1660 zł. Organ w uzasadnieniu decyzji podał w sposób zrozumiały informacje dotyczące wielkości środków pieniężnych, jakimi dysponuje w skali miesiąca, liczbę wnioskodawców domagających się pomocy, przedstawił kryteria jakimi kieruje się przy rozdziale posiadanych finansów, a także wskazał na przeciętną wysokość zasiłków podając, że kształtuje się ona w zależności od ilości członków rodziny w miesiącu lipcu 2013 r., w granicach od 30 zł do 200 zł., a w sierpniu 2013 r., od 30 zł do 290,50 zł. W końcu, organ wytłumaczył też, że zgodnie z przyjętymi regułami, kieruje się przede wszystkim koniecznością niesienia pomocy rodzinom wielodzietnym, osobom samotnie wychowującym dzieci, osobom samotnym bez dochodu lub o niskim dochodzie oraz, że udziela pomocy w sytuacjach zagrożenia podstawowych warunków egzystencji rodziny. Powyższe sprowadzało się zatem do konkluzji, że pomoc w wyższej wysokości przyznawana jest osobom pozbawionym stałego źródła dochodu lub w przypadku dużej różnicy pomiędzy posiadanym dochodem, a kryterium dochodowym, zaś pomoc w niższej wysokości otrzymują osoby posiadające comiesięczne dochody, gdy różnica między dochodem a kryterium dochodowym jest niewielka.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu, w wyniku wniesienia przez skarżącego odwołania, dokonało powtórnej, wnikliwej oceny i analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego i w sposób szczegółowy, odpowiadający wymogom wynikającym z art. 107 § 3 K.p.a., przedstawiło w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji okoliczności oraz fakty, które spowodowały uznanie, że decyzja organu I instancji odpowiada prawu. Przedstawioną w tym uzasadnieniu argumentację Sąd podziela.
Zasiłek celowy specjalny jest świadczeniem o charakterze szczególnym, wyjątkowym, którego ustawodawca nie powiązał z kryterium dochodowym, lecz z szczególnie uzasadnionymi przypadkami. Pojęcie szczególnie uzasadnionego przypadku należy traktować bardzo wąsko i odnosić do zaspokajania wyłącznie podstawowych potrzeb bytowych (por wyrok WSA w Gliwicach z dnia 20 czerwca 2013 r., sygn. akt IV SA/Gl 405/13 - LEX nr 1341081). Stąd też udzielona pomoc społeczna nie zawsze musi być przyznana w takiej wysokości, aby w pełni mogła zaspokoić zaistniałe potrzeby, gdyż nie pozwala na to ograniczoność środków, jakimi dysponują ośrodki pomocy społecznej. Zaspokajanie potrzeb powinno być ukierunkowane w pierwszej kolejności na te osoby, które ze względu na całkowity brak dochodów lub ich nieznaczną wysokość bez udzielenia im pomocy nie byłyby w stanie egzystować (por. wyrok NSA z dnia 24 września 1996 r., sygn. akt SA/Gd 3281/95 - LEX nr 44077).
Powyższe oznacza, że przyznanie świadczenia z pomocy społecznej dla osoby znajdującej się w trudnej sytuacji życiowej, nie jest prawem bezwarunkowym i nie wiąże się z przerzuceniem wszelkich kosztów utrzymania osoby ubiegającej się o pomoc na organy pomocy społecznej będące dysponentami środków publicznych.
Odnosząc się do zarzutów skargi, stwierdzić należy, że organy wskazały na jakie cele została przyznana kwota zasiłku celowego specjalnego. Brak w osnowie decyzji wymienienia przeznaczenia wysokości kwot na wskazane tam cele nie stanowi wadliwości decyzji, gdyż to i tak ostatecznie beneficjent tej pomocy dokona na rozdysponowanie tej kwoty na cele wskazane w decyzji. Z kolei powoływane przez skarżącego wyroki tut. Sądu pozostają bez wpływu na podjęte rozstrzygnięcie, gdyż wydane zostały na tle innego stanu faktycznego i nie wiązały one organu przy rozpatrywaniu niniejszej sprawy. Jedynie na marginesie wyjaśnić należy, że określenie "klient", używane w decyzji administracyjnej wydawanej przez organ administracji, nie ma w języku urzędowym wydźwięku negatywnego, gdyż oznacza tyle co "interesant", "petent".
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji wyroku.
Sąd nie miał podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego o zasądzenie kosztów postępowania, gdyż zgodnie z art. 200 P.p.s.a., zwrot kosztów przysługuje w przypadku uwzględnienia skargi, co w sprawie nie miało miejsca, a nadto w niniejszej sprawie, stosownie do art. 239 pkt 1 lit. a P.p.s.a., skarżący korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych.
-----------------------
10
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło