II SA/Op 305/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grażyna Jeżewska po rozpoznaniu w dniu 14 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. B. na czynność Burmistrza Miasta Brzegu z dnia 5 listopada 2013 r., nr [...], w przedmiocie odmowy zawarcia umowy najmu lokalu mieszkalnego wchodzącego w skład mieszkaniowego zasobu gminy postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Pismem z dnia 19 grudnia 2013 r. M. B., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, skargę na czynność Burmistrza Miasta Brzeg z dnia 5 listopada 2013 r. w przedmiocie odmowy wpisania na listę ubiegających się o przydział lokalu komunalnego i odmowę zawarcia umowy najmu lokalu przy ul [...], lub innego lokalu. Skarżąca w skardze wniosła o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu. Sprawa ze skargi M. B. została zarejestrowana w Sądzie w Repertorium spraw "SA" pod sygnaturą akt II SA/Op 27/14. Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, działając na podstawie art. 57 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.) - zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a.", oraz § 26 ust. 1 i 2 zarządzenia w sprawie ustalenia zasad biurowości, zarządził wyłączenie ze sprawy II SA/Op 27/14, sprawy ze skargi M. B. na czynność Burmistrza Miasta Brzegu z dnia 5 listopada 2013 r., nr [...], w przedmiocie odmowy zawarcia umowy najmu lokalu mieszkalnego wchodzącego w skład mieszkaniowego zasobu gminy. Skarżąca wraz ze skarga złożyła urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym zaznaczyła, że żąda przyznania jej prawa pomocy w całości, to jest zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W sprawie o sygn. akt II SA/Op 27/14 dotyczącej czynności Burmistrza Miasta Brzegu z dnia 5 listopada 2013 r., nr [...], w przedmiocie odmowy zakwalifikowania i umieszczenia skarżącej na liście osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy, zostało jej przyznane prawo pomocy w zakresie przez nią żądanym, czyli w całości, na podstawie postanowienia referendarza sądowego z dnia 12 czerwca 2014 r., sygn. akt II SA/Op 27/14. Burmistrz Miasta Brzeg udzielił odpowiedzi na skargę M. B., odnosząc się zarówno do odmowy zawarcia umowy najmu lokalu mieszkalnego z mieszkaniowego zasobu gminy, jak i do odmowy wpisania skarżącej na listę ubiegających się o przydział lokalu komunalnego i wniósł w niej o odrzucenie skargi z uwagi na niewyczerpanie przed jej wniesieniem trybu przewidzianego w art. 52 § 3 P.p.s.a., ewentualnie o oddalenie jako nieuzasadnionej. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje: Odnośnie złożonego przez skarżącą wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, należy zauważyć, iż wprawdzie stosownie do art. 243 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania, jednakże zgodnie z art. 247 P.p.s.a. prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Oczywista bezzasadność skargi zachodzi wówczas, gdy bez potrzeby analizy stanu faktycznego i prawnego jest oczywiste, że skarga nie może zostać uwzględniona. Chodzi więc o sytuację, w której obowiązujące prawo jasno i jednoznacznie wyklucza możliwość uwzględnienia żądania skarżącego (por. J. P. Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 320 i nast.) Zgodnie natomiast z art. 3 § 2 P.p.s.a., Sądy administracyjne orzekają w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 P.p.s.a.). Oznacza to, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie jest właściwy do rozpoznania spraw, które nie zostały wymienione w cyt. przepisie. Z sytuacją taką mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Jak wynika bowiem z treści skargi M. B., w części wydzielonej do niniejszego postępowania, domaga się ona zawarcia umowy najmu .lokalu mieszkalnego z zasobów mieszkaniowych gminy. W ocenie Sądu, skarga M. B. na czynność Burmistrza Miasta Brzegu z dnia 5 listopada 2013 r. w części dotyczącej odmowy zawarcia umowy najmu lokalu mieszkalnego z zasobów mieszkaniowych gminy nie podlega kognicji sądu administracyjnego, bowiem reguluje materię o charakterze cywilnoprawnym. Wskazać należy, że kwestie związane z zawieraniem umów najmu lokali, do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 2 lipca 1994 r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 1995 r., nr 86, poz. 433 z późn. zm.) poddane są instrumentom prawa cywilnego chyba, że przepisy szczególne stanowią inaczej. Ustawę tę zastąpiła ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (t.j. Dz. U z 2014 r., poz. 150), która wspomnianą wyżej zasadę realizuje jeszcze pełniej. Biorąc pod uwagę obowiązki samorządu terytorialnego w stosunku do mieszkańców danej jednostki samorządowej, w art. 4 ust. 1 i 2 ustawa ta przewiduje, iż tworzenie warunków do zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych wspólnoty samorządowej należy do zadań własnych gminy, która - na zasadach przewidzianych w tej ustawie - zapewnia lokale socjalne i lokale zamienne, a także zaspokaja potrzeby mieszkaniowe gospodarstw o niskich dochodach. Skoro przedmiotem niniejszej sprawy jest czynność dotycząca odmowy zawarcia umowy najmu lokalu (podjęcia czynności cywilnoprawnej) konkretnego lokalu mieszkalnego położonego przy ul. [...]) i biorąc pod uwagę wiążącą Sąd orzekający na mocy art. 269 § 1 P.p.s.a. uchwałę składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lipca 2008 r., sygn. akt I OPS 4/08, z której wynika, że czynności polegające na zawarciu lub odmowie zawarcia umowy najmu lokalu nie są związane z wykonywaniem publicznoprawnych zadań gminy, to zaskarżona w tej części czynność nie stanowi rozstrzygnięcia o charakterze administracyjnoprawnym. Zawarcie umowy najmu jest bowiem czynnością o charakterze cywilnoprawnym, zmierzająca do nawiązania stosunku cywilnoprawnego. Z treści powołanego art. 3 § 2 P.p.s.a., wynika, że czynności cywilnoprawne nie należą do właściwości sądów administracyjnych. Jeśli zatem zawarcie umowy najmu lokalu jest czynnością cywilnoprawną i nie należy do kognicji sądów administracyjnych, to przyjęcie lub odmowa przyjęcia oświadczenia woli o jej zawarciu, jako wyraz autonomii woli stosunków prawa cywilnego, należy również do sfery stosunków cywilnoprawnych (por. postanowienie NSA z dnia 20 października 2009 r., sygn. akt I OZ 971/09, zamieszczone w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Oznacza to również, że skarga wniesiona w niniejszej sprawie nie podlega kognicji sądu administracyjnego, ponieważ jej przedmiotem jest żądanie nie mieszczące się w zakresie właściwości tego sądu, która wyznaczona jest treścią art. 3 P.p.s.a. W uchwale z dnia 21 lipca 2008 r., sygn. akt I OPS 4/08 (ONSAiWSA 2008, nr 6, poz. 90), przyjęto, że akt organu gminy dotyczący zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy jest aktem z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 P.p.s.a. W uzasadnieniu uchwały podkreślono, że z analizy przepisów dotyczących trybu udzielania pomocy mieszkaniowej przez gminę wynika, że postępowanie w tym zakresie ma dwa etapy. W pierwszym etapie osoba ubiegająca się o najem lokalu składa wniosek o zakwalifikowanie i umieszczenie na liście oczekujących na najem lokalu. W drugim etapie postępowania, w razie skierowania do zawarcia umowy najmu, wnioskodawca zawiera tę umowę z zarządcą budynku. Działanie organu w pierwszym etapie ma charakter administracyjnoprawny, ponieważ rozstrzyga o tym, czy określonej osobie może być udzielona pomoc w zakresie zaspokojenia jej potrzeb lokalowych z wykorzystaniem lokali znajdujących się w mieszkaniowym zasobie gminy. Odmowa zakwalifikowania określonej osoby do wynajęcia lokalu oraz umieszczenia na liście osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu nie ma charakteru cywilnoprawnego, lecz stanowi rozstrzygnięcie o tym, że ta osoba nie spełnia warunku do ubiegania się o wynajęcie jej lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy. Ustalanie listy osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy i oczekujących na najem lokalu nie stanowi czynności cywilnoprawnej, nie kreuje bowiem stosunku najmu lokalu, jest wykonywaniem publicznoprawnych zadań gminy i poprzedza podjęcie czynności cywilnoprawnych, czyli czynności zawarcia umowy najmu lokalu. W świetle powyższego należało uznać, iż w niniejszej sprawie zachodzi przesłanka oczywistej bezzasadności skargi, o której mowa w art. 247 P.p.s.a., a to z uwagi na brak właściwości sądów administracyjnych do rozpatrywania sprawy wniosku skarżącej o zawarcie umowy najmu. W ten sam sposób wypowiedział się odnośnie odmowy przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi dotyczącej odmowy zawarcia umowy najmu, Naczelny Sad Administracyjny w postanowieniach z dnia: 23 kwietnia 2014 r., sygn. akt I OZ 310/14; 22 maja 2014 r., sygn. akt I OZ 388/14 oraz 11 czerwca 2014 r., sygn. akt I OSK 1195/14 - zamieszczone w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl. Z uwagi na oczywistą bezzasadność skargi, w rozumieniu art. 247 P.p.s.a., należało w niniejszej sprawie odmówić przyznania prawa pomocy. Stanowisko takie jest prezentowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, w którym przyjęto, iż o oczywistej bezzasadności skargi można mówić, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. Będą to zatem tego rodzaju sytuacje, w których przepisy obowiązującego prawa niepodlegające różnej wykładni w sposób jasny i jednoznaczny wykluczają możliwość uwzględnienia żądania skarżącego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 sierpnia 2009 r., sygn. I OZ 788/09, Lex nr 552419, zamieszczone także w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Pogląd ten występuje także w literaturze przedmiotu (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz" Wyd.5 Zakamycze 2013, s. 784), gdzie podkreślono, iż potrzeba zastosowania art. 247 P.p.s.a. będzie zachodziła przede wszystkim w sytuacjach, gdy skarga kwalifikuje się do odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 P.p.s.a.. Wobec tego stwierdzić trzeba, że oczywista niedopuszczalność skargi do sądu administracyjnego oznacza oczywistą bezzasadność skargi w rozumieniu art. 247 P.p.s.a. co z kolei powoduje, że skarżącej nie przysługuje prawo pomocy Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 247 P.p.s.a. i art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a., orzeczono jak sentencji.