II SA/Op 306/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik – spr. po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 23 kwietnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zezwolenia na zbieranie odpadów na skutek wniosku E. Ś. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 31 maja 2016 r., sygn. akt II SA/Op 306/15 o oddaleniu skargi postanawia: odrzucić wniosek. Skarżąca E. Ś. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie z jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 23 kwietnia 2015 r., nr [...]. Postanowieniem z dnia 25 listopada 2015 r., referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu oddalił wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych. Wyrokiem z dnia 31 maja 2016 r. tut. Sąd oddalił skargę E. Ś., a skarżąca pismem z dnia 6 czerwca 2016 r. złożyła wniosek o doręczenie odpisu zapadłego wyroku wraz z uzasadnieniem. Doręczenia odpisu wyroku dokonano skarżącej osobiście w dniu 13 lipca 2016 r. (k-118 akt). Nie godząc się z zarządzeniem wzywającym do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za odpis wyroku z uzasadnieniem, skarżąca złożyła zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który to Sąd postanowieniem z dnia 20 września 2016 r., sygn. akt II OZ 924/16, oddalił przedmiotowe zażalenie. Następnie, na skutek złożonego przez skarżącą wniosku o przyznanie prawa pomocy, Sąd I instancji postanowieniem z dnia 20 stycznia 2017 r. odmówił przyznania tej pomocy. Skarżąca pismem z dnia 19 lutego 2017 r. wniosła zażalenie na ww. postanowienie do Naczelnego Sąd Administracyjnego. Sąd II instancji nie zgodził się z zarzutami zażalenia i postanowieniem z dnia 14 marca 2017 r., sygn. akt II OZ 254/17, oddalił zażalenie. Pismami procesowymi z dnia 11 maja 2017 r., złożonymi za pośrednictwem poczty w tym samym dniu (data stempla), pełnomocnik z wyboru radca prawny T. K. reprezentujący skarżącą E. Ś., wniósł skargę kasacyjną oraz wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia tej skargi kasacyjnej. Przedłożył także stosowne pełnomocnictwo upoważniające do reprezentowania skarżącej przed sądami administracyjnymi. Uzasadniając żądanie przywrócenia terminu do dokonania uchybionej czynności, pełnomocnik wskazał na fakt postępowania wszczętego na skutek wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego, zakończonego wydaniem przez Sąd II instancji w dniu 14 marca 2017 r. postanowienia o oddaleniu zażalenia na orzeczenie odmawiające przyznania jej tego prawa. W przywołanej okoliczności pełnomocnik upatrywał podstawy przyjęcia, że skarżąca bez swojej winy uchybiła terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej, albowiem w okresie, gdy je wniosek był rozpatrywany przez sądy obydwu instancji, nie mogła wnieść skargi kasacyjnej. Zdaniem pełnomocnika skarżacej, istnieją w sprawie przesłanki zastosowania art. 177 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dające możliwość wniesienia skargi kasacyjnej po upływie terminu, jeżeli uchybienie związane było z trwającym postępowaniem o przyznanie prawa pomocy. W ocenie pełnomocnika, skoro obecnie przyczyny uchybienia ustały, po wydaniu przez NSA postanowienia w dniu 14 marca 2017 r. (doręczonego skarżącej w dniu 11 kwietnia 2017 r.) i ustanowieniu przez skarżącą pełnomocnika z wyboru w dniu 4 maja 2017 r., przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej jest w pełni uzasadnione tym bardziej, że od dnia doręczenia ww. postanowienia z dnia 14 marca 2017 r. do dnia złożenia niniejszego wniosku, nie upłynął termin 30 dni, a od ustanowienia pełnomocnika – siedem dni. Wojewódzki Sad Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej należało odrzucić. Zgodnie z art. 177 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, z późn. zm.) - dalej zwanej jako: "P.p.s.a.," skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Natomiast stosownie do art. 178 P.p.s.a., skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu, wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Przepisy P.p.s.a., które obowiązują od dnia 15 sierpnia 2015 r. przewidują jednakże, że w razie ustanowienia w ramach prawa pomocy adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego po wydaniu orzeczenia, na wniosek złożony przez stronę, której doręcza się odpis orzeczenia z uzasadnieniem sporządzonym z urzędu, albo przez stronę, która zgłosiła wniosek o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, termin do wniesienia skargi kasacyjnej biegnie od dnia zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu, jednak nie wcześniej niż od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem (art. 177 § 3 P.p.s.a.). Na postanowienia tego właśnie przepisu powołuje się pełnomocnik skarżącej tłumacząc zarówno datę złożenia przez niego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, jak również okoliczności mające świadczyć o zaistnieniu przesłanek braku winy w niedochowaniu tego terminu. Treść przywołanego art. 177 § 3 P.p.s.a. wyraźnie wskazuje jednak, że odnosi się on do terminu złożenia skargi kasacyjnej, ale wyłącznie w przypadku, gdy w ramach postępowania z wniosku o przyznanie prawa pomocy, wnioskującej stronie zostało przyznane to prawo w formie obejmującej ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Wskazane regulacje nie odnoszą się natomiast do sytuacji, gdy stronie odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zwrócić także należy uwagę, że omawiany przepis art. 177 § 3 P.p.s.a., został wprowadzony ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658) - określana dalej jako ustawa zmieniająca. Zgodnie z art. 2 ustawy zmieniającej, przepisy P.p.s.a., w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 2-8, pkt 10-14, pkt 19-32, pkt 34-39, pkt 41-47, pkt 51, pkt 52, pkt 55, pkt 57, pkt 58, pkt 60-69, pkt 71, pkt 72 i pkt 74-81 ustawy zmieniającej stosuje się również do postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie. W pozostałym zakresie do tych postępowań stosuje się przepisy P.p.s.a. w brzmieniu dotychczasowym. Zmiany w P.p.s.a., które zostały dokonane ustawą zmieniającą weszły w życie z dniem 15 sierpnia 2015 r. Z powyższej regulacji wynika jednoznacznie, że wolą ustawodawcy było, aby do postępowań wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej nie stosować przepisów art. 177 P.p.s.a. w brzmieniu nadanym art. 1 pkt 50 ustawy zmieniającej. Gdyby było inaczej, ustawodawca wskazałby tę zmianę w art. 2 ustawy zmieniającej. Skoro tego nie uczynił, to tym samym przyjął, że w zakresie liczenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od orzeczeń wydanych w postępowaniach wszczętych przed 15 sierpnia 2015 r. stosuje się regulację sprzed wejścia w życie ustawy nowelizującej. Rozwiązanie to nie budzi wątpliwości Sądu, które z przepisów znajdują zastosowanie w sprawie, a które wymagałyby przyjęcia stosowania przepisów w nowym brzmieniu (por. postanowienie NSA z dnia 23 lutego 2016 r., sygn. akt I OZ 172/16). Rozpatrywana sprawa została zainicjowana przez skarżącą w dniu 25 czerwca 2015 r., kiedy to skarga została nadana w placówce pocztowej na adres organu. W niniejszej sprawie mają więc zastosowanie przepisy w brzmieniu przed zmianą. Uwagi powyższe odnoszą się także do treści aktualnie obowiązującego art. 177 § 6 P.p.s.a., zgodnie z którym w przypadku odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego na wniosek, o którym mowa w przywołanym wyżej art. 177 § 3 P.p.s.a., bieg terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nie może rozpocząć się wcześniej niż od dnia doręczenia stronie postanowienia, a jeżeli strona wniesie środek zaskarżenia na to postanowienie - wcześniej niż od dnia doręczenia postanowienia kończącego postępowanie w tym przedmiocie. Z przyczyn podanych wyżej, a odnoszących się do przepisów intertemporalnych związanych z wejściem w życie ustawy nowelizującej P.p.s.a. z dnia 9 kwietnia 2015 r., przytoczony art. 177 § 6 P.p.s.a. nie ma zastosowania w niniejszym przypadku, jako nie obowiązujący w dniu wszczęcia postępowania sądowego w sprawie. Wobec powyższego przyjąć należy, że w sprawie zachowują aktualność poglądy zaprezentowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym na tle regulacji P.p.s.a., obowiązującej w dniu wniesienia skargi do sądu przez E. Ś., tj. w dniu 25 czerwca 2015 r., a w szczególności odnoszące się do przepisów określających zasady i tryb wnoszenia skargi kasacyjnej. Uznać zatem należało, że sama czynność wystąpienia z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w postaci ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, złożonym w terminie otwartym do wniesienia skargi kasacyjnej, automatycznie nie wpływa na bieg tego terminu. Brak jest podstaw prawnych do przyjęcia, że przeszkoda w dokonaniu czynności, choćby niezawiniona przez stronę, powodowała przedłużenie terminu o okres trwania przeszkody w sposób zbliżony do zawieszenia terminu przedawnienia. Tym samym, wniosek o prawo pomocy nie wstrzymuje biegu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Pogląd ten znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, który m.in. w postanowieniu z dnia 27 stycznia 2010 r. stwierdził, że "[...] W postępowaniu sądowoadministracyjnym nie istnieje instytucja wstrzymania biegu terminu do dokonania czynności procesowej. W szczególności procedura przyznawania stronie prawa pomocy nie powoduje wstrzymania biegu takiego terminu. Przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przewidują natomiast możliwość przywrócenia uchybionego terminu do dokonania czynności procesowej, o ile uchybienie takie nastąpiło bez winy strony. Z uwagi na długotrwałość procedury przyznawania stronie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu, wyłączona jest wina strony w uchybieniu, o ile nastąpiło ono wyłącznie z tej przyczyny." (por. postanowienia NSA z dnia: 27 stycznia 2010 r., sygn. akt I OZ 42/10; 8 października 2010 r., sygn. akt I OZ 743/10; 7 października 2014 r., sygn. akt I OSK 2400/14; 23 lutego 2016 r., sygn. akt I OZ 172/16; wszystkie dostępne na stronie internetowej: www.orzeczenia.nsa.pl). W przypadku uchybienia terminu do dokonania czynności procesowej z uwagi na toczące się postępowanie z wniosku o przyznanie prawa pomocy, stronie służy zatem możliwość złożenia wniosku o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności, na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 P.p.s.a.). W piśmie zawierającym wniosek o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a.), a równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 P.p.s.a.). Podstawowymi przesłankami, które warunkują przywrócenie terminu jest zatem zachowanie wymogu formalnego z art. 87 § 1 P.p.s.a. oraz stwierdzenie uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego. Pełnomocnik skarżącej podał, że przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej ustała w momencie otrzymania przez stronę postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 marca 2017 r., sygn. akt II OZ 254/17 o oddaleniu zażalenia na postanowienie Sądu I instancji o odmowie przyznania prawa pomocy. Oświadczył jednocześnie, że doręczenie to nastąpiło w dniu 11 kwietnia 2017 r. Od tego dnia zatem, w świetle art. 87 § 1 P.p.s.a., należy liczyć siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej i dokonania tej czynności. Czynności tych dokonano w sprawie, ale dopiero w dniu 11 maja 2017 r., kiedy to pełnomocnik skarżącej z wyboru, ustanowiony przez nią w dniu 4 maja 2017 r., złożył za pośrednictwem poczty stosowny wniosek wraz ze skargą kasacyjną. Zdaniem Sądu, przedstawione okoliczności świadczą o uchybieniu terminu przez stronę skarżącą do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Stanowią także podstawę do odrzucenia tego wniosku, na zasadzie art. 88 P.p.s.a., zgodnie z którym, sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym, wniosek spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny. Nie można zgodzić się z argumentacją strony, że termin do dokonania uchybionej czynności upływał po 30 dniach od dnia doręczenia postanowienia kończącego postępowanie z wniosku o prawo pomocy, a także, że dochowano terminu 7 dni do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, skoro pełnomocnik w sprawie był ustanowiony w dniu 4 maja 2017 r., a wniosek złożono w dniu 11 maja 2017 r. Powtórzyć trzeba, co podniesiono wyżej w szczegółowo opisanych motywach rozstrzygnięcia, że w sprawie nie nastąpiło ustanowienie pełnomocnika z urzędu, a jednocześnie obecnie obowiązujące przepisy art. 177 § 3 i art. 177 § 6 P.p.s.a. nie mają zastosowania w niniejszym przypadku. Warto zwrócić przy tym uwagę na fakt, że skarżąca dysponowała znacznym okresem czasu do podjęcia czynności w celu ustanowienia pełnomocnika z wyboru, w czasie gdy toczyło się postępowanie z wniosku o przyznanie prawa pomocy (nota bene związane z niemożnością ustanowienia pełnomocnika z wyboru z uwagi na odmowy profesjonalnych pełnomocników przyjęcia zlecenia co do sporządzenia skargi kasacyjnej), co zresztą ostatecznie nastąpiło w dniu 4 maja 2017 r., kiedy to upoważniła radcę prawnego T. K. do sporządzenia skargi kasacyjnej. Dostrzec przy tym należy, że profesjonalny pełnomocnik nie podnosił żadnych innych okoliczności związanych ze złożeniem dopiero w dniu 11 maja 2017 r. wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Mając na względzie okoliczności sprawy Sąd uznał, że składając wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej strona skarżąca uchybiła terminowi do jego wniesienia, o jakim mowa w art. 87 § 1 P.p.s.a. Skoro przyczyna uchybienia ustała w dniu 11 kwietnia 2017 r., kiedy to skarżącej doręczono postanowienie kończące postępowanie z wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, to siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu i dokonania uchybionej czynności, upłynął w dniu 18 kwietnia 2017 r. Powyższe nastąpiło, ale dopiero w dniu 11 maja 2017 r., a zatem z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 P.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 88 P.p.s.a., orzekł o odrzuceniu wniosku, jak w sentencji.