II SA/Op 32/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Daria Sachanbińska po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2011r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o udzielenie prawa pomocy w sprawie ze skargi A. K. na Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w Głuchołazach w przedmiocie skargi na działalność ośrodka pomocy społecznej postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Pismem z 28 czerwca 2010 r., uzupełnianym kolejnymi pismami, a skierowanym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, A. K. domagała się pociągnięcia do odpowiedzialności administracyjnej, cywilnej i karnej Kierownika oraz pozostałych pracowników Ośrodka Pomocy Społecznej w Głuchołazach. Uzasadniając swoje żądanie wskazała na nieprawidłowości, jakich jej zdaniem, dopuściły się w/w osoby przy m.in. rozpoznawaniu jej wniosku o opłacanie składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe, tj. w postępowaniu zakończonym "postanowieniem" odmownym z dnia 11 maja 2009 r. Zarzuciła nieprawidłowe wykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu o sygn. akt II SAB/Op 11/08, a w dalszej części pisma wskazała na działania jakie podjęła w celu wyegzekwowania swoich należności, polegające m.in. na zawiadomieniu organów Prokuratury i wniesieniu pozwu do Sądu Okręgowego Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Opolu. Zwróciła się ponadto o zwolnienie od jakichkolwiek kosztów sądowych. Pismem z dnia 13 lipca 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie poinformował skarżącą, że sprawa z jej skargi na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 9 maja 2007 r. została prawomocnie zakończona. Ponadto wezwał A. K. do: wskazania o co wnosi; jaki charakter ma jej pismo; a także do określenia, czy pismo to stanowi skargę na niewykonanie wyroku Sądu z dnia 27 września 2007r., sygn. akt II SA/Wa 1030/07. A. K. ustosunkowała się do wezwania w piśmie z dnia 20 lipca 2010r., wnosząc o dopuszczenie do rozpoznania nowych dowodów w sprawie na bezczynność w opłaceniu zaległych składek emerytalnych i rentowych przez organ opieki społecznej w Głuchołazach. Jednocześnie do akt sprawy dołączyła szereg dokumentów związanych z tą tematyką. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w piśmie z dnia 4 sierpnia 2010 r., ponownie poinformował skarżącą o prawomocnym zakończeniu sprawy ze skargi na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także o pozostawieniu w aktach sprawy pism nadesłanych do Sądu, bez nadawania im dalszego biegu. Ponadto zaznaczył, że sąd administracyjny nie rozpoznaje skarg na zaniedbania, czy niewłaściwe i nienależyte wykonywanie zadań przez inne organy i ich pracowników. Odnosząc się do powyższego, A. K. - w piśmie z dnia 15 sierpnia 2010 r. - nie zgodziła się z odmową nadania sprawie dalszego biegu, a także podtrzymała wnoszone w tym zakresie argumenty. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II WSA w Warszawie z dnia 26 sierpnia 2010 r., z akt sprawy o sygn. akt II SA/Wa 1030/07 została wyłączona skarga A. K., którą to skargę przekazano - według właściwości - do Wydziału I WSA w Warszawie. Następnie, w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I z dnia 14 października 2010 r., sprawa została zarejestrowana w Repertorium sądowym pod sygn. akt I SA/Wa 2067/10 - w przedmiocie skargi na działalność ośrodka pomocy społecznej, a jako skarżony organ został wskazany Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w Głuchołazach. W odpowiedzi na skargę z dnia 29 września 2010r. Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w Głuchołazach wniósł o: 1) przekazanie sprawy do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Opolu, 2) odrzucenie skargi, 3) obciążenie skarżącej kosztami postępowania. Uzasadniając żądanie odrzucenia skargi, organ powołał się na art. 58 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270), podnosząc, że sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznania zarzutów popełnienia przestępstwa, stawianych przez A. K. pracownikom Ośrodka. Ponadto, za odrzuceniem skargi przemawia okoliczność, że A. K. domaga się załatwienia sprawy w zakresie wydania decyzji opłacenia przez Ośrodek składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe, a to było już przedmiotem postępowania administracyjnego i sądowego. Decyzję odmawiającą skarżącej opłacenia składek emerytalno-rentowych Kierownik OPS w Głuchołazach wydał w dniu 11 maja 2009 r. (nr decyzji [....]), a w wyniku odwołania A. K. - Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu utrzymało decyzję organu I instancji w mocy, rozstrzygnięciem nr [...]. Powyższą decyzję odwoławczą A. K. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, który oddalił jej skargę (sygn. akt II SA/Op 286/09), a Naczelny Sąd Administracyjny - wyrokiem z dnia 17 maja 2010 r., sygn. akt I OSK 123/10 - podtrzymał stanowisko sądu I instancji, oddalając skargę kasacyjną A. K. Postanowieniem z dnia 26 października 2010 r. (sygn. akt I SA/Wa 2067/10), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził swą niewłaściwość i przekazał sprawę według właściwości Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Opolu. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podał, że właściwym do rozpoznania sprawy ze skargi na Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w Głuchołazach jest sąd, na obszarze którego ma siedzibę organ, czyli w niniejszej sprawie - dla obszaru województwa opolskiego - właściwy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu. W dniu 19 stycznia 2011 r. wpłynęło pismo skarżącej o zwolnienie jej od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: W myśl art. 243 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) - zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy nie przysługuje jednak stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi (art. 247 P.p.s.a.). Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie i doktrynie poglądem, skarga jest oczywiście bezzasadna wtedy, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. Chodzi więc o sytuację, w której obowiązujące prawo jasno i jednoznacznie wyklucza możliwość uwzględnienia żądania skarżącego (patrz: "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz." Jan Paweł Tarno, Wydawnictwo Prawnicze "LexisNexis", Warszawa 2004 r., str. 320-321; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 sierpnia 2009 r., sygn. akt I OZ 788/09, dostępne w programie komputerowym LEX, pod numerem 552419). Takie okoliczności zachodzą w niniejszej sprawie. A. K. wyraziła dezaprobatę dla sposobu działania Kierownika i pracowników Ośrodka Pomocy Społecznej w Głuchołazach, w sprawie jej wniosku o opłacenie składek rentowo-emerytalnych przez Ośrodek. Tak określony przedmiot skargi niewątpliwie nie podlega kognicji sądu administracyjnego. Zgodnie bowiem z art. 3 § 1 i § 2 P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności organów administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Sąd orzeka także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosuje środki określone w tych przepisach. W pojęciu sprawy sądowoadministracyjnej mieści się kontrola działalności administracji publicznej, w zakresie wyznaczonym w art. 3 P.p.s.a., a także inne kwestie rozpoznawane w postępowaniu prowadzonym na podstawie przepisów P.p.s.a., jak wymienione w art. 4 spory o właściwość lub kompetencję, a także przekazane z mocy ustaw odrębnych. Oznacza to, że sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznawania spraw, które nie zostały wymienione w zaprezentowanych regulacjach. Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy, zauważyć przyjdzie, że skarżąca zakwestionowała prawidłowość działań podjętych przez pracowników Ośrodka Pomocy Społecznej w Głuchołazach, za którego funkcjonowanie odpowiada jego Kierownik, wymieniony zresztą także z imienia i nazwiska w skardze. Na wezwanie Sądu skarżąca nie wskazała jednakże decyzji, postanowienia lub innego aktu lub czynności, podjętych lub dokonanych przez Kierownika Ośrodka, a które zgodnie z obowiązującymi przepisami mogłyby być przedmiotem skargi przed sądem administracyjnym. W szczególności nie są takimi czynnościami opisane w piśmie z dnia 28 czerwca 2010 r. działania polegające - przykładowo - na "stworzeniu ponad 200 akt na ubezwłasnowolnienie", "bezprawne wykorzystanie choroby mamy", "naruszenie karty praw pacjenta", składanie fałszywych informacji do akt. Nie są nimi także - jak twierdzi skarżąca w piśmie z dnia 20 lipca 2010r. - "utrata w jej oczach wiarygodności" przez pracownika socjalnego, który stał się nieodpowiedzialny i nieprzewidywalny. Rozpoznanie żądania A. K. "pociągnięcia do odpowiedzialności administracyjnej, cywilnej i karnej" pracowników Ośrodka, nie należy do kompetencji sądu administracyjnego. Stan faktyczny i prawny w tej kwestii nie budzi najmniejszych wątpliwości, gdyż charakter opisanych zarzutów wskazuje na tzw. "skargę powszechną", jaką strona niezadowolona z działania organu może wnieść na zasadzie przepisów Działu VIII ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zatytułowanego - "Skargi i wnioski". Przedmiotem skargi powszechnej może być bowiem w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw (art. 227 Kodeksu postępowania administracyjnego). Postępowanie w trybie Działu VIII Kodeksu postępowania administracyjnego ma jednakże charakter odrębny od postępowania administracyjnego, nie kończy się ono wydaniem decyzji administracyjnej, jedynie informuje o sposobie załatwienia tej skargi. Skarga ta rozpoznawana jest na podstawie przepisów przywołanego Działu VIII K.p.a. i w stosunku do niej przepisy P.p.s.a. się nie odnoszą (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 grudnia 1998 r., nr III SA 1636/97, dostępny w programie komputerowym LEX nr 37138, a także postanowienie z dnia 15 maja 2009 r., sygn. akt I OZ 520/09, umieszczone na stronie internetowej NSA pn. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych: www.nsa.qov.pl). W tym stanie rzeczy należało stwierdzić, że skarga A. K. jest oczywiście bezzasadna i na mocy przywołanego na wstępie art. 247 P.p.s.a., orzec o odmowie przyznania jej prawa pomocy. Końcowo, warto jeszcze podkreślić, że stanowisko Sądu w tym zakresie zbieżne jest z poglądem powszechnie wyrażanym w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, zgodnie z którym prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi, co ma miejsce w przypadku złożenia skargi na "skargę powszechną", rozpoznawaną w trybie Działu VIII K.p.a. (por. szerzej: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 lipca 2004r., sygn. akt OZ 220/04, niepubl.; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2008r., sygn. akt I OZ 744/08, umieszczone na stronie internetowej NSA pn. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych: www.nsa.qov.pl). Wobec powyższego, działając na zasadzie wyżej podanych przepisów P.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.