II SA/Op 38/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia WSA Ewa Janowska – spr. po rozpoznaniu w dniu 21 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. G. na decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia 2 grudnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem na skutek wniosku skarżącej o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 13 kwietnia 2017 r. postanawia: odmówić przywrócenia terminu do sporządzenia uzasadnienia wyroku. Decyzją z dnia 30 września 2016 r., nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie opolskim, działając na zasadzie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego nakazał J. G. doprowadzenie lokalu znajdującego się w [...], przy ul. [...] do stanu zgodnego z prawem, przez zamurowanie otworu drzwiowego w ścianie nośnej budynku do rozmiaru okna, które istniało przed rozpoczęciem – w terminie do 30 listopada 2016 r. Opolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Opolu decyzją z dnia 2 grudnia 2016 r., nr [...] uchylił ww. decyzję w części dotyczącej terminu wykonania nałożonego obowiązku i ustalił w tym zakresie termin na dzień 31 stycznia 2017 r., a w pozostałej części utrzymał decyzję organu I instancji w mocy. Nie godząc się z zapadłą w sprawie decyzją Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu, J. G. wniosła na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu. W skardze zawarła wniosek o wstrzymanie nakazu zamurowania otworu drzwiowego do rozmiaru okna w lokalu. W skardze szczegółowo opisała przebieg postępowania, wskazując na duże prawdopodobieństwo wadliwości decyzji ostatecznej oraz braku profesjonalizmu pracowników organu nadzoru. Wyrokiem z dnia 13 kwietnia 2017 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę wniesioną w sprawie. Pismem nadanym w dniu 17 maja 2017 r. (data stempla) skarżąca zwróciła się o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia zapadłego wyroku. Uzasadniając prośbę podała, że z uwagi na zły stan zdrowia nie mogła uczestniczyć w rozprawie jaka odbyła się w dniu 13 kwietnia 2017 r., a także z tego powodu nie zwróciła się o sporządzenie uzasadnienia zapadłego wyroku. Wskazała, że w dniu 8 marca 2017 r. zasłabła w miejscu pracy i tylko dzięki natychmiastowej pomocy lekarskiej (skarżąca pracuje w przychodni), nie doszło do ciężkich powikłań a nawet do zgonu, gdyż zagrożenie takie było realne. Zdaniem skarżącej, ten zły stan zdrowia przedłużał się w czasie, a na potwierdzenie podanych okoliczności do akt sprawy skarżąca dołączyła zaświadczenie lekarskie z dnia 12 kwietnia 2017 r. W zaświadczeniu tym stwierdza się, że skarżąca wymaga stałej opieki lekarskiej, a w marcu 2017 r. doszło do zagrożenia zdrowia i życia w wyniku kumulacji stresu. Zarządzeniem z dnia 23 maja 2017 r. zobowiązano skarżącą do wykazania stosownie dla art. 87 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w jakiej dacie ustała przyczyna uchybienia terminu, w szczególności o wykazanie do jakiej daty trwał stan choroby opisany w zaświadczeniu z 12 kwietnia 2017 r., w tym kiedy skarżąca podjęła pracę zawodową. Wezwanie zawierało pouczenie, że wyjaśnień poprzez przedłożenie stosownej dokumentacji, należy dokonać w terminie 7 dni od daty otrzymania niniejszego wezwania, pod rygorem odrzucenia wniosku z dnia 16 maja 2017 r. Wezwanie powyższe J. G. otrzymała w dniu 12 czerwca 2017 r. (por. k-136 akt sądowych) i odniosła się do niego w piśmie z dnia 16 czerwca 2017 r. Stwierdziła w nim, że prowadzi prywatny gabinet stomatologiczny, który jest firmą jednoosobową. W związku z tym, w razie choroby nie jest zmuszona do pobierania zwolnienia lekarskiego. Dodała, że nie może przerwać pracy zarobkowej na zbyt długi okres, bo zasiłek chorobowy nie starczyłby nawet na opłaty. Skarżąca podała, że co prawda przyjmuje pacjentów prywatnych, lecz jest to liczna symboliczna, a nawet w sytuacji, gdy źle się czuje – odsyła ich na inny termin. Do akt sprawy skarżąca dołączyła kopię historii choroby z poradni lekarskiej, a także zaświadczenie o stanie zdrowia z dnia 13 czerwca 2017 r. Z zaświadczenia tego oraz karty choroby wynika, że w dniu 8 marca 2017 r. doszło u skarżącej do nagłego pogorszenia stanu zdrowia w czasie wykonywania pracy zawodowej, u której stwierdzono wzrost ciśnienia tętniczego do wartości 207/106. Wobec czego, podano leki i uzyskano obniżenie ciśnienia, zalecono także odpoczynek, oszczędzający tryb życia i spokój. Z karty pacjenta wynika ponadto, że skarżąca ponownie odbyła wizytę u lekarza w dniu 14 marca 2017 r. i w tym dniu odnotowano u niej ciśnienie 145/80, a następnie zgłosiła się w dniach 8 maja 2017 r. i 13 czerwca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: wniosek o przywrócenie terminu do sporządzenia uzasadnienia wyroku nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 P.p.s.a.). W piśmie zawierającym wniosek o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a.), a równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 P.p.s.a.). Uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Może być stosowane, gdy przewidują je przepisy szczegółowe, pozwala ono na ustalenie okoliczności faktycznych bez przeprowadzania postępowania dowodowego. Dopuszczalne jest uprawdopodobnienie istnienia okoliczności faktycznych wskazujących na brak winy osoby, która uchybiła terminowi (por. B. Adamiak [w:], B. Adamiak, J. Borkowski "Polskie postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne", Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1992 r., s. 132-133). Podstawowymi przesłankami, które warunkują przywrócenie terminu jest zatem zachowanie wymogu formalnego z art. 87 § 1 P.p.s.a. oraz stwierdzenie uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego. W tym miejscu zauważyć przyjdzie, że dla oceny przesłanek przywrócenia terminu należy analizować przede wszystkim zachowanie się pełnomocnika skarżącej, a nie tylko samego skarżącej. Zaakceptować należy aktualne poglądy wyrażone w orzecznictwie sądowoadministracyjnym na tle problematyki przywracania terminu, że w przypadku, gdy strona reprezentowana jest przez pełnomocnika, to jego brak winy jest warunkiem przywrócenia terminu przez sąd, bowiem to na nim spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych (por. postanowienie NSA z 13 grudnia 2011 r., II FZ 736/11, LEX nr 1151450). W pierwszej kolejności odnotować trzeba, że skarżąca nie wskazała czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, pomimo wezwania jej o to przez Sąd. Ponieważ z okoliczności faktycznych sprawy nie da się w sposób jednoznaczny ustalić, czy siedmiodniowy termin określony w art. 87 § 1 P.p.s.a. został zachowany, sąd zobligowany jest do wydania rozstrzygnięcia merytorycznego w przedmiocie uchybienia terminu na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a. (por. B. Dauter [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", wydawnictwo Wolters Kluwer, Warszawa 2011 r., s. 290). Stosownie do art. 87 § 2 P.p.s.a., strona, która uchybiła terminowi powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna. Przepis o przywróceniu terminu do dokonywania czynności procesowych nie może być przy tym interpretowany w sposób rozszerzający, gdyż zasadą jest dokonanie czynności w terminie. O braku winy strony można mówić, gdy dokonanie czynności w ogóle (w sensie obiektywnym) było wykluczone, jak również w takich przypadkach, w których w danych okolicznościach nie można było oczekiwać od strony, by zachowała dany termin procesowy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 czerwca 1999 r., sygn. akt I PKN 103/99, opubl. OSNP 2000/19/719). Przeszkody te muszą mieć charakter zewnętrzny i obiektywny. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądowym do przesłanek pozytywnych, które uzasadniają przywrócenie uchybionego terminu zalicza się np. nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (wyrok NSA z 3 sierpnia 2001 r., I SA/Wr 676/99, dostępny na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych), czy mylne pouczenie o środkach zaskarżenia (por. B. Dauter, op. cit. s. 285). Natomiast do przesłanek negatywnych zalicza się np. nieodebranie pisma z urzędu pocztowego (postanowienie NSA z 1 czerwca 2001 r., II SA/Po 54/01, dostępne na ww. stronie internetowej), nieznajomość prawa (wyrok NSA z 6 listopada 1998 r., I SA/Łd 153/97, dostępny LEX nr 37127), czy choćby nieprzebywanie pod adresem, który podano jako miejsce, na który miały być kierowane pisma (postanowienie WSA w Warszawie z 7 lipca 2004 r., III SA/Wa 368/04, dostępne na ww. stronie internetowej). Ocena, czy zaistniały przesłanki pozytywne do uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu, pozwalające na uznanie, że wnioskodawca nie ponosi winy w uchybieniu terminowi, należy do sądu. Badając tę kwestię, sąd powinien przeanalizować wszystkie okoliczności sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. W kontekście obowiązującego stanu prawnego oraz w oparciu o całokształt okoliczności sprawy należy stwierdzić, że przedstawiona przez skarżącą argumentacja nie może stanowić pozytywnej przesłanki, pozwalającej na przywrócenie uchybionego terminu. Sąd nie dopatrzył się braku winy strony skarżącej w uchybieniu terminowi, uznając, że można jej przypisać co najmniej brak dostatecznej dbałości o zabezpieczenie swych interesów, polegający na niestarannym prowadzeniu własnych spraw. Podniesione przez skarżącą okoliczności, nie wykluczały bowiem możliwości dokonania czynności procesowej osobiście przez stronę, bądź przy pomocy osób trzecich (np. znajomych, bliskich, bądź przez inną upoważnioną osobę). Wprawdzie skarżąca wskazała w treści złożonego wniosku o przywrócenie terminu swoje schorzenie będące konsekwencją komplikacji wywołanych zasłabnięciem w dniu 8 marca 2017 r., jako przesłankę uniemożliwiającą dochowanie jej ustawowego terminu. Nie uprawdopodobniła jednakże pomimo wezwania do uzupełnienia wniosku, że właśnie w dniach od 13 kwietnia 2017 r. do dnia 20 kwietnia 2017 r. (czyli w terminie 7 dni do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku) była pozbawiona możliwości działania ze względu na zły stan zdrowia. Nadesłane zaświadczenie lekarskie wskazuje niewątpliwie na to, że do podnoszonej przez skarżącą okoliczności zasłabnięcia w dniu 8 marca 2017 r. doszło i że skarżąca wymaga ogólnej opieki lekarskiej, ale nie potwierdza, iż w wyżej wskazanym okresie, otwartym do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku na piśmie, i współistniejące z tym zasłabnięciem pogorszenie stanu zdrowia skarżącej spowodowało u niej niemożność podjęcia jakichkolwiek działań, w tym złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Wręcz przeciwnie, skarżąca nie określiła dokładnej daty rozpoczęcia pracy zawodowej po zasłabnięciu i stwierdziła, że nadal – choć w węższym zakresie – prowadzi działalność zawodową, przyjmując pacjentów jako stomatolog. Stwierdziła także, że nie może przerwać na zbyt długo pracy zarobkowej, bowiem nie starczyłoby jej środków finansowych. Z historii choroby skarżącej nie wynika także, że w przedmiotowym terminie do złożenia wniosku skarżąca korzystała z pomocy lekarza, czy w jakichkolwiek inny sposób była objęta nadzorem medycznym. Wizyty jakie zostały odnotowane w karcie dotyczą dni: 8 marca 2017 r., 14 marca 2017 r., 8 maja 2017 r. i 13 czerwca 2017 r., a zatem nie wiążą się czasowo z 7-dniowym terminem w jakim należało złożyć wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku, tj. od dnia 13 kwietnia do 20 kwietnia 2017 r. Zdaniem Sądu, jedynie przedłożenie dokumentów potwierdzających, że w omawianym okresie, czyli od dnia ogłoszenia sentencji wyroku (13 kwietnia 2017 r.) do dnia upływu 7-dniowego terminu do złożenia wniosku o sporządzenie jego uzasadnienia, skarżąca była pozbawiona możliwości działania z powodu nasilenia się u niej objawów chorobowych, mogłoby uprawdopodobnić jej brak winy w uchybieniu terminu. W związku z tym, że skarżąca takich dokumentów nie przedłożyła, nie jest możliwe pozytywne rozpatrzenie jego wniosku, ponieważ nie ma podstaw do uznania, że uchybienie terminowi było niezawinione, a nie spowodowane brakiem należytej dbałości o swoje sprawy. Takie stanowisko Sądu jest zbieżne z celnym poglądem wyrażonym w postanowieniu NSA z dnia 25 października 2011 r., sygn. akt II FZ 551/11 (LEX nr 966189), wedle którego "wymóg uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, zawarty w art. 87 § 2 p.p.s.a., jest niezbędną przesłanką zasadności wniosku o przywrócenie terminu. I tak zaświadczenia lekarskiego wskazującego na chorobę strony nie należy automatycznie traktować jako okoliczność wykluczającą winę. Tylko nagła choroba stanowi przesłankę do przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności procesowej, jednak muszą zostać spełnione określone warunki. Przede wszystkim choroba musi mieć charakter niespodziewany i nawet najpoważniejsza choroba o charakterze przewlekłym, o ile tylko strona ma obiektywne możliwości podjęcia określonych czynności w postępowaniu sądowym, nie może być wystarczającym powodem dla uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na to, że zaistniałe w sprawie uchybienie terminu było niezawinione." Podobnie wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 18 października 2011 r., sygn. akt II FZ 525/11 (LEX nr 965083), gdzie trafnie wywodzono, iż: "1. Przedstawienie zaświadczenia lekarskiego wskazuje, że istniała przeszkoda do dokonania czynności w postępowaniu (choroba), jednak dla uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu konieczne jest uwiarygodnienie przez stronę jej niemożności działania mimo dołożenia staranności w przezwyciężaniu takiej przeszkody. W przypadku choroby trzeba zatem wskazać, że rodzaj choroby uniemożliwiał dokonanie czynności oraz że nie istniała możliwość skorzystania z pomocy innych osób w jej dokonaniu. 2. Ocena, czy uprawdopodobniony został brak winy w uchybieniu terminu, nie ogranicza się do ustalenia, czy twierdzenie wnioskodawcy o chorobie jest wiarygodne (tj. np. potwierdzone zaświadczeniem lekarskim), ale musi również uwzględniać na przykład to, czy wskazana przyczyna uchybienia terminowi stanowi przeszkodę niemożliwą do przezwyciężenia i czy zainteresowany wykazał należytą staranność w podjęciu działań mogących zapobiec uchybieniu terminu, przykładowo poprzez wyręczenie się inną osobą". Skoro, jak wykazano powyżej, skarżąca nie przedłożyła dowodów stwierdzających niemożność jej działania z powodu chorób i tym samym nie uprawdopodobniła wystąpienia okoliczności wskazujących na brak zawinienia w uchybieniu terminu, to nie było możliwe przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku na piśmie. Wobec powyższego, działając na zasadzie art. 86 § 1 P.p.s.a., Sąd orzekł o odmowie przywrócenia terminu, jak w sentencji.