II SA/Op 38/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daria Sachanbińska po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku C. Z. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi C. Z. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 30 listopada 2017 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry postanawia odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. C. Z., reprezentowany przez pełnomocnika - adwokata P. P., pismem z dnia 25 grudnia 2017 r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 30 listopada 2017 r., nr [...], którą uchylono decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w Opolu z dnia 30 października 2015 r., nr [...], w części dotyczącej wymierzenia S. G. kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry i w tym zakresie umorzono postępowanie, a w części dotyczącej wymierzenia C. Z. kary pieniężnej w wysokości 12.000 zł z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry, utrzymano decyzję organu pierwszej instancji w mocy. W skardze C. Z. domagał się m.in. wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Uzasadniając powyższy wniosek, wskazał, że nałożony na niego obowiązek w postaci kary pieniężnej w wysokości 12.000 zł jest niemożliwy do zrealizowania z uwagi na znaczną kwotę i trudną sytuację finansową. Wyjaśnił, że nie posiada oszczędności na pokrycie kary, zaś jej egzekwowanie odbędzie się w drodze egzekucji komorniczej, co spowoduje powstanie dodatkowych obciążeń finansowych. Odzyskanie z kolei wyegzekwowanej w ten sposób kwoty będzie działaniem trudnym, skomplikowanym i długotrwałym. Zdaniem skarżącego, niewątpliwie wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje powstanie trudnych do odwrócenia skutków, a powrót do stanu poprzedniego nastąpi po dłuższym czasie, przy znacznym nakładzie sił i środków. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, że kwestię wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji reguluje art. 61 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a. Zgodnie z art. 61 § 1 P.p.s.a., wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Natomiast po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania (art. 61 § 3 P.p.s.a.). Przywołane powyżej przepisy wskazują, że instytucja wstrzymania wykonania decyzji administracyjnej ma charakter szczególny, przy czym przesłanki przewidziane w cytowanym przepisie nie mogą podlegać wykładni rozszerzającej, zwłaszcza że art. 61 § 3 P.p.s.a. zawiera ich kompletne wyliczenie. Przesłankami uzasadniającymi zastosowanie przez sąd tej instytucji procesowej jest, jak zaznaczono, niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podnosi się, że w art. 61 § 3 P.p.s.a. chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego (por. postanowienie NSA z 20 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 138/04, dostępne na stronie internetowej - http://orzeczenia.nsa.gov.pl, jak i pozostałe powołane poniżej orzeczenia). Natomiast trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Zatem, przesłankami warunkującymi wstrzymanie wykonania aktu nie są jakiekolwiek skutki i jakakolwiek szkoda, ale szkoda i skutki kwalifikowane, tzn. przekraczające normalne następstwa związane z wykonywaniem aktu (por. postanowienia NSA: z dnia 16 września 2015 r., sygn. akt II GZ 336/15 i z dnia 25 czerwca 2015 r., sygn. akt II OZ 599/15). Ciężar udowodnienia zaistnienia przesłanek opisanych w art. 61 § 3 P.p.s.a. spoczywa na wnioskodawcy. Zagadnienie to było rozważane w orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sąd ten przyjmował m.in., że obowiązek przedstawienia okoliczności, które pozwolą sądowi na dokonanie oceny, czy spełnione są przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, spoczywa wyłącznie na wnioskodawcy. Brak przy tym podstaw, aby żądać od sądu poszukiwania argumentów przemawiających za wstrzymaniem wykonania aktu za samą stronę (por. postanowienie NSA z dnia 15 stycznia 2015 r., sygn. akt I OZ 1236/14). NSA w kolejnym orzeczeniu podniósł, że jeżeli we wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności strona nie wykaże okoliczności uzasadniających stwierdzenie, iż zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, to nie można tego uznać za brak formalny wniosku, lecz za brak przesłanek ochrony tymczasowej przez sąd, uzasadniający oddalenie wniosku (por. postanowienie NSA z dnia 14 stycznia 2015 r., sygn. akt II OZ 1399/14). NSA wywodził też, że to w interesie skarżącego leży takie sformułowanie wniosku, by był on precyzyjny i dotyczył konkretnych zagrożeń. Również w jego interesie leży poparcie tychże twierdzeń stosownymi dokumentami; sąd musi mieć wiedzę o okolicznościach uzasadniających wstrzymanie wykonania decyzji oraz mieć możliwość zweryfikowania tejże wiedzy. Uprawdopodobnienie okoliczności nie oznacza gołosłownego stwierdzenia przez podmiot na nią się powołujący, że okoliczność ta istnieje (por. postanowienie NSA z dnia 19 września 2014 r., sygn. akt II FZ 1419/14). Przy czym sąd administracyjny - w razie braku takich dokumentów, czy to w aktach sprawy, czy też z powodu niedołączenia ich do wniosku - nie jest uprawniony, przed rozpoznaniem wniosku o wstrzymanie, do wzywania strony o ich przedstawienie. W przypadku bowiem wniosku o wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności, P.p.s.a. nie przewiduje, jak choćby w ramach instytucji prawa pomocy, możliwości skorzystania z uzupełniającego postępowania dowodowego (por. postanowienie NSA z dnia 12 września 2014 r., sygn. akt I FZ 268/14). Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela stanowisko wyrażone w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 grudnia 2012 r., sygn. akt II GZ 455/12, w którym wskazano, że "postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności wydawane jest wyjątkowo, na wniosek skarżącego i nie stosuje się w odniesieniu do niego treści art. 49 P.p.s.a. Oznacza to, że w przypadku nieuzasadnienia lub niedostatecznego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności przewodniczący nie ma obowiązku wzywania strony do jego uzupełnienia lub poprawienia, a inicjatywa dowodowa i odpowiedzialność za skuteczność złożonego wniosku spoczywa w całości na wnioskodawcy". Tym bardziej, gdy - jak w przedmiotowej sprawie - wniosek był sformułowany przez fachowego pełnomocnika; nie ma zatem podstaw - w ocenie Sądu - do zastosowania w tej sytuacji art. 6 P.p.s.a., zgodnie z którym sąd administracyjny w razie uzasadnionej potrzeby udziela stronom występującym w sprawie bez adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego niezbędnych pouczeń co do czynności procesowych i skutków ich zaniedbań. Odnosząc powyższe rozważania do rozpoznawanej sprawy, Sąd uznał, że skarżący nie wykazał zarówno przesłanek, na jakich opiera swój wniosek, jak też nie przedstawił żadnych konkretnych okoliczności czy dokumentów uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Same ogólne twierdzenia skarżącego o jego złej sytuacji finansowej i braku oszczędności na zapłatę kary nie świadczy o wystąpieniu przesłanki stanowiącej o niebezpieczeństwie wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, skoro brak jest jakiejkolwiek, uprawdopodobnionej przez skarżącego odpowiednimi dokumentami księgowymi, informacji na temat jego aktualnej sytuacji majątkowej i finansowej. Wniosek pozbawiony szerszego uzasadnienia i stosownych dowodów nie dał zatem Sądowi możliwości oceny, czy uiszczenie kwoty 12.000 zł przed rozstrzygnięciem niniejszej sprawy zagrozi sytuacji finansowej skarżącego i doprowadzi do powstania trudnych do odwrócenia skutków. Powtórzyć przyjdzie, że powołanie się tylko na złą sytuację finansową, nie może stanowić podstawy do orzeczenia przez Sąd o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu. Również uszczuplenie stanu majątkowego, związane z zapłatą należności, nie jest wystarczającą przesłanką do wstrzymania wykonania ostatecznej decyzji administracyjnej, ponieważ faktu egzekwowania obowiązku pieniężnego wynikającego z tej decyzji, nawet przy uwzględnieniu sytuacji materialnej strony, nie można utożsamiać z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody czy spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (por. postanowienie NSA z dnia 17 września 2014 r., sygn. akt I OZ 737/14). Zauważyć jeszcze trzeba, że wyegzekwowanie nałożonej kary pieniężnej przed rozpoznaniem skargi i ewentualne uwzględnienie skargi, nie skutkuje nieodwracalnymi skutkami, bo w takim wypadku określona decyzją należność zostanie skarżącemu zwrócona. Każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek faktyczny w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia. Nie jest to więc sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym, gdyż w razie uwzględnienia przez sąd skargi i uchylenia decyzji można otrzymać zwrot uiszczonej kwoty (por. postanowienie NSA z dnia 29 listopada 2013 r., sygn. akt II GZ 684/13). Innych okoliczności powodujących trudne do odwrócenia skutki skarżący nie podał, zaś Sąd nie ma możliwości prowadzenia z urzędu postępowania wyjaśniającego w tym zakresie. Jak sygnalizowano wcześniej, obowiązek wykazania, że w sprawie zachodzą przesłanki, o jakich mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a. leży po stronie skarżącego, który powinien uzasadnić wniosek przez podanie konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest zasadne. Natomiast brak wyczerpującego uzasadnienia wniosku uniemożliwia jego merytoryczną ocenę (por. postanowienia NSA: z dnia 30 listopada 2004 r., sygn. akt GZ 120/04 i z dnia 18 maja 2004 r., sygn. akt FZ 65/04). Z uwagi na powyższe Sąd nie znalazł podstaw do przyjęcia poglądu, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody bądź trudne do odwrócenia skutki. Wobec tego, Sąd - działając na zasadzie art. 61 § 3 i § 5 P.p.s.a. - orzekł jak w sentencji.