II SA/Op 395/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A Sp. z o.o. z siedzibą w [...] o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Opolu z dnia 30 czerwca 2015 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. A Sp. z o.o. z siedzibą w [...] (zwana dalej jako: "Spółka") wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Opolu z dnia 30 czerwca 2015 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w Opolu z dnia 7 kwietnia 2015 r., nr [...], w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej w wysokości 12.000 zł z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry. W skardze Spółka wniosła m.in. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji przez sąd administracyjny, na zasadzie art. 61 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że za jego uwzględnieniem przemawia brak jednolitego stanowiska organów co do charakteru gier na automatach, różna praktyka organu pierwszej instancji odnośnie uzależniania wydania decyzji od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, a ponadto zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody skarżącej oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Podano też, że na dzień 13 kwietnia 2015 r. Spółka zapłaciła kary pieniężne w łącznej wysokości 5.079.683,76 zł, zaś obecnie toczy się wobec niej szereg postępowań w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier poza kasynem gry. W związku z niebagatelną, już uiszczoną kwotą, Spółka zmuszona jest podtrzymać zawarty w skardze wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, ponieważ grozi jej utrata płynności finansowej, a w konsekwencji upadłość, czyli sytuacja, której nie da się odwrócić nawet w przypadku wygrania sporu i zwrotu jej wyegzekwowanego wcześniej świadczenia. Obecnie skarżąca nie tylko nie osiąga planowanych zysków z powodu zatrzymania przedmiotowych urządzeń przez urzędy celne, ale też ponosi straty finansowe. Uiszczenie kar pieniężnych na obecnym etapie postępowania, kiedy dokonanie czynu z art. 107 K.k.s nie zostało udowodnione żadnym prawomocnym wyrokiem, dodatkowo pogorszy sytuację finansową Spółki i będzie niewspółmierne do zaistniałych okoliczności. Ponadto skarżąca stwierdziła, że oceniając przesłanki wynikające z art. 61 § 3 P.p.s.a., należy wziąć pod uwagę nie tylko szkodę grożącą samemu skarżącemu, ale również każdą inna szkodę, w tym także grożącą Skarbowi Państwa w związku z wypłatą pobranych kar w razie przegranej w sądzie. Dodatkowo, Spółka wskazała na orzeczenia Wojewódzkich Sądów Administracyjnych wstrzymujące wykonanie zaskarżonych decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.), dalej zwanej "P.p.s.a.", wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Natomiast po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania (art. 61 § 3 P.p.s.a.). Przywołane powyżej przepisy wskazują, że instytucja wstrzymania wykonania decyzji administracyjnej ma charakter szczególny. Przy czym przesłanki przewidziane w cytowanym przepisie nie mogą podlegać wykładni rozszerzającej, zwłaszcza że art. 61 § 3 P.p.s.a. zawiera ich kompletne wyliczenie. Przesłankami uzasadniającymi zastosowanie przez Sąd tej instytucji procesowej jest, jak zaznaczono, niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym trafnie dostrzeżono, że w przepisie art. 61 § 3 P.p.s.a chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego (por. postanowienie NSA z 20 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 138/04, dostępne na stronie internetowej - http://orzeczenia.nsa.gov.pl, jak i pozostałe powołane poniżej orzeczenia). Trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Zatem, przesłankami warunkującymi wstrzymanie wykonania aktu nie są jakiekolwiek skutki i jakakolwiek szkoda, ale szkoda i skutki kwalifikowane, tzn. przekraczające normalne następstwa związane z wykonywaniem aktu (por. postanowienia NSA z dnia: 16 września 2015 r., sygn. akt II GZ 336/15 i 25 czerwca 2015 r., sygn. akt II OZ 599/15). Ciężar udowodnienia zaistnienia przesłanek opisanych w art. 61 § 3 P.p.s.a. spoczywa na wnioskodawcy. Zagadnienie to było rozważane w orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sąd ten przyjmował między innymi, że obowiązek przedstawienia okoliczności, które pozwolą sądowi na dokonanie oceny, czy spełnione są przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, spoczywa wyłącznie na wnioskodawcy. Brak przy tym podstaw, aby żądać od sądu poszukiwania argumentów przemawiających za wstrzymaniem wykonania aktu za samą stronę (por. postanowienie NSA z dnia 15 stycznia 2015 r., sygn. akt I OZ 1236/14). W innym orzeczeniu podniósł, że jeżeli we wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności strona nie wykaże okoliczności uzasadniających stwierdzenie, iż zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, to nie można tego uznać za brak formalny wniosku, lecz za brak przesłanek ochrony tymczasowej przez sąd uzasadniający oddalenie wniosku (por. postanowienie NSA z dnia 14 stycznia 2015 r., sygn. akt II OZ 1399/14). NSA zważył też, że to w interesie skarżącego leży takie sformułowanie wniosku, by był on precyzyjny i dotyczył konkretnych zagrożeń. Również w jego interesie leży poparcie tychże twierdzeń stosownymi dokumentami; sąd musi mieć wiedzę o okolicznościach uzasadniających wstrzymanie wykonania decyzji oraz mieć możliwość zweryfikowania tejże wiedzy. Uprawdopodobnienie okoliczności nie oznacza gołosłownego stwierdzenia przez podmiot na nią się powołujący, że okoliczność ta istnieje (por. postanowienie NSA z dnia 19 września 2014 r., sygn. akt II FZ 1419/14). Przy czym sąd administracyjny w razie braku takich dokumentów, czy to w aktach sprawy, czy też z powodu niedołączenia ich do wniosku, nie jest uprawniony, przed rozpoznaniem wniosku o wstrzymanie, do wzywania strony o ich przedstawienie. W przypadku bowiem wniosku o wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności, P.p.s.a. nie przewiduje, jak choćby w ramach instytucji prawa pomocy, możliwości skorzystania z uzupełniającego postępowania dowodowego (por. postanowienie NSA z dnia 12 września 2014 r., sygn. akt I FZ 268/14). Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela stanowisko wyrażone w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 grudnia 2012 r., sygn. akt II GZ 455/12, w którym wskazano, że "postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności wydawane jest wyjątkowo, na wniosek skarżącego i nie stosuje się w odniesieniu do niego treści art. 49 P.p.s.a. Oznacza to, że w przypadku nieuzasadnienia lub niedostatecznego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności przewodniczący nie ma obowiązku wzywania strony do jego uzupełnienia lub poprawienia, a inicjatywa dowodowa i odpowiedzialność za skuteczność złożonego wniosku spoczywa w całości na wnioskodawcy." Odnosząc powyższe rozważania do przedmiotowej sprawy, stwierdzić należy, że Spółka nie wykazała zarówno przesłanek, na jakich opiera swój wniosek, jak też nie przedstawiła żadnych okoliczności, ani dokumentów uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Samo twierdzenie Spółki, że zapłaciła kary pieniężne w łącznej wysokości 5.079.683,76 zł, nie oznacza, że uiszczenie (przed rozpoznaniem skargi przez sąd administracyjny) kary w wysokości 12.000 zł wyrządzi Spółce znaczną szkodę lub spowoduje trudne do odwrócenia skutki, ponieważ utraci ona płynność finansową. Wskazane przez Spółkę okoliczności w żadnym razie nie mogą być uznane za stanowiące o wystąpieniu przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, skoro brak jest jakiejkolwiek, uprawdopodobnionej przez Spółkę odpowiednimi dokumentami księgowymi, informacji na temat jej aktualnej sytuacji majątkowej i finansowej, w tym także dotyczącej zgłoszonej okoliczności ponoszenia znacznych strat finansowych. Wniosek nie dał zatem Sądowi możliwości oceny, czy zapłata kwoty 12.000 zł przed rozstrzygnięciem niniejszej sprawy, zagrozi płynności finansowej skarżącej, a tym bardziej, czy doprowadzi do jej upadłości. Jedynie ogólnikowe twierdzenia wyrażane przez Spółkę, pozbawione szerszego uzasadnienia i stosownych dowodów, nie mogą stanowić podstawy do uwzględnienia jej wniosku. W szczególności podstawy tej nie można upatrywać w tym, że na skutek wykonania decyzji nastąpi znaczne uszczuplenie stanu finansowego Spółki. Nie jest to wystarczająca przesłanka wstrzymania wykonania ostatecznej decyzji administracyjnej, bowiem faktu egzekwowania obowiązku pieniężnego wynikającego z tej decyzji, nawet przy uwzględnieniu sytuacji materialnej strony, nie można utożsamiać z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody czy spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (por. postanowienie NSA z dnia 17 września 2014 r., sygn. akt I OZ 737/14; LEX nr 1529107). Wyegzekwowanie nałożonej kary pieniężnej przed rozpoznaniem skargi i ewentualne uwzględnienie skargi, nie skutkuje bowiem nieodwracalnymi skutkami, ponieważ w takim wypadku wskazana skarżoną decyzją należność zostanie Spółce zwrócona. Każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek faktyczny w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia. Nie jest to więc sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym, gdyż w razie uwzględnienia przez sąd skargi i uchylenia decyzji można otrzymać zwrot uiszczonej kwoty (por. postanowienie NSA z dnia 29 listopada 2013 r., sygn. akt II GZ 684/13). Na inne okoliczności powodujące trudne do odwrócenia skutki Spółka nie wskazała, zaś Sąd nie ma możliwości prowadzenia z urzędu postępowania w tym zakresie. Obowiązek wykazania, że w sprawie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, leży po stronie Spółki, która powinna uzasadnić wniosek przez wskazanie konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest zasadne w stosunku do niej. Powtórzyć przyjdzie, że nie wystarczy samo twierdzenie Spółki, lecz powinno być ono poparte dokumentami źródłowymi. Brak wyczerpującego uzasadnienia wniosku uniemożliwia bowiem jego merytoryczną ocenę (por. postanowienia NSA: z dnia 30 listopada 2004 r., sygn. akt GZ 120/04 i z dnia 18 maja 2004 r., sygn. akt FZ 65/04). Zasygnalizowano już wcześniej, że katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania aktu jest zamknięty, zatem oczekiwanego przez Spółkę skutku nie mogła odnieść argumentacja wskazująca na prawdopodobieństwo wadliwości zaskarżonej decyzji, występujące rozbieżności w orzecznictwie, czy w końcu zagrożenie wypłatą odszkodowań przez Skarb Państwa. Ponadto nie mógł być uwzględniony argument o udzielaniu ochrony tymczasowej przez inne sądy administracyjne, skoro w rozpatrywanym przypadku Spółka nie wykazała wystąpienia przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. Mając na względzie powyższe, Sąd nie znalazł podstaw do przyjęcia poglądu, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącej Spółce znacznej szkody bądź trudne do odwrócenia skutki. Wobec tego, Sąd działając na zasadzie art. 61 § 3 i § 5 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.