II SA/Op 412/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Janowska Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz – spr. Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz Protokolant : st. sekretarz sądowy Grażyna Stykała po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2011 r., na rozprawie sprawy ze skargi V. K. na czynność Opolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Opolu w przedmiocie odmowy zmiany wpisu w ewidencji punktów karnych postanawia : 1) odrzucić skargę, 2) zwrócić skarżącemu V. K. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu opłaty sądowej. Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez V. K., reprezentowanego przez pełnomocnika - adw. D. T., jest czynność Opolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Opolu w przedmiocie odmowy zmiany wpisu w ewidencji punktów karnych. Wniesienie skargi poprzedziło postępowanie o następującym przebiegu: W dniu 8 sierpnia 2009 r. w związku z przekroczeniem dozwolonej prędkości przez samochód poruszający się drogą krajową nr 1 w miejscowości [...] fotoradar wykonał zdjęcie pojazdu marki [...], o nr rej. [...], którego właścicielem był V. K. Za to wykroczenie drogowe w dniu 7 września 2009 r. Straż Gminna w [...] nałożyła na właściciela pojazdu mandat karny zaoczny seria CI nr [...], w kwocie 400 zł. Jako podstawę prawną wskazano art. 92 Kodeksu wykroczeń (dalej w skrócie K.w.) - przekroczenie dozwolonej prędkości o 48 km/h w miejscowości [...], gmina [...], na drodze [...]. Opolski Komendant Wojewódzki Policji w Opolu, działając w trybie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.), wnioskiem z dnia 9 kwietnia 2010 r. wystąpił do Starosty Powiatowego w Prudniku o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami, wskazując, że V. K. otrzymał łącznie 28 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego, z czego 8 punktów za wykroczenie opisane powyżej. Pismem z dnia 16 sierpnia 2010 r., skierowanym do Komendanta Wojewódzkiego Policji w Opolu, pełnomocnik skarżącego V. K. wniósł na podstawie § 2 ust. 1 i § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. Nr 236, poz. 1998 ze zm.), dalej zwanego rozporządzeniem z dnia 20 grudnia 2002 r., o rozpoznanie złożonego przez skarżącego w dniu 14 maja 2010 r. (powinno być 14 kwietnia 2010 r. - dopisek Sądu) pisma zawierającego wniosek o wykreślenie z ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego 8 punktów karnych wpisanych w oparciu o błędnie wystawiony mandat karny seria CI nr [...]. Jednocześnie z ostrożności procesowej, w przypadku, gdyby pismo z dnia 14 kwietnia 2010 r. nie zawierało wniosku o wykreślenie punktów karnych pełnomocnik podniósł, że zgłasza taki wniosek i wnosi o jego niezwłoczne rozpoznanie. Uzasadniając powyższe żądanie wskazano, że notatką urzędową sporządzoną przez Straż Gminną w [...] z dnia 7 września 2009 r. dokonano sprostowania błędnej podstawy prawnej nałożonego na skarżącego mandatu karnego, wpisując art. 97 K.w. w związku z art. 78 ust. 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym zamiast art. 92 K.w. W świetle powyższego wywiedziono, że Komendant Wojewódzki Policji w Opolu jest zobowiązany przyjąć jako podstawę prawną mandatu art. 97 K.w. w związku z art. 78 ust. 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym, za które to wykroczenie przyznawane jest 0 punktów karnych, co w konsekwencji powoduje konieczność usunięcia z ewidencji wpisanych 8 punktów karnych przypisanych skarżącemu. Pismem z dnia 5 kwietnia 2011 r., nr [...]., Naczelnik Wydziału Ruchu Drogowego Komendy Wojewódzkiej Policji w Opolu poinformował pełnomocnika skarżącego, że zgodnie ze stanowiskiem Departamentu Legislacyjno - Prawnego Ministerstwa Sprawiedliwości (pismo z dnia 29 grudnia 2009 r., nr [...]) w sprawie interpretacji przepisów Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia, w zakresie możliwości sprostowania mandatu karnego, niedopuszczalne jest stosowanie trybu sprostowania oczywistych omyłek do elementów merytorycznych rozstrzygnięcia zawartego w mandacie karnym, w tym kwalifikacji prawnej wykroczenia. Ingerencja w merytoryczną treść mandatu karnego może nastąpić jedynie na mocy orzeczenia Sądu, w zakresie i trybie określonym w art. 101 § 1 i 2 w/w Kodeksu. Wobec powyższego organ stwierdził, że podstawą usunięcia z "ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego" punktów przypisanych w związku z prawomocnym mandatem karnym może być wyłącznie orzeczenie Sądu. Przedmiotowe pismo zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego w dniu 7 kwietnia 2011 r. Nawiązując do tego pisma organu pełnomocnik V. K. w piśmie z dnia 30 maja 2011 r., nadanym listem poleconym w dniu 31 maja 2011 r., nie zgodził się z prezentowanym tam stanowiskiem. W uzasadnieniu dowodził, że występująca w mandacie karnym rozbieżność co do kwalifikacji prawnej popełnionego przez skarżącego czynu winna zostać usunięta. Natomiast dalsze utrzymywanie w ewidencji kierowców zapisu dotyczącego nałożenia na skarżącego 8 punktów karnych wobec tak zasadniczej rozbieżności w treści mandatu jest nie do pogodzenia z obowiązującymi przepisami prawa. Zdaniem pełnomocnika skarżący nie może ponosić negatywnych konsekwencji wynikających z pomyłki organu wystawiającego mandat. Zakwestionował również pogląd organu, według którego ingerencja w mandat może nastąpić tylko w trybie wskazanym w art. 101 § 1 i 2 K.p.s.w. Jego zdaniem byłoby to możliwe gdyby wystawiono mandat za czyn niebędący w ogóle wykroczeniem, tymczasem skarżący dokonał wykroczenia z art. 97 K.w. Końcowo wniesiono o podjęcie czynności zmierzających do rozpoznania wniosku skarżącego z dnia 14 kwietnia 2010 r. Ustosunkowując się do powyższego pisma Opolski Komendant Wojewódzki Policji w piśmie z dnia 14 czerwca 2011 r., nr [...], odmówił usunięcia z prowadzonej ewidencji kierowców punktów karnych przypisanych skarżącemu w związku z prawomocnym mandatem karnym z dnia 7 września 2009 r. Organ argumentował, że pomimo pouczenia zawartego w piśmie z dnia 5 kwietnia 2011 r. mandat nie został wzruszony na podstawie art. 101 § 1 i 2 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia, a brak jest przepisów prawa, które mogłyby stanowić podstawę do niewpisania lub wpisania innej liczby punktów niż wynikająca z tytułów określonych w § 4 ust. 1 rozporządzenia z dnia 20 grudnia 2002 r. Nawiązując do powyższej odpowiedzi organu pełnomocnik skarżącego w piśmie z dnia 4 lipca 2011 r. podtrzymał wniosek o wykreślenie punktów karnych z ewidencji, powtarzając argumenty wcześniej prezentowane. Odpowiadając na to w piśmie z dnia 27 lipca 2011 r. Opolski Komendant Wojewódzki Policji podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Pismem z dnia 18 lipca 2011 r., nadanym w placówce pocztowej w dniu 19 lipca 2011 r., pełnomocnik skarżącego - V. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na pismo Opolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Opolu z dnia 14 czerwca 2011 r., nr [...], które jego zdaniem należy uznać za decyzję w rozumieniu art. 104 K.p.a. Kwestionowanemu rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 2 ust. 1 rozporządzenia z dnia 20 grudnia 2002 r. poprzez niedokonanie wykreślenia z ewidencji kierowców 8 punktów karnych przypisanych skarżącemu na podstawie mandatu karnego z dnia 7 września 2009 r., pomimo tego, iż w toku postępowania administracyjnego prowadzonego, w następstwie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej w mandacie karnym, ustalono, iż czyn skarżącego powinien być zakwalifikowany z art. 97 K.w. w związku z art. 78 ust. 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym, a nie z art. 92 K.w., a tym samym skarżący nie został uznany winnym wykroczenia dotyczącego kierowania pojazdem mechanicznym, a zgodnie z zapisem art. 2 ust. 1 rozporządzenia z dnia 20 grudnia 2002 r., wpisanym do "ewidencji" może być jedynie osoba, która kierowała pojazdem i w związku z ruchem tego pojazdu dopuściła się naruszenia przepisów ruchu drogowego. Wyartykułowano również zarzut naruszenia przepisów prawa procesowego, które miało wpływ na treść decyzji, a to przepisu art. 105 Kodeksu postępowania karnego w zw. z art. 38 § 1 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia, poprzez bezpodstawne i niczym nie uzasadnione przyjęcie, iż obowiązujące przepisy nie przewidują podstawy prawnej do sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej w treści mandatu karnego, bowiem jak to wynika z treści skarżonej decyzji, przyjęto tezę, iż skoro przepisy o postępowaniu mandatowym (art. 95 - 102 K.p.s.w.) nie zawierają zapisów o możliwości sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej w treści mandatu karnego, to tym samym brak jest takiej możliwości, co w ocenie skarżącego jest jawnym pogwałceniem wskazanych wyżej przepisów. Jako ostatni wskazano zarzut naruszenia przepisów prawa procesowego, a to art. 101 § 1 i 2 K.p.s.w., które miało wpływ na treść decyzji, poprzez bezpodstawne i niczym nie uzasadnione przyjęcie, iż istniała możliwość wzruszenia przedmiotowego mandatu karnego w trybie przewidzianym, przez powołany powyżej przepis, gdy tymczasem z treści art. 101 § 1 K.p.s.w. wyraźnie wynika, iż istnieje możliwość uchylenia prawomocnego mandatu karnego tylko w przypadku, gdy grzywnę nałożono za czyn niebędący czynem zabronionym jako wykroczenie, a sytuacja taka nie zachodzi w przedmiotowej sprawie. W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Opolski Komendant Wojewódzki Policji w Opolu wniósł o jej oddalenie wskazując, że mandat karny z dnia 7 września 2009 r. stał się prawomocny i nie ma podstaw prawnych do wykreślenia z ewidencji figurującego w mandacie wykroczenia wraz z przypisaną do niego liczbą punktów, a notatki urzędowe prostujące kwalifikację prawną czynu ujętą w mandacie nie są skuteczne, gdyż nie dotyczą oczywistej omyłki pisarskiej. Organ podkreślił, że z uwagi na to, iż mandat jest prawomocny i wynika z niego, że skarżący popełnił wykroczenie z art. 92 K.w., tym samym automatycznie w ewidencji kierowców znajduje się przypisana skarżącemu liczba punktów. Natomiast sytuacje, w których możliwe jest usunięcie z ewidencji, punktów przyznanych na podstawie wpisu ostatecznego przewiduje § 6 ust. 1 rozporządzenia z dnia 20 grudnia 2002 r., jednakże żadna z tych okoliczności nie zachodzi w przypadku skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę należało odrzucić. Zakres kognicji sądu administracyjnego, stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), obejmuje kontrolę działalności administracji publicznej i opiera się na kryterium zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., kontrola, o której mowa obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na inne niż decyzje i postanowienia akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (pkt 4). W rozpoznawanej sprawie skarga dotyczy czynności Opolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Opolu, polegającej na odmowie zmiany wpisu w ewidencji punktów karnych. W tym miejscu wskazać należy, że wpis do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego jest czynnością materialno - techniczną, podlegającą kontroli sądowoadministracyjnej. Na zasadzie § 3 ust. 1, § 4 ust. 1, § 5 ust. 1 i 2 oraz § 6 ust. 1 Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. z 2002 r. Nr 236, poz. 1998 ze zm.), komendant wojewódzki Policji właściwy ze względu na miejsce zamieszkania ewidencjonowanych prowadzi ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego, a także dokonuje wpisu ostatecznego i usuwa wpis tymczasowy, jak również usuwa z ewidencji punkty przyznane na podstawie wpisu ostatecznego. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, strona zainteresowania wykreśleniem punktów z ewidencji może zatem zwrócić się do organu prowadzącego tę ewidencję o podjęcie określonego aktu lub czynności, a następnie, w zależności od stanowiska organu skorzystać ze skargi do sądu administracyjnego w oparciu o art. 3 § 2 pkt 4 lub pkt 8 P.p.s.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 lipca 2006 r., sygn. akt I OSK 1087/05, dostępny na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W każdej sprawie sądowoadministracyjnej badanie merytorycznej zasadności skargi należy jednak poprzedzić sprawdzeniem wymagań formalnych skargi, w tym dopuszczalności jej wniesienia w świetle art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. Do warunków dopuszczalności skargi należy wyczerpanie środków zaskarżenia. Zgodnie z art. 52 § 3 P.p.s.a., jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi - taka sytuacja zachodzi w rozpoznawanej sprawie - skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a P.p.s.a., można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu - w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności - do usunięcia naruszenia prawa. W niniejszej sprawie, w ocenie Sądu, za czynność materialno - techniczną w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., polegającą na odmowie dokonania zmiany wpisu w ewidencji punktów karnych, należało przyjąć stanowisko Opolskiego Wojewódzkiego Komendanta Policji w Opolu wyrażone w piśmie z dnia 5 kwietnia 2011 r., nr [...]. Pismo to zostało skierowane do pełnomocnika skarżącego, a z jego treści wynika jednoznacznie stanowisko organu o braku możliwości stosowania trybu sprostowania oczywistych omyłek do elementów merytorycznych rozstrzygnięcia zawartego w mandacie karnym, w tym kwalifikacji prawnej wykroczenia. Zdaniem organu podstawą usunięcia z "ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego" punktów przypisanych w związku z prawomocnym mandatem karnym może być wyłącznie orzeczenie Sądu. Przy tak sformułowanej treści pisma należy uznać, iż organ odmówił skarżącemu zmiany wpisu punktów karnych w ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Dla powyższej czynności nie jest przewidziana forma decyzji administracyjnej, stąd należy traktować ją jako akt z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Na tę właśnie odmowę skarżący był obowiązany w trybie art. 52 § 3 P.p.s.a. wnieść na piśmie w terminie czternastu dni od dnia otrzymania odpowiedzi, wezwanie do organu o usunięcie naruszenia prawa. Pismo z dnia 5 kwietnia 2011 r. zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego w dniu 7 kwietnia 2011 r. Należało zatem uznać, że skarżący nie spełnił powyższego warunku, ponieważ wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa pismem z dnia 30 maja 2011 r., nadanym listem poleconym w dniu 31 maja 2011 r., a więc z uchybieniem czternastodniowego terminu. Sąd uznał pismo pełnomocnika skarżącego z dnia 30 maja 2011 r. za wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, bowiem z jego treści w sposób niewątpliwy wynika, iż nie zgadza się ze stanowiskiem organu wyrażonym w piśmie z dnia 5 kwietnia 2011 r. i wnosi o podjęcie czynności zmierzających do rozpoznania wniosku skarżącego o zmianę dokonanego wpisu w ewidencji punktów karnych. W świetle powyższych okoliczności należało stwierdzić, że wezwanie do usunięcia naruszenia prawa dokonane przez skarżącego po upływie czternastodniowego terminu jest bezskuteczne. W konsekwencji zachodzi podstawa do przyjęcia, że skarżący nie wyczerpał trybu określonego w art. 52 § 3 P.p.s.a., wobec czego wniesioną skargę należało uznać za niedopuszczalną i podlegającą odrzuceniu. Na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. Sąd odrzuca skargę w przypadku, gdy jej wniesienie jest niedopuszczalne z innych przyczyn. W tym stanie rzeczy nie ma podstaw ani procesowych możliwości do rozpatrywania merytorycznych zarzutów skargi odnoszących się do naruszenia przepisów materialnego i procesowego prawa wykroczeń. O zwrocie uiszczonego wpisu od skargi postanowiono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a., w myśl którego Sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego.