II SA/Op 440/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Sobieralski po rozpoznaniu w dniu 23 sierpnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. Z. i T. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 28 maja 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z wnoszenia opłaty i ustalenia odpłatności za pobyt córki w domu pomocy społecznej postanawia odrzucić skargę T. Z. Decyzją z dnia 28 maja 2021 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu po rozpoznaniu odwołania B. Z., utrzymało w mocy decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w Praszce, działającego z upoważnienia Burmistrza Praszki z dnia 9 lutego 2021 r., nr [...], w przedmiocie 1) odmowy zwolnienia B. Z. z wnoszenia opłaty za pobyt córki A. Z. w Domu Pomocy Społecznej w [...]; 2) ustalenia odpłatności B. Z. za pobyt córki A. Z. w Domu Pomocy Społecznej w [...] w wysokości 653,66 zł miesięcznie od kwietnia 2020 r. W skardze z dnia 5 lipca 2021 r., B. Z. i T. Z. zaskarżyli wspólnie dwie decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu. Jedną, wyżej opisaną z dnia 28 maja 2021 r., nr [...], której adresatem jest B. Z., drugą z dnia 28 maja 2021 r., nr [...], której adresatem jest T. Z. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu, decyzją z dnia 28 maja 2021 r., nr [...] po rozpoznaniu odwołania T. Z., utrzymało w mocy decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w Praszce, działającego z upoważnienia Burmistrza Praszki z dnia 9 lutego 2021 r., nr [...], w przedmiocie 1) odmowy zwolnienia T. Z. z wnoszenia opłaty za pobyt córki A. Z. w Domu Pomocy Społecznej w [...]; 2) ustalenia odpłatności T. Z. za pobyt córki A. Z. w Domu Pomocy Społecznej w [...] w wysokości 653,66 zł miesięcznie od kwietnia 2020 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu postanowieniem z dnia 28 maja 2021 r., nr [...], stwierdziło niedopuszczalność odwołania T. Z. od decyzji Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w Praszce, działającego z upoważnienia Burmistrza Praszki z dnia 9 lutego 2021 r., nr [...], w przedmiocie 1) odmowy zwolnienia B. Z. z wnoszenia opłaty za pobyt córki A. Z. w Domu Pomocy Społecznej w [...]; 2) ustalenia odpłatności B. Z. za pobyt córki A. Z. w Domu Pomocy Społecznej w [...] w wysokości 653,66 zł miesięcznie od kwietnia 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, zważył co następuje: Stosownie do art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., zwaną dalej p.p.s.a.) uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Jest to przepis ogólny, który doznaje doprecyzowania poprzez regulacje art. 32 i art. 33 p.p.s.a. W myśl pierwszego przepisu stronami, w wąskim rozumieniu tego pojęcia, w postępowaniu sądowoadministracyjnym są skarżący oraz organ, którego działanie lub bezczynność jest przedmiotem skargi. Natomiast zgodnie z art. 33 p.p.s.a. w postępowaniu mogą brać udział uczestnicy na prawach strony (§ 1) oraz pozostali uczestnicy (§ 2). Obie kategorie uczestników postępowania należy traktować tak jak strony w szerokim rozumieniu stosownie do art. 12 p.p.s.a. Uczestnikiem na prawach strony jest osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego (§ 1). Natomiast osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4 p.p.s.a., w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności, może zgłosić udział w postępowaniu w charakterze uczestnika (§ 2). Różnica w uprawnieniach powyższych uczestników dotyczy sposobu dopuszczenia do udziału w postępowaniu, w stosunku do uczestników na prawach strony – następuje to z mocy prawa, wobec pozostałych uczestników - na wniosek i po wydaniu przez sąd postanowienia o dopuszczeniu do udziału w sprawie. Jeśli chodzi o pojęcie "interesu prawnego", które pojawia się w powyższych przepisach, to w literaturze przedmiotu pojmowane jest jako istnienie związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków danego podmiotu, a zaskarżonym aktem lub czynnością (A. Kabat [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze, 2005, komentarz do art. 50 P.p.s.a.;. J. Zimmermann, glosa do postanowienia NSA z dnia 19 sierpnia 2004 r., OZ 340 /04, OSP 2005/4/21 i J. Zimmermann, Polskie sądownictwo administracyjne. Uwagi o projekcie ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, Krakowskie Studia Prawnicze, Rok XXVI -XXVII - 1993-1994, s. 45). Mając na uwadze powyższy stan prawny i okoliczności faktyczne, wynikające z akt sprawy, należy przede wszystkim stwierdzić, że niniejsza sprawa sądowa dotyczy decyzji organu odwoławczego z dnia 28 maja 2021 r., nr [...], gdzie stroną była jedynie B. Z. W związku z tym w ramach tej sprawy skarżącym jest wyłącznie B. Z. T. Z. był natomiast stroną innego postępowania zakończonego – co opisano wyżej – inną decyzją organu odwoławczego z dnia 28 maja 2021 r., nr [...], i w wyniku wniesienia skargi jest stroną skarżącą w innym toczącym się postępowaniu sądowym o sygn. akt III SA/Op 441/21, i w ramach tego postępowania zostanie rozpoznana jego skarga na decyzję odnoszącą się wyłącznie do jego osoby. W tym miejscu należy wskazać, że ze skargą może więc wystąpić - co do zasady - podmiot, który wykaże "związek między chronionym przez przepisy prawa materialnego interesem prawnym a aktem lub czynnością organu administracji publicznej" (por. B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, Warszawa 2003, s. 424). Innymi słowy, osoba nie mająca interesu prawnego nie może poszukiwać ochrony na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego. W rezultacie skarga wniesiona przez podmiot, który a limine nie może mieć legitymacji skargowej podlega odrzuceniu, natomiast stwierdzenie w toku postępowania, że wnoszący skargę nie legitymuje się interesem prawnym powoduje oddalenie skargi (por. uchwałę składu Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 kwietnia 2005 r., sygn. akt OPS 1/2004, ONSA i WSA 2005/4/62). W niniejszej sprawie oczywistym jest, że skarżący T. Z. nie posiada przymiotu strony, bowiem zaskarżona decyzja nie dotyczy jego interesu prawnego, lecz innej osoby. Należy podkreślić, że w judykaturze ustalony jest pogląd, wyrażony m.in. w uzasadnieniu uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lutego 1997 r., OPS 9/96 (ONSA 1997, nr 3, poz. 102, s. 45-46), iż interes prawny legitymujący stronę postępowania wywodzi się z prawa materialnego i musi to być własny interes danego podmiotu. Zatem stroną jest podmiot, którego własny interes prawny lub obowiązek podlega konkretyzacji w postępowaniu administracyjnym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 marca 1989 r., IV SA 1254/88, nie publ. - B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H Beck Warszawa 2004, s. 231). W sytuacji, gdy – tak jak w niniejszej sprawie – brak legitymacji do wniesienia skargi jest oczywisty, tzn. możliwy do stwierdzenia a limine - merytoryczne rozpoznanie sprawy nie wydaje się rozwiązaniem racjonalnym zarówno z punktu widzenia zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, jak i ekonomii procesowej (art. 7 p.p.s.a.). Odrzucenie skargi może nastąpić wówczas, gdy nie ma wątpliwości, że została wniesiona przez podmiot, który w ogóle nie może być stroną. Skarga podlega odrzuceniu, gdy skargę wnosi podmiot, który nie posiada "interesu prawnego" w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a, gdy skarżący w toku postępowania administracyjnego nie występował jako strona.Tak więc istotą interesu prawnego jest jego związek z konkretną normą prawa materialnego – taką normą, którą można wskazać jako jego podstawę i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje racje. Stwierdzenie istnienia interesu prawnego sprowadza się, zatem do ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu. Interes prawny podmiotu wnoszącego skargę do sądu przejawia się w tym, iż podmiot ten działa bezpośrednio, we własnym imieniu i ma roszczenie o przyznanie uprawnienia lub zwolnienie z nałożonego obowiązku. Kryterium "interesu prawnego" ma zatem charakter materialnoprawny i wymaga stwierdzenia związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków skarżącego, a kontestowanym w skardze aktem lub czynnością organu administracji (por. postanowienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie z dnia 14 lutego 2020 r., sygn. akt II SA/Kr 89/20, dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.pl). Od tak pojmowanego interesu prawnego należy natomiast odróżnić interes faktyczny, to jest sytuację, w której dany podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa. Przymiotu strony nie ma osoba, która swój udział w postępowaniu opiera na potrzebie ochrony interesu faktycznego (por.: M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda, w: R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Wyd. C.H.Beck 2015, s. 299-301, wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 28 września 2011 r., sygn., akt II GSK 909/10; 12 maja 2011 r., sygn. akt I OSK 1043/10; 4 marca 2011 r., sygn. akt II OSK 419/10, dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.pl). Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że w wyniku zaskarżonej decyzji nie doszło do naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia T. Z., które polegałoby na istnieniu związku między skarżonym rozstrzygnięciem organu administracji, a własną indywidualną sytuacją prawną skarżącego, wynikającą z przepisów prawa. Z akt administracyjnych załączonych do sprawy, jednoznacznie wynika, że T. Z. na etapie postępowania administracyjnego nie był stroną tego postępowania, lecz toczyło się w stosunku do niego odrębne postępowanie administracyjnego w sprawie ustalenia dla niego odpłatności za pobyt córki A. Z. w domu pomocy społecznej. Należy również zauważyć, że w skardze złożonej do tut. Sądu T. Z. nie wskazał, z czego wywodzi legitymację skargową w niniejszej sprawie, tj. w czym upatruje istnienia po jego stronie interesu prawnego w zaskarżeniu decyzji o ustaleniu opłaty za pobyt córki, której adresatem jest jego małżonka. Niewątpliwe T. Z. może być faktycznie zainteresowany wynikiem postępowania w sprawie ze skargi jego małżonki B. Z. od decyzji nakładającej na nią zobowiązanie finansowe w związku z pobytem ich córki w domu pomocy społecznej, jako osoba tworząca z małżonką wspólne gospodarstwo domowe o wspólnych dochodach. Jednakże interes faktyczny, jaki posiada, nie skutkuje przyznaniem przymiotu strony w postępowaniu rozstrzygającym wyłącznie o sytuacji prawnej, jego małżonki B. Z. Mając to na uwadze Sąd, badając w przedmiotowej sprawie dopuszczalność skargi T. Z. od strony legitymacji podmiotowej, uwzględniając art. 50 § 1, art. 32 i art. 33 § 1 p.p.s.a. a contrario, postanowił odrzucić skargę T. Z. na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a. z powodu jej niedopuszczalności.