II SA/Op 575/13
WyrokWSA w Opolu2014-03-11
Skład orzekający: Grażyna Jeżewska, Ewa Janowska, Elżbieta Kmiecik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy kara pieniężna nałożona przez Okręgowego Inspektora Pracy za nieokazanie podczas kontroli wykresówki, danych z karty kierowcy, z tachografu cyfrowego lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu jest zasadna, gdy przedsiębiorca twierdzi, że kierowca zabrał dokumentację i nie pojawił się w pracy, a następnie przedstawił zaświadczenie o działalności kierowcy dopiero na etapie skargi do sądu?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając karę pieniężną za zasadną. Kluczowe było stwierdzenie, że przedsiębiorca nie przedstawił wymaganych dokumentów (wykresówki, dane z karty kierowcy lub dokument potwierdzający nieprowadzenie pojazdu) podczas kontroli. Przedłożenie zaświadczenia o działalności kierowcy dopiero na etapie skargi do sądu zostało uznane za nieskuteczne, ponieważ obowiązek okazania dokumentów dotyczy etapu kontroli, a nie postępowania administracyjnego po jej zakończeniu. Sąd podkreślił, że to na przedsiębiorcy spoczywa obowiązek organizacji pracy i zapewnienia przestrzegania przepisów, a także posiadania wymaganej dokumentacji.Stan faktyczny
Okręgowy Inspektor Pracy nałożył na A Sp. z o.o. karę pieniężną w wysokości 14700 zł za naruszenia przepisów dotyczących czasu pracy kierowców, w tym przekroczenia dziennego czasu prowadzenia pojazdu, skrócenia dziennego czasu odpoczynku oraz nieokazania podczas kontroli wykresówki i danych z karty kierowcy za okres 20 dni. Spółka kwestionowała zasadność kary, argumentując, że kierowca zabrał dokumentację i nie pojawił się w pracy, a następnie przedstawiła zaświadczenie o działalności kierowcy dopiero na etapie skargi do sądu. Spółka zarzucała również naruszenia proceduralne.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Jeżewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Janowska Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Protokolant St. sekretarz sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 marca 2014 r. sprawy ze skargi A. Sp. z o.o. w [...] na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w Opolu z dnia 17 października 2013 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o czasie pracy kierowców oddala skargę.
Przedmiot zaskarżenia w niniejszej sprawie stanowi decyzja Okręgowego Inspektora Pracy w Opolu z dnia 17 października 2013 r., nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Inspektora Pracy z dnia 28 sierpnia 2013 r., nr [...], o nałożeniu na A Sp. z o. o. w [...] kary pieniężnej w kwocie 14700 zł.
Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym.
W wyniku przeprowadzonej przez Inspektora Pracy w dniach: 24 czerwca; 8, 18, 22, 23, 24, 31 lipca 2013 r. kontroli w A Sp. z o. o. w [...], zwanym dalej Spółką, stwierdzono następujące naruszenia przepisów o czasie prowadzenia pojazdów: przekroczenie maksymalnego dziennego czasu prowadzenia pojazdu przy wykonywaniu przewozu drogowego (łącznie 3 naruszenia), skrócenie dziennego czasu odpoczynku przy wykonywaniu przewozu drogowego (łącznie 16 naruszeń), nieokazanie podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówki, danych z karty kierowcy, z tachografu cyfrowego lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu. Zakresem kontroli objęto okres od 12 marca 2012 r. do dnia 29 listopada 2012 r. obejmujący 253 dni zatrudnienia, byłego już pracownika Spółki, M. K. I tak, w zakresie czasu, jazdy, postoju, przerw i odpoczynków wzięto pod uwagę okres 1 roku wstecz przed dniem rozpoczęcia kontroli tj. od 25 czerwca 2012 r. do 29 listopada 2012 r. Natomiast brak wykazania przez Spółkę danych z karty ww. kierowcy ograniczył się ostatecznie do okresu od 10 do 29 listopada 2012 r., czyli 20 dni. W protokole odnotowano m.in., iż pracodawca nie przedstawił dokumentów potwierdzających fakt nieprowadzenia pojazdu w tych dniach, tj. zaświadczeń o działalności kierowcy. Spółka do podpisanego dnia 31 lipca 2013 r., protokołu z kontroli nie wniosła żadnych zastrzeżeń.
Kolejną czynnością Inspektor Pracy było zawiadomienie pismem z dnia 31 lipca 2013 r. Spółki o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie nałożenia kary pieniężnej.
Decyzją z dnia 28 sierpnia 2013 r., nr [...] Inspektor Pracy, na podstawie art. 33 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. z 2012 r., poz. 404), zwanej dalej ustawą o PIP oraz art. 93 ust. 1 w związku z art. 92a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2013r., poz. 1, ze zm.), zwanej dalej ustawą, nałożył na Spółkę karę pieniężną w kwocie 14700 zł. W uzasadnieniu organ podał, że mając na względzie brak złożenia przez Spółkę zastrzeżeń do ustaleń zawartych w protokole kontroli, uznał za udowodnione następujące naruszenia:
- przekroczenia maksymalnego dziennego czasu prowadzenia pojazdu przy wykonywaniu przewozu drogowego, co narusza art. 6 ust. 1 rozporządzenia nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. Urz. UE L z 2006 r. nr 102/1) - zwanego dalej rozporządzeniem nr 561/2006 i ustalił karę w kwocie 300 zł.
- skrócenia dziennego czasu odpoczynku przy wykonywaniu przewozu drogowego, co narusza art. 8 ust. 1 do 5 rozporządzenia nr 561/2006 i wymierzył karę w kwocie 4400 zł;
- nieokazania podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówki, danych z karty kierowcy, z tachografu cyfrowego lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu, co stanowi naruszenie art. 14 ust. 2 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. U. L 370 z 31.12.1985 r.), zwanego dalej rozporządzeniem nr 3821/85, ustalając karę w wysokości 10000 zł. Łączna naliczona przez organ I instancji kwota za ww. naruszenia wyniosła 14700 zł.
W odwołaniu od powyższej decyzji Spółka wniosła o jej uchylenie, umorzenie postępowania w sprawie oraz zasądzenie kosztów postępowania odwoławczego według norm przepisanych, ewentualnie uchylenie skarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. W uzasadnieniu zarzuciła naruszenie:
a) prawa materialnego: art. 92a ust. 1, ust. 3 pkt 1 i ust. 6 ustawy oraz Lp. 6. 1., Lp. 5.3, Lp. 6.3.7 załącznika nr 3 ustawy, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i orzeczenie kary pomimo niezaistnienia przesłanek do jej wymierzenia; art. 33 ust. 1 pkt 4 ustawy o PIP oraz art. 93 ust. 1 w zw. z art. 92a ust. 1 ustawy, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i orzekanie w formie decyzji administracyjnej przez organ, który w niniejszej sprawie nie był do tego uprawniony.
b) prawa procesowego: art. 10 K.p.a., poprzez uniemożliwienie Spółce wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego; art. 77, art. 80 i art. 86 K.p.a. poprzez nie przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków A. M., I. G. i M. C. oraz H. C. i wydanie decyzji na podstawie niepełnego materiału dowodowego; art. 107 § 1 i § 3 K.p.a. poprzez niezamieszczenie przez organ koniecznych elementów składowych decyzji administracyjnej.
Powyższe zarzuty uzasadniła tym, iż zatrudniony w Spółce kierowca M. K. po zakończeniu, w dniu 24 października 2012 r., pracy zabrał ze sobą stosowną dokumentację, w tym kartę kierowcy. Wyjaśniła, że zarówno w tym dniu, jak i w kolejnych kierowca ten nie pojawił się już w pracy i nie wykonywał też żadnych czynności na rzecz Spółki, dlatego Spółka nie mogła przedstawić do kontroli wykresówki, ani żadnego innego dokumentu, z którego wynikałoby nieprowadzenie pojazdu przez ww. kierowcę w okresie od 10 do 29 listopada 2012 r. Na potwierdzenie tej okoliczności Spółka wniosła o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków: H. C., A. M., I. G. i M. C.
Zaskarżoną decyzją Okręgowy Inspektor Pracy w Opolu, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267, ze zm.) zwanej dalej K.p.a. w zw. z art. 19 ust. 1 pkt 5 ustawy o PIP, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Inspektora Pracy z dnia 28 sierpnia 2013 r. W uzasadnieniu, po przedstawieniu stanu faktycznego i prawnego stanowiącego podstawę procedowania organ odwoławczy podał, że w trakcie kontroli Inspektor Pracy stwierdził, że Spółka aktualnie nie wykonuje przewozów drogowych, natomiast co najmniej do dnia 29 listopada 2013 r., na podstawie ważnej od 16 stycznia 2008 r. do 15 stycznia 2013 r. licencji nr [...], prowadziła działalność w zakresie międzynarodowego zarobkowego przewozu rzeczy. Jednocześnie wskazał, iż w trakcie przeprowadzonej kontroli w Spółce okazano wczytane z kart oraz z tachografów cyfrowych dane obejmujące 253 dni pracy jednego kierowcy. Organ wskazał, iż sprawdzanie czasu jazdy kierowcy, przerw i odpoczynków dokonano przy wykorzystaniu programu “[...] PIP wersja 3.11.1". Argumentował, że organ I instancji dokonał analizy wygenerowanych w systemie naruszeń w aspekcie istnienia lub braku wpływu kontrolowanej Spółki na ich powstanie. Inspektor Pracy nie mógł jednak odnieść się do wyjaśnień kierowcy, ponieważ Spółka, mimo ciążącego na niej w tym zakresie obowiązku, nie przedstawiła wydruków z tachografu. W ocenie organu odwoławczego, powyższe wskazuje na brak dokonywania w Spółce bieżącej kontroli kierowcy, a tym samym na brak właściwej w niej organizacji i dyscypliny pracy, umożliwiającej przestrzeganie przez kontrolowanego kierowcę przepisów rozporządzenia nr 561/2006. Następnie, odnosząc się do stwierdzonych w decyzji organu I instancji naruszeń, organ odwoławczy, wskazując na ich podstawę prawną oraz zgromadzony materiał dowodowy skonstatował, iż przeprowadzona w sprawie analiza potwierdza, że niewątpliwie do stwierdzonych naruszeń doszło, a wymierzona w tym zakresie kara została nałożona w sposób prawidłowy. Ustosunkowując się natomiast do zarzutów odwołania, w zakresie naruszenia art. 10, art. 77, art. 80, art. 86 oraz art. 107 § 1 i § 3 K.p.a., organ zauważył, że pismem z dnia 31 lipca 2013 r. organ I instancji zawiadomił Spółkę o wszczęciu postępowania oraz o prawie czynnego udziału w postępowaniu, a także o prawie zapoznania się z materiałem dowodowym w siedzibie Okręgowego Inspektoratu Pracy w Opolu. Zdaniem organu odwoławczego, organ ten w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy, który następnie prawidłowo został przez niego rozpatrzony. Następnie podniósł, że główną osią zarzutów Spółki jest fakt, że przedsiębiorca nie okazał w trakcie kontroli danych, obejmujących 20 dni, z karty kierowcy M. K. Tymczasem powyższy fakt został stwierdzony w protokole kontroli. Nadto w trakcie trwania kontroli Inspektor Pracy nie uzyskał od pracodawcy dokumentów potwierdzających nieprowadzenie pojazdu w tych dniach, tj. "zaświadczeń o działalności" kierowcy. Nadmienił, że z akt sprawy wynika, że kierowca M. K. rozwiązał stosunek pracy na mocy porozumienia stron. Odnosząc się z kolei do wniosku Spółki w zakresie przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków na okoliczność nieprowadzenia pojazdu przez kierowcę organ odwoławczy uznał, że ponieważ sankcjonowaniu podlega sam fakt nieokazania podczas kontroli w przedsiębiorstwie danych z karty kierowcy, jest on bezcelowy. Nadto zauważył, że z uwagi na zgromadzony już w aktach sprawy materiał dowodowy, nie wymagał on przeprowadzenia dodatkowych dowodów, o które wnosi Spółka. W szczególności zaakcentował, że w protokole kontroli udokumentowany został fakt przekazania przez pełnomocnika i Prezesa Spółki informacji, że po 18 września 2013 r. do 29 listopada 2012 r. kierowca nie udostępnił pracodawcy swojej karty kierowcy, celem wczytania zapisanych w niej danych, co doprowadziło do niedopełnienia obowiązku. Poza tym, w protokole kontroli znajdują się wyjaśnienia Spółki, z których wynika, że ostatnim dniem wykonywania przewozów przez zatrudnionego w Spółce kierowcę był 24 październik 2012 r., zakończony wyjęciem karty kierowcy o godzinie 21.10. Organ odwoławczy podnosząc, iż decyzja organu I instancji zawiera wszystkie elementy wymagane w przepisach prawa, nie zgodził się również z zarzutami naruszenia art. 107 § 1 i 4 K.p.a. Zaznaczył, że zgodnie z art. 14 ust. 2 rozporządzenia nr 3821/85 obowiązkiem przedsiębiorcy jest przechowywanie wykresówek i wydruków, w porządku chronologicznym oraz w czytelnej formie przez co najmniej rok po ich użyciu. Wywodził, że wysokość nałożonej kary nie zależy od dowolnego uznania organu kontrolującego, gdyż ustawodawca wskazał w art. 92a ust. 6 ustawy, iż wykaz naruszeń obowiązków i warunków przewozu drogowego oraz wysokość kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, określa załącznik nr 3 do ustawy. Stąd zaskarżona decyzja odpowiada prawu i nie narusza wskazanych w odwołaniu przepisów ustawy: art. 92a ust. 1 i ust. 3 pkt 1 oraz Lp. 5.1., Lp. 5.3. oraz Lp. 6.3.7. załącznika nr 3 do ww. ustawy. Końcowo, odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 33 ust. 1 pkt 4 ustawy o PIP oraz art. 93 ust. 1 w zw. z art. 92 ust. 1 ustawy, powołując się na art. 89a ust. 1, art. 89 ust. 1 pkt 6 ustawy o PIP oraz art. 93 ust. 1 ustawy organ wskazał, iż Inspektor Pracy jako organ kontrolny posiada kompetencje do nakładania w trybie decyzji administracyjnej kary pieniężnej, o której mowa w art. 93 ust. 1 ustawy.
W skardze na powyższą decyzję Spółka, wnosząc o wstrzymanie jej wykonania, uchylenie decyzji obu instancji, ewentualnie stwierdzenie ich nieważności, zarzuciła naruszenie przepisów:
a) prawa materialnego: art. 92a ust. 1, 3 pkt 1 i ust. 6 ustawy oraz Lp. 6.1.; 5.3.; 6.3.7. załącznika nr 3 ustawy, art. 14 ust. 2 rozporządzenia nr 3821/85, art. 31 ust. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. z 2012 r., poz. 1155, ze zm.), art. 33 ust. 1 pkt 4 ustawy o PIP oraz art. 93 ust. 1 w zw. z art. 92a ust. 1 ustawy, art. 19 ust. 1 pkt 5 ustawy o PIP;
b) prawa procesowego: art. 10 K.p.a., art. 77 K.p.a., art. 80 K.p.a., art. 86 K.p.a., art. 107 § 1 i 3 K.p.a., art. 75 § 2 K.p.a.
W uzasadnieniu Spółka argumentowała, że wobec braku zawiadomienia przez organ I i II instancji o zakończeniu postępowania, nie mogła "dostrzec iż Organ I instancji nie uwzględnił przedstawionego w czasie kontroli zaświadczenia o działalności kierowcy M. K. za okres od 24.10.2012r. do 29.11.2012r.", jak również protokołu z przesłuchania H. C. na okoliczność nieprowadzenia przez ww. kierowcę samochodu w ww. okresie. Nadto wywodziła, że brak umożliwienia Spółce wypowiedzenia się w sprawie udaremnił jej zgłoszenie wniosku dowodowego z zeznań świadków: A. M., I. G. i M. C., który zamierzała wnieść na okoliczność nieprowadzenia przez M. K.a w okresie od 24 października 2012 r. do 29 listopada 2012 r. pojazdu, a po dacie 24 października 2012 r., niestawienia się przez niego w pracy. W związku z tym nie można było dokonać odczytu danych z jego karty kierowcy, jak również uzyskać jego podpisu na przedstawionym do skargi zaświadczeniu o działalności kierowcy. Mając na uwadze powyższe, skarżąca nie zgodziła się z organem, że nie przedstawiła stosownego dowodu w formie dokumentu. Argumentowała, że organy przyjmując, iż M. K. w spornym okresie nie prowadził pojazdu nie wskazały, które dokumenty uznane zostały za wiarygodne i wystarczające dla udowodnienia tej okoliczności. Jednocześnie zarzuciła organowi I instancji, że ukarał skarżącą za brak danych z karty kierowcy i z tachografu cyfrowego, zapominając jednocześnie o innych możliwościach udowodnienia nieprowadzenia pojazdu przez ww. kierowcę. Wskazując na art. 92a ust. 1 i 3 i 6 ustawy oraz art. 14 ust. 2 rozporządzenia nr 3821/85 skarżąca podniosła, iż żaden przepis nie obliguje Spółki do przechowywania innych dokumentów i danych przez okres jednego roku, aniżeli wykresówek, danych z karty kierowcy lub tachografu cyfrowego. Tym bardziej przepisy te nie zobowiązują pracodawcy do przechowywania zaświadczeń o działalności kierowcy. Także art. 31 ust. 1 ustawy o czasie kierowcy nie przewiduje obowiązku archiwizacji zaświadczeń o działalności kierowcy. Na koniec skarżąca podniosła zarzut dotyczący braku kompetencji Zastępcy Okręgowego Inspektora Pracy do wydania decyzji w sprawie.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy, wnosząc o oddalenie skargi, podtrzymał argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji. Jednocześnie zaprzeczył, aby w trakcie trwania postępowania Spółka była obligowana do przedstawienia zaświadczenia o działalności kierowcy. Organ odwoławczy wskazał także, iż Spółka podczas całego trwania postępowania składała tylko jeden wniosek dowodowy dotyczący przesłuchania świadków. Odnoszą się do zarzutu naruszenia art. 19 ust. 1 pkt 5 ustawy o PIP podał, że zaskarżona decyzja została wydana przez Okręgowego Inspektora Pracy, a zastępca na mocy upoważnienia jedynie ją podpisał. Ponadto nie zgodził się z twierdzeniem skarżącej, że Inspektor Pracy nie jest uprawniony do orzekania w formie decyzji administracyjnej i nakładania kar pieniężnych wynikających z ustawy o transporcie drogowym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze. zm.), zwanej dalej P.p.s.a.
Nadto zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.
Przedmiotem oceny w niniejszej sprawie jest omówiona na wstępie decyzja Okręgowego Inspektora Pracy w Opolu z dnia 17 października 2013 r. utrzymująca w mocy decyzję Inspektora Pracy z dnia 28 sierpnia 2013 r o nałożeniu na Spółkę kary pieniężnej w kwocie 14700 zł.
Przeprowadzona w niniejszej sprawie kontrola legalności zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji pierwszoinstancyjnej nie wykazała, aby zostały one wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego, czy też naruszeniem przepisów prawa procesowego w sposób, który mógłby mieć wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu, odpowiadają one przepisom prawa.
Podstawą prawną do dokonania kontroli przedsiębiorcy oraz nałożenia kary stanowią przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2013 r., poz. 1414, ze zm.), zwanej dalej także ustawą, w szczególności art. 92a ust. 1 i ust. 3 oraz Lp. 5.1., 5.3., 6.3.7. załącznika nr 3 do ustawy.
Zgodnie z regulacją przywołanego art. 92a ust. 1 ustawy, podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 10000 złotych za każde naruszenie. Przy czym stosownie do art. 92a ust. 3 pkt 1 ustawy suma kar pieniężnych nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas kontroli w podmiocie wykonujących przewóz drogowy nie może przekraczać 15000 złotych - dla podmiotu zatrudniającego kierowców w liczbie średnio do 10 w okresie 6 miesięcy przed dniem rozpoczęcia kontroli.
Wykaz naruszeń obowiązków i warunków, o których mowa w ust. 1 ustawy, oraz wysokość kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do ustawy. I tak, treść Lp. 5.1. załącznika za przekroczenie maksymalnego dziennego czasu prowadzenia pojazdu o czas powyżej 15 minut do jednej godziny przewiduje karę w wysokości 100 zł, a za każdą następną rozpoczętą kolejną godzinę - 200 zł. Z kolei Lp. 5.3. załącznika za skrócenie dziennego czasu odpoczynku o czas powyżej 15 minut do jednej godziny przewiduje karę w kwocie - 100 zł, a za każdą rozpoczętą kolejną godzinę - 200 zł. Dalej Lp. 6.3.7. załącznika przewiduje za nieokazanie podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówki, danych z karty kierowcy, z tachografu cyfrowego lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu, za każdy dzień karę w wysokości - 500 zł.
W kontrolowanej sprawie przedmiotem sporu stanowi kwestia możliwości wymierzenia przez organ administracji kary za ostatnie z opisanych naruszeń, a więc za nieokazanie podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówki, danych z karty kierowcy, z tachografu cyfrowego lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu przez M. K., za okres 20 dni tj. od 10 do 29 listopada 2012 r.
W pierwszej kolejności należy ustosunkować się do zarzutów procesowych skargi, gdyż tylko prawidłowo ustalony stan faktyczny sprawy oparty na przepisach postępowania administracyjnego pozwala na dokonanie oceny materialnoprawnej sprawy, a w jej konsekwencji oceny legalności nałożonej na przedsiębiorcę kary pieniężnej.
Przyjdzie zatem stwierdzić, że za chybiony uznać należy zarzut skargi poddający w wątpliwość uprawnienia Państwowej Inspekcji Pracy do wymierzenia kary za nieokazanie wykresówek, danych z karty kierowcy czy wydruku danych z tachografu cyfrowego oraz dokumentów potwierdzających fakt nie prowadzenia pojazdu. Analizując uprawnienia kontrolne funkcjonariuszy Państwowej Inspekcji Pracy wskazać trzeba, że stosownie do art. 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. z 2012 r. poz. 404 ze zm.), dalej zwanej także ustawą o PIP, inspekcja ta jest organem powołanym do sprawowania nadzoru i kontroli przestrzegania prawa pracy, w szczególności przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, a także przepisów dotyczących legalności zatrudnienia i innej pracy zarobkowej w zakresie określonym w ustawie. Zgodnie zaś z art. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy o PIP do zadań państwowej inspekcji pracy należy nadzór i kontrola przestrzegania przepisów prawa pracy, w szczególności przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów dotyczących stosunku pracy, wynagrodzenia za pracę i innych świadczeń wynikających ze stosunku pracy, czasu pracy, urlopów, uprawnień pracowników związanych z rodzicielstwem, zatrudniania młodocianych i osób niepełnosprawnych. Przechodząc na grunt przepisów o transporcie drogowym wskazać przyjdzie, że stosownie do art. 89 ust. 1 pkt 6 ustawy inspektorzy Państwowej Inspekcji Pracy uprawnieni są do kontroli dokumentów określonych w art. 87 w odniesieniu do zapisów urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy oraz czas jazdy i postoju. Stosownie zaś do art. 87 ustawy podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, m.in. kartę kierowcy, zapisy urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku. W świetle przytoczonych przepisów nie można zatem poddawać w wątpliwość, uprawnień Państwowej Inspekcji Pracy do przeprowadzania kontroli przedsiębiorców wykonujących przewozy drogowe, w tym do badania wykresówek dokumentujących czas pracy kierowców, a także stosownie do art. 33 ust. 1 pkt 4 ustawy o PIP do podejmowania innych działań, jeżeli prawo lub obowiązek ich podjęcia wynika z innych przepisów prawa. Tym samym organy te mogą w drodze decyzji, na podstawie art. 92a ustawy, wymierzać podmiotom wykonującym przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem kary pieniężne za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego.
Od razu także wyjaśnić należy, jak słusznie zauważył organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę, że zaskarżona decyzja została wydana przez Okręgowego Inspektora Pracy, a nie przez jego Zastępcę, który jedynie z mocy upoważnienia tegoż organu z dnia 17 października 2013 r., jedynie ją podpisał. W tych okolicznościach postawiony w skardze zarzut naruszenia art. 19 ust. 1 pkt 5 ustawy o PIP jest bezzasadny.
Niezasadne są również pozostałe zarzuty procesowe dotyczące gromadzenia i oceny dowodów.
W związku z powyższym należy powtórzyć, że z art. 89 ust. 1 pkt 6 ustawy wynika, że inspektorzy Państwowej Inspekcji Pracy są uprawnieni na podstawie tego przepisu, do przeprowadzania kontroli w odniesieniu do zapisów urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy oraz czas jazdy i postoju, natomiast stosownie do art. 89a ust. 1 ustawy, Inspektorzy Państwowej Inspekcji Pracy dokonują kontroli w zakresie przewozu drogowego na warunkach i w trybie określonych w przepisach o Państwowej Inspekcji Pracy. To zaś oznacza, że do kontroli w przedsiębiorstwie, zakończonej protokołem kontroli, zastosowanie mają zasady postępowania określone w rozdziale 4 ustawy o PIP zatytułowanym: "Postępowanie kontrole", a nie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (podobnie wyrok NSA: z dnia 12 sierpnia 2010 r., I OSK 315/10, LEX nr 653620, postanowienie NSA z dnia 9 października 2012 r., I OSK 2259/12, LEX nr 1269642). W doktrynie zwraca się uwagę na odrębność postępowania kontrolnego oraz postępowań, w których następuje stosowanie powyższych władczych instrumentów prawnych. Stosowanie tych środków dokonywane jest bowiem poza ramami postępowania kontrolnego, według właściwych, odrębnych od tego postępowania trybów. I tak, wydawanie decyzji administracyjnych podlega rygorom kodeksu postępowania administracyjnego, zaś wniesienie powództwa czy wniosku do sądu – kodeksu postępowania cywilnego. Nie ulega wątpliwości, że postępowanie kontrolne oraz postępowanie administracyjne pozostają ze sobą w ścisłym związku m.in. poprzez powiązanie podmiotem je prowadzącym, tj. organem inspekcji pracy. Co więcej, w postępowaniu kontrolnym, na mocy art. 12 ustawy o PIP pomocniczo zastosowanie znajdują również przepisy K.p.a. Oznacza to, że czynności dokumentujące ustalenia faktyczne, podejmowane przez organ kontrolujący muszą spełniać wymagania stawiane przez K.p.a. środkom dowodowym, z których mogą korzystać podmioty postępowania administracyjnego. Odnosi się to do wszystkich postępowań kontrolnych, niezależnie od tego, w jaki ostatecznie sposób się one zakończą. Korzystanie w postępowaniu kontrolnym ze środków dowodowych przewidzianych w K.p.a. nie oznacza, że postępowanie kontrolne można uznać za toczące się według reguł określonych w całości przez K.p.a. Mimo pewnych cech wspólnych, postępowanie kontrolne nie stanowi formalnej części postępowania administracyjnego, a postępowania te rozdziela zamknięcie procesu kontroli ustaleniem jej wyników (vide: M. Gersdorf, J. Jagielski, K. Rączka, Komentarz do ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, LexisNexis Warszawa 2008, s. 82-83). Wyjaśnić też trzeba, że w świetle sformułowanego w art. 23 ust. 1 ustawy o PIP katalogu uprawnień kontrolnych inspektora pracy, procedura kontrolna nie wyłącza w jej ramach odbierania od osób ustnych lub pisemnych oświadczeń, wyjaśnień czy przesłuchania świadków, co nie jest równoznaczne ze stwierdzeniem, że do tych czynności mają zastosowanie przepisy K.p.a. Zarzut naruszenia art. 10 K.p.a. i wyrażonego w nim prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu mógłby być zatem skutecznie przez skarżącą podnoszony, gdyby po zawiadomieniu przez organ o wszczęciu postępowania administracyjnego, co nastąpiło po zakończeniu postępowania kontrolnego i stanowiło jego konsekwencję, organ prowadził postępowanie dowodowe w zakresie wymagającym powiadomienia strony o planowanych czynnościach procesowych (przesłuchaniu świadków, oględzinach) nie dopełniając tego obowiązku. W niniejszej sprawie sytuacja taka nie miała miejsca, bowiem organ I instancji, a także organ odwoławczy nie przeprowadzały takich dowodów, gdyż świadkowie byli przesłuchiwani jedynie w toku kontroli rządzącej się, jak to już zostało wyżej wywiedzione, innymi zasadami, tj. określonymi w przepisach ustawy o PIP. W tych okolicznościach zarzucany brak zawiadomienia skarżącej przez organ I jak i II instancji nie mógł, jak twierdzi skarżąca, uniemożliwić Spółce zgłoszenie wniosku dowodowego z zeznań świadków. W omawianej sytuacji prawnej należy bowiem odróżnić od siebie, ze wszystkimi tego konsekwencjami, procedurę kontrolną mającą na celu ustalenie stanu faktycznego, prowadzoną przez upoważnionego inspektora pracy i zakończoną sporządzeniem protokołu kontroli i postępowanie administracyjne zainicjowane zawiadomieniem o jego wszczęciu z urzędu i toczące się według przepisów K.p.a., a prowadzone w celu rozstrzygnięcia sprawy stosownie do obowiązujących przepisów.
Odnosząc się się do zarzutu Spółki w zakresie naruszenia art. 77, 80, 86 K.p.a., poprzez nieprzesłuchanie w toku postępowania administracyjnego świadków: A. M., A. G. i M. C., to trzeba odwołać się do treści art. 21 ustawy o PIP, z którego wynika, że postępowanie kontrolne ma na celu ustalenie stanu faktycznego. Taki cel postępowania kontrolnego wyklucza zatem ponowne postępowanie w przedmiocie ustalenia stanu faktycznego prowadzone w ramach postępowania administracyjnego wszczętego na skutek wyników postępowania kontrolnego.
Poza tym należy mieć na względzie okoliczności, które w postępowaniu administracyjnym miałyby zostać wykazane w drodze przeprowadzenia dowodu z zeznań wskazanych przez stronę świadków. Skarżąca żądała przesłuchania ww. świadków na okoliczność potwierdzenia nieprowadzenia przez M. K. w okresie od 24 października do 29 listopada 2012 r. pojazdu, jak też niestawienia się przez niego w pracy po 24 października 2012 r. Z tych faktów wywodzi brak możliwości dokonania odczytu danych z karty kierowcy, jak również uzyskania jego podpisu na przedstawionym do skargi zaświadczeniu o działalności kierowcy.
Odniesienie się do tych zarzutów skargi wymaga wykazania specyfiki dowodów, którymi przedsiębiorca może wykazać skutecznie zaistnienie uprawnionych odstępstw od czasu pracy kierowców. Z treści rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. U. UE.L.1985.370.8), zwanego dalej także rozporządzeniem nr 3821/85 oraz rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. Urz. UE L z 2006 r. nr 102/1) - zwanego dalej także rozporządzeniem nr 561/2006 wynika, że zasadą przy wykonywaniu transportu drogowego jest obowiązkowa rejestracja czasu pracy kierowcy przy pomocy zainstalowanego w pojeździe urządzenia rejestrującego-tachografu. Zgodnie z art. 14 ust. 2 rozporządzenia nr 3821/85 przedsiębiorstwo przechowuje wykresówki i wydruki z urządzeń rejestrujących w porządku chronologicznym przez co najmniej rok i okazuje je na żądanie funkcjonariusza służb kontrolnych. Zgodnie zatem z powołaną normą to przedsiębiorca jest zobowiązany przechowywać wszelką w tym zakresie dokumentację. Tym bardziej, że zgodnie z art. 10 ust. 2 rozporządzenia nr 561/2006 przedsiębiorstwo transportowe organizuje pracę kierowców w taki sposób aby kierowcy ci mogli przestrzegać przepisów rozporządzenia (EWG) nr 3821/85 oraz przepisów rozdziału II niniejszego rozporządzenia (regulującego miedzy innymi czas pracy, przerwy oraz odpoczynek). Przedsiębiorstwo transportowe wydaje odpowiednie polecenia kierowcy i przeprowadza regularne kontrole przestrzegania przepisów rozporządzenia (EWG) nr 3821/85 oraz przepisów rozdziału II niniejszego rozporządzenia. Zatem stwierdzić należy, że to na przedsiębiorcy ciąży obowiązek należytego przeszkolenia kierowców w zakresie ich obowiązków oraz dopilnowania przestrzegania przepisów. Tym bardziej, że zgodnie z regulacją art. 10 ust. 3 rozporządzenia 561/2006 przedsiębiorstwo transportowe odpowiada za naruszenia przepisów, których dopuszczają się kierowcy tego przedsiębiorstwa, nawet jeżeli naruszenie takie miało miejsce na terytorium innego Państwa Członkowskiego lub w państwie trzecim. Przewidując praktyczną możliwość zajścia takich sytuacji, w których kierowca prowadzący przewozy nie posiada wykresówek z przyczyn usprawiedliwionych, ustawodawca wspólnotowy pozostawił prawodawstwu poszczególnych krajów członkowskich kwestię szczegółowego uregulowania sposobów wykazywania i usprawiedliwiania takich okoliczności w toku kontroli.
I tak, jeśli chodzi o ustawodawcę polskiego, wprowadzono możliwość wykazywania się przez kierowcę dokumentem potwierdzającym fakt nieprowadzenia pojazdu, a tym samym usprawiedliwiającym fakt nieposiadania wykresówki podczas kontroli. W myśl art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. z 2012 r., poz. 1155, ze zm.) pracodawca prowadzi ewidencję czasu pracy kierowców w formie:
1) zapisów na wykresówkach;
2) wydruków danych z karty kierowcy i tachografu cyfrowego;
3) plików pobranych z karty kierowcy i tachografu cyfrowego;
4) innych dokumentów potwierdzających czas pracy i rodzaj wykonywanej czynności;
5) rejestrów opracowanych na podstawie dokumentów, o których mowa w pkt 1-4.
Zgodnie natomiast z ust. 2 ewidencję czasu pracy, o której mowa w ust. 1, pracodawca:
1) udostępnia kierowcy na jego wniosek;
2) przechowuje przez okres 3 lat po zakończeniu okresu nią objętego.
Stosownie do treści art. 31 ust. 1 ustawy o pracy kierowców przedsiębiorca wykonujący przewóz drogowy jest obowiązany wystawić kierowcy wykonującemu przewóz drogowy zatrudnionemu u tego przedsiębiorcy zaświadczenie, w przypadku gdy kierowca:
1) przebywał na zwolnieniu lekarskim od pracy z powodu choroby;
2) przebywał na urlopie wypoczynkowym;
3) miał czas wolny od pracy;
4) prowadził pojazd wyłączony z zakresu stosowania rozporządzenia (WE) nr 561/2006 lub Umowy AETR;
5) wykonywał inną pracę niż prowadzenie pojazdu;
6) pozostawał w gotowości w rozumieniu art. 9 ust. 1.
Co więcej, w myśl ust. 3 wskazanego przepisu zaświadczenie, o którym mowa w ust. 1, wystawione na przeznaczonym do druku formularzu, o którym mowa w decyzji Komisji nr 2007/230/WE z dnia 12 kwietnia 2007 r. w sprawie formularza dotyczącego przepisów socjalnych odnoszących się do działalności w transporcie drogowym (Dz. Urz. UE L 99 z 14.04.2007, str. 14, ze zm.), przedsiębiorca wykonujący przewóz drogowy wręcza kierowcy przed rozpoczęciem przez kierowcę przewozu drogowego, a kierowca to zaświadczenie podpisuje.
Analiza wyżej przywołanych unormowań prawa wspólnotowego oraz wewnętrznego prowadzi do wniosku, że to przedsiębiorca zobligowany został do przedstawienia uprawnionym do kontroli organom stosownych dokumentów, w szczególności wykresówek za wszystkie dni, kiedy kierowca był zatrudniony przez przedsiębiorstwo. Odstępstwem od tego obowiązku jest przedstawienie zaświadczenia, o którym mowa w art. 31 ustawy o czasie pracy kierowców (por. Wyrok NSA z 14 lipca 2010 r., sygn. akt II GSK 679/09, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Jedynym zatem dowodem w przedmiotowej sprawie stanowiącym podstawę dla ustaleń odstąpienia od obowiązku okazania wykresówek za wszystkie dni, kiedy kierowca był zatrudniony przez przedsiębiorcę, było przedstawienie zaświadczenia, o którym mowa w art. 31 ustawy o czasie pracy kierowców. Ponieważ możliwość wykazania nieprowadzenia przez kierowcę pojazdu, a tym samym usprawiedliwiającym fakt nieposiadania wykresówki podczas kontroli może być potwierdzona jedynie ww. dokumentem, bezprzedmiotowe było zatem zawarte w odwołaniu żądanie przesłuchania zawnioskowanych świadków. Przeprowadzenie przez organ I lub II instancji takiego dowodu, o co wnosiła skarżąca, naruszałoby dyspozycje art. 75 K.p.a. Podstawy faktycznej do zastosowania odstępstwa od obowiązku przedstawienia uprawnionym do kontroli organom stosownych dokumentów, w szczególności wykresówek za wszystkie dni, kiedy kierowca był zatrudniony przez przedsiębiorstwo, nie można udowadniać dowodem z przesłuchania świadków, a zatem organy nie naruszyły prawa poprzez zaniechanie przeprowadzenia takiego dowodu w postępowaniu administracyjnym zakończonym zaskarżoną decyzją.
Nadto zwrócić należy uwagę, że interpretacja przepisów nakładających na pracodawcę obowiązek przechowywania zapisów urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku - powoduje, że w sposób analogiczny do kontroli na drodze, przedsiębiorca może przedstawić dowody (zaświadczenia) świadczące o przyczynie nieokazania wykresówek, które co do zasady każdy przedsiębiorca zobowiązany jest przechowywać przez okres co najmniej roku od dnia ich użycia. W tej sytuacji oczywistym jest, że przedsiębiorca w toku kontroli w siedzibie swej firmy, zobowiązany jest do okazania na żądanie upoważnionego funkcjonariusza inspekcji wszelkich dokumentów, w tym wykresówek lub zaświadczeń potwierdzających fakt nieprowadzenia pojazdu w kontrolowanym okresie. W konsekwencji, nie można zatem uznać zarzutu naruszenia art. 31 ust 2 ustawy o czasie kierowców.
Jednocześnie niezasadne jest wskazywanie przez skarżącą na możność późniejszego przedłożenia zaświadczenia potwierdzającego fakt nieprowadzenia przez kierowcę pojazdu. Unormowanie przewidujące obowiązek przechowywania wykresówek lub stosownego dokumentu wyjaśniającego przyczynę ich nieposiadania, okazania go w trakcie kontroli (a nie ex post, w trakcie postępowania administracyjnego), w ocenie Sądu, podyktowane jest przeciwdziałaniu ewentualnym nadużyciom w postaci "dopasowywania" argumentacji do stwierdzonej już sytuacji w postaci przeprowadzonej kontroli. Podkreślić trzeba, że podmiot zatrudniający kierowcę powinien okazywać zaświadczenie na żądanie uprawnionego organu już w trakcie trwania kontroli. Oznacza to, że późniejsze, po zakończeniu kontroli, dostarczenie przedmiotowego dokumentu, jest bezskuteczne. Odnosząc powyższe do zarzutu nieuwzględnienia przez organ odwoławczy przedstawionego przez skarżącą zaświadczenia o działalności kierowcy wskazać należy, iż w przedmiotowej sprawie, zaświadczenie nieopatrzone podpisem kierowcy złożone zostało dopiero przy skardze. Z protokołu kontroli jednoznacznie natomiast wynika, iż skarżąca w trakcie trwania kontroli nie przedstawiła dokumentów potwierdzających fakt nieprowadzenia pojazdu przez zatrudnionego kierowcę M. K. w okresie od 10 do 29 listopada 2012 r., tj. "zaświadczeń o działalności kierowcy". Tym samym przedłożony na etapie skargi dokument, w żaden sposób nie mógł usprawiedliwić faktu niezarejestrowania w okresie od 10 do 29 listopada 2012 r., danych na karcie ww. kierowcy, w związku z czym nałożona przez organ za ten okres kara za naruszenie polegające na nieokazaniu podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówki, danych z karty kierowcy, z tachografu cyfrowego lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu, jest zasadna.
Jednocześnie wyjaśnić należy, że w trakcie postępowania organy administracji prawidłowo ustaliły pozostałe elementy stanu faktycznego sprawy. W wyniku kontroli ustalono szereg naruszeń przez pracodawcę przepisów związanych ze skróceniem dziennego czasu odpoczynku kierowców, a także przekroczeniu maksymalnego dziennego okresu prowadzenia pojazdu, jak również nieokazaniu podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówki, danych z karty kierowcy, z tachografu cyfrowego lub dokumentu potwierdzającego. Ustalenia dokonane w toku kontroli nie budzą wątpliwości i - w ocenie Sądu - dają podstawę do nałożenia kary w wysokości określonej w zaskarżonej decyzji. Poszczególne kary wymierzone zostały na podstawie obowiązujących przepisów, w ich granicach, a podjęcie decyzji poprzedzone zostało wnikliwie przeprowadzonym postępowaniem dowodowym.
Konkludując przyjdzie stwierdzić, że ustalenia dokonane przez organy administracji w rozpoznawanej sprawie są właściwe. Oparte zostały na wnikliwie zebranym w trakcie kontroli materiale dowodowym, który nie wymagał uzupełnienia na etapie postępowania administracyjnego. Również uzasadnienie decyzji spełnia wymagania wynikające z regulacji art. 107 § 1 i 3 K.p.a., wyjaśnia bowiem zarówno podstawy faktyczne wymierzenia kary, jak i zawiera poprawne wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia.
Mając powyższe na uwadze Sąd oddalił skargę, na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło