II SA/Op 627/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik – spr. po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. M. reprezentowanego przez kuratora J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 30 czerwca 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego postanawia: odrzucić skargę. . W wyniku rozpatrzenia odwołania wniesionego przez M. M., reprezentowanego przez J. M. - kuratora dla osoby częściowo ubezwłasnowolnionej, od decyzji Burmistrza Nysy z dnia 6 maja 2016 r. w sprawie odmowy przyznania pomocy w formie zasiłku celowego na pokrycie kosztów rehabilitacji i terapii związanej ze specyficznymi potrzebami osób cierpiących na ograniczenia intelektualne, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu decyzją z dnia 30 czerwca 2016 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Decyzja organu odwoławczego została skierowana na adres J. M. i doręczona w dniu 16 sierpnia 2016 r. – do rąk syndyka masy upadłości M. J. Świadczy o tym pocztowe potwierdzenie odbioru przesyłki, znajdujące się w aktach administracyjnych (k-7 akt). W dniu 29 sierpnia 2016 r., wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, wniosek złożony przez J. M. o przyznanie prawa pomocy jej podopiecznemu – M. M., przez ustanowienie m.in. adwokata bądź radcy prawnego, celem wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 30 czerwca 2016 r., nr [...]. Wniosek ten został zarejestrowany w repertorium sądowym pod sygnaturą II SO/Op 33/16. Postanowieniem referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu z dnia 9 września 2016 r., sygn. akt II SO/Op 33/16, ustanowiono M. M. radcę prawnego, którym przez Okręgową Izbę Radców Prawnych w Opolu został wyznaczony radca prawny J. M. W dniu 2 listopada 2016 r. (data nadania przesyłki w placówce pocztowej) radca prawny J. M., działając w imieniu M. M., wniósł za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu skargę na opisaną na wstępie decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 30 czerwca 2016 r. Skarga ta została zarejestrowana pod sygnaturą II SA/Op 627/16 i stanowi przedmiot niniejszego postępowania. W skardze nie został zawarty wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu wniosło o jej odrzucenie z uwagi na uchybienie terminu i brak jednoczesnego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 53 § 1 oraz art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, ze zm.), zwanej dalej: "P.p.s.a.", skargę wnosi się w terminie 30 dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie, za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Ustanowiony w przywołanym przepisie termin jest terminem ustawowym, procesowym i prekluzyjnym. Oznacza to, że niedopuszczalne jest jego skracanie lub przedłużanie. Stosownie do treści art. 85 P.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Na zasadzie art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a. sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia. Podkreślić w tym miejscu trzeba, że przepis art. 53 § 1 P.p.s.a. jest jednoznaczny i nie pozostawia wątpliwości odnośnie momentu początkowego biegu trzydziestodniowego terminu, ani co do możliwości jego przesunięcia z uwagi na toczące się w sprawie postępowanie wpadkowe o przyznanie prawa pomocy obejmujące ustanowienie fachowego pełnomocnika. W szczególności, wykładnia komentowanego przepisu nie uprawnia do stwierdzenia, że termin do wniesienia skargi rozpoczyna ponownie bieg w momencie wyznaczenia pełnomocnika z urzędu, gdyż przeczyłoby to precyzyjnemu zapisowi zawartemu w art. 53 § 1 P.p.s.a., nakazującemu liczenie terminu do wniesienia skargi od dnia doręczenia stronie rozstrzygnięcia. Potwierdza to aktualne orzecznictwo sądowoadministracyjne, w którym jednolicie przyjmuje się, że wniosek o przyznanie prawa pomocy i ewentualne wyznaczenie pełnomocnika z urzędu pozostaje bez wpływu na bieg terminu do wniesienia skargi (por. postanowienie NSA z dnia 18 lutego 2015 r., I OSK 321/15 i powołane tam orzecznictwo, dostępne na stronie internetowej - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl.). Jeżeli zatem stronie został doręczony odpis decyzji, bądź innego rozstrzygnięcia, to zgodnie z treścią komentowanego przepisu, od tego momentu należy liczyć bieg terminu do złożenia skargi, bez względu na to, czy strona ustanowiła pełnomocnika z wyboru, czy też wystąpiła z wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Podkreślenia przy tym wymaga, że zaprezentowane poglądy odnoszą się do kwestii uchybienia terminowi do wniesienia skargi do sądu administracyjnego, a nie skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Przepisy dotyczące ostatnio wymienionego środka zaskarżenia, uregulowane w art. 177 P.p.s.a., przewidują bowiem w określonych sytuacjach przerwanie biegu terminu na skutek ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Mają one jednakże zastosowanie wyłącznie do skargi kasacyjnej i nie mogą być per analogiam użyte przy ocenie wnoszenia skargi do sądu administracyjnego. W razie uchybienia terminu określonego w art. 53 § 1 P.p.s.a. dopuszczalne jest jego przywrócenie na wniosek strony, co wynika z treści art. 86 § 1 P.p.s.a., wedle którego jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Wniosek ten jednakże powinien zostać wniesiony z zachowaniem wymogów określonych w art. 87 P.p.s.a., stosownie do którego pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (§ 1). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2), a równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). W świetle powyższego, w przypadku ustanowienia pełnomocnika z urzędu w trybie art. 244 P.p.s.a., powinien on złożyć wraz ze skargą wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia, zwłaszcza jeśli samo ustanowienie pełnomocnika z urzędu nastąpiło już po upływie terminu do wniesienia skargi. Natomiast dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu dla dokonania tej czynności jest dzień, w którym pełnomocnik ustanowiony z urzędu miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi po zapoznaniu się z aktami sprawy, jednak nie później niż do trzydzieści dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu pełnomocnikiem strony. Stanowisko w tym zakresie jest utrwalone w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. postanowienia NSA z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt I OZ 996/09; z dnia 17 lipca 2008 r.; sygn. akt II OZ 763/08, http://orzeczenia.nsa.gov.pl.). Skuteczne wniesienie skargi i nadanie sprawie dalszego biegu możliwe jest w przypadku uwzględnienia tego wniosku przez Sąd. W rozpoznawanej sprawie zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 30 czerwca 2016 r., nr [...] została doręczona najpierw syndykowi masy upadłości J. M. w dniu 16 sierpnia 2016 r., co potwierdza pocztowe potwierdzenie odbioru przesyłki (k-7 akt administracyjnych sprawy), a następnie J. M. osobiście w dniu 23 sierpnia 2016 r. Taką datę doręczenia wezwania wskazał sam syndyk w piśmie z dnia 30 listopada 2016 r., będącym odpowiedzią na pismo organu, dotyczące ustalenia daty doręczenia odpisu zaskarżonej decyzji (k-11 akt administracyjnych). W tym miejscu zauważyć trzeba, ze skuteczność doręczenia korespondencji stronie będącej osobą fizyczną, której postanowieniem sądu powszechnego ustanowiono syndyka masy upadłości, należy rozpatrywać na tle przepisów ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz.U. z 2015 r., poz. 233 ze zm.). Jak zauważył bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 30 maja 2016 r., syndyka masy upadłości nie należy traktować jako "domownika", o którym mowa w art. 43 K.p.a. i wynikających z tego konsekwencji polegających na uznaniu, iż datą doręczenia pisma adresatowi, któremu ustanowiono syndyka, jest w każdym przypadku dzień oddania pisma syndykowi. Zdaniem NSA, takiego wniosku nie można wywieść z brzmienia art. 176 ust. 2 ustawy Prawo upadłościowe, zgodnie z którym syndyk zawiadamia placówki pocztowe w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. poz. 1529) o ogłoszeniu upadłości. Placówki te doręczają syndykowi adresowane do upadłego przesyłki pocztowe. Syndyk wydaje upadłemu przesyłki pocztowe, które nie dotyczą majątku masy upadłości lub których zatrzymanie nie jest potrzebne ze względu na zawarte w nich wiadomości (zob. postanowienie NSA z dnia 12 maja 2016 r., sygn. akt I OZ 454/16, dostępne na https://cbois.nsa.gov.pl). NSA podniósł, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wielokrotnie dokonywano wykładni pojęcia "domownik" przyjmując, że domownikiem będzie stały mieszkaniec jakiegoś domu, człowiek razem z kimś mieszkający, np. członek rodziny, współlokator, pracownik domowy. W ocenie Sądu II instancji, syndyk masy upadłości warunków tych nie spełnia, a przyznane mu w art. 176 ust. 2 ww. ustawy uprawnienie do odbioru korespondencji adresowanej do upadłego, nie oznacza, iż w każdym przypadku odbiór korespondencji przez syndyka wywoła skutek prawny doręczenia. Tego rodzaju skutek może wywołać jedynie doręczenie korespondencji dotyczącej majątku wchodzącego w skład masy upadłości, bowiem tylko w tych sprawach syndyk posiada legitymację do działania na rachunek upadłego. Pozostałą korespondencję syndyk ma obowiązek przekazać upadłemu. Skutek doręczenia tych pism następuje na zasadach ogólnych z datą ich przekazania adresatowi. Nie budziło przy tym wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, że korespondencja zawierająca decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu dotyczącą odmowy przyznania zasiłku celowego, nie dotyczyła majątku masy upadłości (art. 63 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze w zw. z art. 831 § 1 pkt 6 K.p.c.). Mając na względzie przywołany pogląd, który orzekający w sprawie Sąd w pełni podziela, stwierdzić trzeba, że rozstrzygające znaczenie dla ustalenia biegu terminu do wniesienia skargi do sądu administracyjnego w niniejszym przypadku, miała data przekazania J. M. korespondencji zawierającej ww. decyzję. Z ustaleń Sądu wynika, że nastąpiło to w dniu 23 sierpnia 2016 r., a więc od tego dnia należy liczyć bieg terminu. Ustalony zatem w art. 53 § 1 P.p.s.a. trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi rozpoczął bieg w dniu 24 sierpnia 2016 r. i upłynął z dniem 22 września 2016 r. Natomiast skarga została wniesiona przez pełnomocnika skarżącego w dniu 2 listopada 2016 r. (data stempla pocztowego), czyli po upływie terminu warunkującego skuteczne wniesienie skargi. Jak wskazano już wyżej, niemożność dochowania trzydziestodniowego terminu przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu, mogłaby być rozważana w niniejszej sprawie na tle konkretnych jej okoliczności przy rozpoznawaniu ewentualnego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, złożonego jednocześnie ze skargą. W niniejszej sprawie nie zachowano wymogów formalnych określonych w art. 87 P.p.s.a., gdyż wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi nie został złożony, natomiast Sąd w tym zakresie nie jest uprawniony do działania z urzędu. Z tych względów skargę należało odrzucić, stąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.