II SA/Op 686/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Daria Sachanbińska po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2007 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. K. na działalność Komendanta Straży Miejskiej w Wołczynie w przedmiocie ukarania w postępowaniu w sprawach o wykroczenie postanawia: odrzucić skargę. W dniu 25 października 2006 r. (data stempla pocztowego) W. K. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę, w której wskazał, że w dniu 23 sierpnia 2006 r. Straż Miejska w Wołczynie wysłała do niego mandat karny w wysokości 100 zł. za brak pojemnika na śmieci. Skarżący wyjaśnił, iż jest rolnikiem, posiada gospodarstwo rolne o powierzchni 7,38 ha i prowadzi produkcję roślinną oraz hodowlaną. W pismach z dnia 24 lipca 2006 r. i z dnia 8 sierpnia 2006 r., informował Burmistrza Wołczyna, iż nie posiada śmieci, jednak na swoje pisma nie otrzymał odpowiedzi. Kolejne pismo, z dnia 29 sierpnia 2006 r., skierowane do Wojewody Opolskiego, również pozostało bez odpowiedzi. W. K. podniósł, iż Straż Miejska, karając go mandatem karnym, oparła swoje działania na uchwale Rady Miejskiej w Wołczynie z dnia 28 września 2005 r., Nr XXXVIII/307/2005, z której wynika, że "Właściciele nieruchomości o zabudowie jednorodzinnej i wielorodzinnej do 5 lokali mieszkalnych wyposażają nieruchomość w pojemniki i SM -11O w ilości odpowiadającej ilości mieszkań i śmieci". W ocenie skarżącego, przepis wskazanego artykułu nie dotyczy rolników. W myśl natomiast art. 11 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o strażach gminnych, do zadań straży należy ochrona spokoju i porządku w miejscach publicznych. Zdaniem skarżącego, nie popełnił on ani przestępstwa, ani wykroczenia, za które należałoby ukarać go mandatem. Zarządzeniem z dnia 27 października 2006 r. skarga W. K. została przekazana - na podstawie art. 54 § 2 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - do Straży Miejskiej w Wołczynie, w celu udzielenia odpowiedzi i nadesłania akt administracyjnych. W odpowiedzi z dnia 20 listopada 2006 r. zaskarżony organ wyjaśnił, że w dniu 3 lipca 2006 r. do Komendy Straży Miejskiej w Wołczynie wpłynęła informacja, iż W. K. nie posiada pojemnika na śmieci oraz rachunków za wywóz śmieci z własnej posesji. W dniu 27 lipca 2006 r. W. K. złożył w Urzędzie Miejskim w Wołczynie pismo, z którego wynikało, iż nie jest on świadom swoich obowiązków jako właściciel posesji, dlatego też w dniu 31 lipca 2006 r. Komenda Straży Miejskiej w Wołczynie wysłała do niego pismo, w którym wyraźnie zostały wskazane obowiązki właściciela posesji z pouczeniem o odpowiedzialności karnej za ich niedopełnienie. Z uwagi na bezskuteczny upływ 7-dniowego terminu, w którym W. K. powinien zawrzeć umowę o wywóz nieczystości, został on ukarany zaocznym mandatem karnym w wysokości 100 zł. Organ wskazał, że związku z tym, iż mandat nie został przez skarżącego uregulowany, jak również z uwagi na fakt niezawarcia przez niego umowy o wywóz nieczystości, w dniu 2 listopada 2006r. został sporządzony i przekazany do Sądu Rejonowego w Kluczborku - Wydziału VI Grodzkiego wniosek o jego ukaranie. Pismem z dnia 28 listopada 2006 r. Sąd wezwał skarżącego, w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania do usunięcia braków formalnych skargi, poprzez oznaczenie organu, którego działalności lub bezczynności skarga dotyczy; wskazanie numeru i daty zaskarżonego aktu (decyzji, postanowienia, innego aktu) lub zaskarżonej czynności; określenie naruszenia prawa lub interesu prawnego. Ustosunkowując się do wezwania Sądu, W. K. wraz z pismem z dnia 17 grudnia 2006 r. przesłał kserokopię pisma z dnia 26 grudnia 2006 r. skierowanego do tut. Sądu oraz kserokopię uchwały Rady Miejskiej w Wołczynie z dnia 28 września 2005 r., Nr XXXVIII/307/2005. Skarżący wskazał, iż jego skarga dotyczy działań Urzędu Miejskiego w Wołczynie wykonywanych za pomocą strażników miejskich, a konkretnie decyzji wydanej przez funkcjonariusza Straży Miejskiej w Wołczynie w dniu 11 lipca 2006 r., sygn. akt [...], opartej o art. 10 ust. 2a ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Dalej podał, że przedmiotowa decyzja nie ma nic wspólnego z powołaną ustawą, jak również dołączoną uchwałą Rady Gminy, bowiem nie dotyczy ona rolników. Skarżący podkreślił, że pomimo zakwalifikowana braku posiadania pojemnika na śmieci jako wykroczenia, czyn ten - w myśl przepisów prawa o wykroczeniach i w myśl przepisów Kodeksu wykroczeń - wykroczenia nie stanowi, w ogóle nie doszło do naruszenia prawa. Zdaniem skarżącego, Urząd Miejski swoim działaniem naruszył przepisy art. 6, 7, 8 i 10 § 1 k.p.a. oraz art. 1 § 1 Kodeksu wykroczeń. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 3 § 2 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności organów administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4. Sąd orzeka także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosuje środki określone w tych przepisach. W pojęciu sprawy sądowoadministracyjnej mieści się kontrola działalności administracji publicznej, w zakresie wyznaczonym enumeratywnie w zacytowanej powyżej regulacji oraz inne kwestie rozpoznawane w postępowaniu prowadzonym na podstawie przepisów ustawy, jak wymienione w art. 4 P.p.s.a. spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Oznacza to, że sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznawania spraw, które nie zostały wymienione we wskazanych przepisach. Przechodząc na grunt niniejszej sprawy wyjaśnić trzeba, iż postępowanie mandatowe, w drodze którego grzywną został ukarany W. K., uregulowane zostało przepisami Rozdziału 17 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz. U. Nr 106, poz. 1148 ze zm.), zwanej dalej K.p.w. Zgodnie z treścią art. 95 K.p.w., postępowanie mandatowe prowadzi Policja, a inne organy, gdy przepis szczególny tak stanowi. W odniesieniu do Straży Miejskiej wskazać należy na ustawę z dnia 29 sierpnia 1997 r. o strażach gminnych (Dz. U. Nr 123, poz. 779 ze zm.) oraz rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie wykroczeń, za które strażnicy straży gminnych są uprawnieni do nakładania grzywien w drodze mandatu karnego (Dz. U. Nr 208, poz. 2026 ze zm.). Zgodnie natomiast z treścią art. 98 § 1 K.p.w., w postępowaniu mandatowym można nakładać grzywnę w drodze mandatu karnego: wydawanego ukaranemu po uiszczeniu grzywny bezpośrednio funkcjonariuszowi, który ją nałożył; kredytowanego, wydawanego ukaranemu za potwierdzeniem odbioru; zaocznego. Mandat karny zaoczny, w drodze którego w niniejszej sprawie została nałożona grzywna na W. K., powinien wskazywać miejsce i termin opłacenia grzywny oraz informować o skutkach jej nieuiszczenia w tym terminie. Mandat ten staje się prawomocny z chwilą uiszczenia grzywny we wskazanym miejscu i terminie. Wskazać także trzeba, że stosownie do treści art. 101 § 1 i 2 K.p.w., prawomocny mandat karny podlega uchyleniu, jeżeli grzywnę nałożono za czyn niebędący czynem zabronionym jako wykroczenie, a jego uchylenie następuje na wniosek ukaranego złożony w zawitym terminie 7 dni od daty uprawomocnienia się mandatu lub z urzędu, natomiast uprawnionym do uchylenia prawomocnego mandatu karnego nie jest Wojewódzki Sąd Administracyjny tylko sąd powszechny I instancji, na którego obszarze działania została nałożona grzywna - sąd rejonowy wydział grodzki, a gdy wydział taki w danym sądzie rejonowym nie istnieje - wydział karny. W tym miejscu wyjaśnić także stronie trzeba, że zgodnie z treścią art. 102 K.p.w., nadzór nad postępowaniem mandatowym sprawuje minister właściwy do spraw wewnętrznych. Z racji tego nadzoru, to minister właściwy ds. wewnętrznych może m.in. domagać się wyjaśnień, także w konkretnych sprawach. W ramach nadzoru może też nakazać zwrot ukaranemu nadpłaconej grzywny, gdy wymierzono ją np. w wysokości wyższej niż dopuszczalna w trybie mandatowym czy powyżej granic tej kary przewidzianej za dany czyn, choć jeszcze w granicach grzywny ustalonej dla mandatu, albo gdy nałożono ją powyżej granic (wbrew zasadom) ustalonej taksy. Może zatem w trybie nadzoru także reagować na te uchybienia organu mandatowego, które nie dają podstaw do uchylenia prawomocnego mandatu. Do działania takiego uprawniony jest też organ przełożony nad funkcjonariuszem, który wadliwie mandat nałożył. Dodać też można, że na podstawie art. 99 K.p.w., tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, z uwagi na nieuiszczenie w wyznaczonym terminie grzywny nałożonej mandatem zaocznym, organ, którego funkcjonariusz nałożył grzywnę, obowiązany jest wystąpić do sądu z wnioskiem o ukaranie. Mając na uwadze przedstawione powyżej uwagi oraz przepisy prawa należało uznać, że niewątpliwie sądem właściwym do rozpoznania przedmiotowej sprawy jest sąd powszechny, a nie sąd administracyjny. W tym stanie rzeczy, skarga skierowana do tut. Sądu, jako niedopuszczalna, podlegała odrzuceniu na postawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a., wedle którego sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.