II SA/Op 78/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A Sp. z o.o. z siedzibą w [...] o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Opolu z dnia 27 listopada 2015 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. A Sp. z o.o. z siedzibą w [...] (zwana dalej: Spółką), reprezentowana przez pełnomocnika radcę prawnego D. S., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Opolu z dnia 27 listopada 2015 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w Opolu z dnia 26 sierpnia 2015 r., nr [...], w przedmiocie wymierzenia skarżącej Spółce kary pieniężnej w wysokości 12.000 zł z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry. W skardze, na zasadzie art. 61 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, .zawarty został wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji przez Sąd, gdyby organ nie dokonał tego wcześniej. W uzasadnieniu wniosku Spółka wskazała, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia jej znacznej szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Podała, że na dzień 31 października 2015 r. zapłaciła kary pieniężne w łącznej wysokości 8.068.390,02 zł, a obecnie toczy się wobec niej szereg postępowań w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier poza kasynem gry. W związku z niebagatelną kwotą uiszczoną już przez Spółkę, grozi jej utrata płynności finansowej, a w konsekwencji upadłość, czyli sytuacja, której nie da się odwrócić nawet w przypadku wygrania sporu i zwrotu na rzecz skarżącej wyegzekwowanego wcześniej świadczenia. Poza tym, Spółka obecnie ponosi duże straty finansowe, nie tylko nie osiągając planowanych zysków z powodu zatrzymania przedmiotowych urządzeń przez Urzędy Celne. Uiszczenie kar pieniężnych na obecnym etapie postępowania, kiedy dokonanie czynu z art. 107 K.k.s. nie zostało udowodnione żadnym prawomocnym wyrokiem, dodatkowo pogorszy sytuację finansową Spółki i będzie niewspółmierne do zaistniałych okoliczności. Ponadto Spółka stwierdziła, że ocena przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. powinna uwzględniać nie tylko szkodę grożącą samemu skarżącemu, ale również każdą inna szkodę, w tym także grożącą Skarbowi Państwa w związku z wypłatą pobranych kar w razie przegranych procesów sądowych. Na poparcie wniosku skarżąca przywołała orzeczenia sądowoadministracyjne, w których wstrzymano wykonanie zaskarżonych decyzji oraz przedłożyła oświadczenia Prezesa Spółki w przedmiocie wysokości kar uiszczonych w latach 2012-2015 wraz z ich listą kasową oraz rachunek zysków i strat za rok 2013. Ponadto Spółka wskazała, że za wstrzymaniem wykonania decyzji przez organ lub Wojewódzki Sad Administracyjny przemawia brak przesłanek negatywnych wymienionych w art. 61 § 2 pkt 1 P.p.s.a in fine, to jest nie zachodzą przesłanki od których w postępowaniu administracyjnym uzależnione jest nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, ani też ustawa szczególna nie wyłącza wstrzymania ich wykonania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.), dalej zwanej P.p.s.a., wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Natomiast po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania (art. 61 § 3 P.p.s.a.). Postanowienie w tym zakresie może być wydane na posiedzeniu niejawnym (art. 61 § 5 P.p.s.a.). Z powołanej regulacji wynika, że instytucja wstrzymania wykonania decyzji administracyjnej ma charakter szczególny, przy czym przesłanki przewidziane w art. 61 § 3 P.p.s.a. nie mogą podlegać wykładni rozszerzającej, gdyż przepis ten zawiera ich kompletne wyliczenie. Przesłankami uzasadniającymi zastosowanie przez Sąd tej instytucji procesowej jest więc niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że w art. 61 § 3 P.p.s.a chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego (por. postanowienie NSA z dnia 20 grudnia 2004 r. GZ 138/04, dostępne na stronie internetowej - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej CBOSA). Trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Zatem przesłankami warunkującymi wstrzymanie wykonania aktu nie są jakiekolwiek skutki jakakolwiek szkoda, ale szkoda i skutki kwalifikowane, tzn. przekraczające normalne następstwa związane z wykonywaniem aktu (por.: postanowienia NSA: z dnia 16 września 2015 r., sygn. II GZ 336/15 i z dnia 25 czerwca 2015 r., sygn. II OZ 599/15, dostępne w CBOSA). Ciężar udowodnienia zaistnienia przesłanek opisanych w art. 61 § 3 P.p.s.a. spoczywa na wnioskodawcy. Na tle tego zagadnienia w aktualnym orzecznictwie przyjmuje się, że obowiązek przedstawienia okoliczności, które pozwolą sądowi na dokonanie oceny, czy spełnione są przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, spoczywa wyłącznie na wnioskodawcy. Brak przy tym podstaw, aby żądać od sądu poszukiwania argumentów przemawiających za wstrzymaniem wykonania aktu za samą stronę (por. postanowienie NSA z dnia 15 stycznia 2015 r., sygn. akt I OZ 1236/14, CBOSA). Ponadto, jeżeli we wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności strona nie wykaże okoliczności uzasadniających stwierdzenie, iż zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, to nie można tego uznać za brak formalny wniosku, lecz za brak przesłanek ochrony tymczasowej przez sąd uzasadniający oddalenie wniosku (por. postanowienie NSA z dnia 14 stycznia 2015 r., II OZ 1399/14, LEX nr 1624460). Podkreśla się również, że to w interesie skarżącego leży takie sformułowanie wniosku, by był on precyzyjny i dotyczył konkretnych zagrożeń. Również w jego interesie leży poparcie tychże twierdzeń stosownymi dokumentami; sąd musi mieć wiedzę o okolicznościach uzasadniających wstrzymanie wykonania decyzji oraz mieć możliwość zweryfikowania tejże wiedzy. Uprawdopodobnienie okoliczności nie oznacza gołosłownego stwierdzenia przez podmiot na nią się powołujący, że okoliczność ta istnieje. Przy czym sąd administracyjny w razie braku takich dokumentów, czy to w aktach sprawy, czy też z powodu niedołączenia ich do wniosku nie jest uprawniony, przed rozpoznaniem wniosku o wstrzymanie do wzywania strony o ich przedstawienie. W przypadku bowiem wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, P.p.s.a. nie przewiduje, jak choćby w ramach instytucji prawa pomocy, możliwości skorzystania z uzupełniającego postępowania dowodowego. Postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności wydawane jest wyjątkowo, na wniosek skarżącego i nie stosuje się w odniesieniu do niego treści art. 49 P.p.s.a. Oznacza to, że inicjatywa dowodowa i odpowiedzialność za skuteczność złożonego wniosku spoczywa w całości na wnioskodawcy (por. postanowienia NSA: z dnia 19 września 2014 r., sygn. akt II FZ 1419/14; z dnia 12 września 2014 r., sygn. akt I FZ 268/14 oraz z dnia 5 grudnia 2012 r., sygn. akt II GZ 455/12, CBOSA). Poglądy te Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela. Odnosząc powyższe rozważania do przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, że skarżąca Spółka nie wykazała zarówno przesłanek, na jakich opiera złożony wniosek, jak też nie przedstawiła żadnych okoliczności, ani dokumentów uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Samo twierdzenie Spółki, że w latach 2012-2015 zapłaciła kary pieniężne wynoszące łącznie 8.068.390,02 zł oraz wyniki bilansowe za rok 2013 są ujemne, nie oznacza jeszcze, że zapłata (przed rozpoznaniem skargi przez sąd administracyjny) kary w wysokości 12.000 zł przesądzać może o zaistnieniu przesłanki stanowiącej o niebezpieczeństwie wyrządzenia skarżącej Spółce znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w rozumieniu art. 61 § 3 P.p.s.a. Dokumenty nadesłane przez Spółkę nie uprawdopodobniają tej okoliczności. Skarżąca bowiem nadesłała kopię rachunku zysków i strat za rok 2013 w wariancie porównawczym z okresem 2012 roku, a więc zestawienia dotyczące sytuacji Spółki sprzed trzech i czterech lat. Nawet jednak biorąc pod uwagę ten dokument to nie wynika z niego, że uiszczone kary stanowią największy koszt działalności Spółki. Poza tym z przedłożonego rachunku wynika, że kara pieniężna nałożona zaskarżoną decyzją, nawet przy uwzględnieniu ogólnej kwoty nałożonych kar pieniężnych, nie stanowi znacznej części uzyskanego przez Spółkę przychodu. Nie sposób zatem uznać, że zapłata kary spowoduje zaistnienie zdarzeń uzasadniających uwzględnienie wniosku o zastosowanie ochrony tymczasowej, w tym utratę płynności finansowej, a zatem, że wykonanie decyzji spowoduje znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki. Wniosek nie dał Sądowi możliwości oceny, czy uiszczenie kwoty 12.000 zł przed rozstrzygnięciem niniejszej sprawy zagrozi choćby potencjalnie wystąpieniem wskazywanych we wniosku okoliczności, a więc utratą przez skarżącą Spółkę płynności finansowej, a tym bardziej, czy może doprowadzić do jej upadłości. Natomiast ogólnikowe jedynie twierdzenia wyrażane przez Spółkę, pozbawione szerszego uzasadnienia i stosownych dowodów, nie mogą stanowić podstawy do orzeczenia przez Sąd o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu. W szczególności, podstawy tej nie sposób upatrywać w twierdzeniu Spółki, że na skutek wykonania decyzji nastąpi uszczuplenie jej stanu finansowego. Nie jest to wystarczająca przesłanka wstrzymania wykonania ostatecznej decyzji administracyjnej, albowiem faktu egzekwowania obowiązku pieniężnego wynikającego z zaskarżonej decyzji, nawet przy uwzględnieniu sytuacji materialnej strony, nie można utożsamiać z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody czy spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (por. postanowienie NSA z dnia 17 września 2014 r., sygn. akt I OZ 737/14; LEX nr 1529107). Nawet w przypadku wyegzekwowania nałożonej kary pieniężnej przed rozpoznaniem skargi, ewentualne jej uwzględnienie nie skutkuje bowiem nieodwracalnymi skutkami, gdyż w takim wypadku należność określona zaskarżoną decyzją zostanie Spółce zwrócona. Zgodzić należy się z poglądem, że każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek faktyczny w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia. Nie jest to więc sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym, gdyż w razie uwzględnienia przez sąd skargi i uchylenia decyzji można otrzymać zwrot uiszczonej kwoty (por. postanowienie NSA z dnia 29 listopada 2013 r., sygn. akt II GZ 684/13, CBOSA). Spółka nie wskazała innych okoliczności uzasadniających uwzględnienie wniosku, natomiast jak wywiedziono wyżej, Sąd nie ma możliwości prowadzenia z urzędu postępowania w tym zakresie. Obowiązek każdorazowego wykazania, że w sprawie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, leży bowiem po stronie Spółki, która powinna uzasadnić wniosek przez wskazanie konkretnych okoliczności, popartych dokumentami źródłowymi, pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest w stosunku do niej zasadne. Wobec powyższego na sposób rozpoznania wniosku nie może mieć wpływu argumentacja, że w innych sprawach Spółki doszło do wstrzymania przez sądy administracyjne wykonania zaskarżonych decyzji. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.