II SAB/Op 13/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Janowska Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik – spr. Protokolant : Starszy sekretarz sądowy Grażyna Stykała po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2013 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. O. na bezczynność A. S.A. Oddział w [...] w przedmiocie informacji publicznej postanawia 1) odrzucić skargę, 2) zwrócić skarżącej M. O. kwotę 100 (sto) złotych, tytułem zwrotu wpisu sądowego. Przedmiot postępowania stanowi skarga M. O. na bezczynność [...] S.A. Oddział w [...] polegającą na nieudostępnieniu informacji publicznej żądanej wnioskiem z dnia 5 stycznia 2012 r. M. O. wnioskiem z dnia 5 stycznia 2012 r. wystąpiła do [...] S.A. Oddział w [...] m.in. o udostępnienie, w oparciu o art. 4 ust. 1 pkt 5 i ust. 6, art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. a tiret pierwsze ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. nr 112, poz. 1198 ze zm.) kserokopii wszelkich ewentualnych decyzji, stanowiących podstawę lokalizacji i budowy instalacji elektroenergetycznej, które stanowią część linii przesyłowej, usytuowanej na działkach nr A., B., C. w miejscowości [...], wchodzącej w skład prowadzonego przez Spółkę przedsiębiorstwa. Pismem z dnia 19 marca 2012 r., nr [...], [...] S.A. Oddział w [...] zajęła stanowisko w przedmiocie żądania zawartego w piśmie z dnia 5 stycznia 2012 r., a dotyczącego ustanowienia służebności przesyłu, za wynagrodzeniem. Spółka nie zawarła w ww. piśmie żadnego stanowiska co do żądanych informacji. Skarżąca M. O., wniosła za pośrednictwem [...] S.A. Oddział w [...] (następca prawny [...] S.A. Oddział w [...]), skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu na bezczynność [...] S.A. Oddział w [...], polegającą na nieudostępnieniu informacji publicznej żądanej wnioskiem z dnia 5 stycznia 2012 r., przy jednoczesnym braku rozstrzygnięcia w sprawie odmowy udostępnienia informacji publicznej lub decyzji o umorzeniu postępowania w przedmiocie udostępnienie informacji publicznej, zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej. W uzasadnieniu skargi podniosła, że wnosząc skargę na bezczynność organu w zakresie udostępnienia informacji publicznej strona nie jest związana żadnym terminem, jak również nie jest zobowiązana do zachowania dodatkowych warunków do jej wniesienia, uprzednio wzywając organ do usunięcia naruszenia prawa, po myśli art. A. § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarżąca wskazała, że na swój wniosek z dnia 5 stycznia 2012 r., otrzymała wprawdzie pismo z dnia 19 marca 2012 r., jednakże do dnia wniesienia skargi nie otrzymała jakichkolwiek wnioskowanych dokumentów w żądanej przez siebie formie. Nie doręczono jej także innego rozstrzygnięcia w sprawie odmowy udostępnienia informacji publicznej, czy też w sprawie umorzenia postępowania o udostępnianie informacji publicznej. Skarżąca wskazywała nadto, że spółka prawa handlowego zajmująca się dystrybucją energii elektrycznej jest zobowiązana do stosowania przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej. Argumentem przemawiającym za słusznością tego stanowiska, według skarżącej, jest przepis art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy, który stanowi, że zobowiązanymi do udostępniania informacji publicznej, oprócz władz publicznych, są również inne podmioty wykonujące zadania publiczne. Dalej wywodziła, że zadania publiczne mogą być wykonywane przez różne podmioty niebędące organami władzy i bez konieczności przekazywania tych zadań. Tak rozumiane "zadania publiczne" cechuje powszechność i użyteczność dla ogółu a także sprzyjanie osiąganiu celów określonych w Konstytucji i ustawie. Wykonywanie zadań publicznych zawsze wiąże się z realizacją podstawowych publicznych praw podmiotowych obywateli. Dystrybucja energii elektrycznej i inne zadania wykonywane przez przedsiębiorstwo energetyczne ze względu na znaczenie energii elektrycznej dla rozwoju cywilizacyjnego i poziomu życia obywateli, a tym samym urzeczywistniania dobra wspólnego, o którym mowa w art. 1 Konstytucji, jest zadaniem publicznym. Z tych też względów żądanie udostępnienia decyzji, stanowiących podstawę lokalizacji i budowy linii energetycznych dotyczy "sprawy publicznej" i nakłada na przedsiębiorstwo obowiązek udzielenia informacji dotyczącej tej sprawy. W odpowiedzi na skargę organ – [...] S.A. Oddział w [...] wniósł o oddalenie skargi, argumentując, że stanowisko skarżącej nie znajduje uzasadnienia w przepisach ustawy o dostępie do informacji publicznej, która definiuje pojęcie informacji publicznej i określa podmioty zobowiązane do jej udostępniania. Zdaniem Spółki [...] S.A. Oddział w [...] nie należy do kategorii podmiotów zobowiązanych do udostępniania informacji publicznej, wskazanych przez przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej, gdyż nie należy ona do szeroko pojętego sektora finansów publicznych, co wyklucza objęcie spółki zakresem podmiotowym wskazanym w art. 4 ust. 1 pkt 1- 4 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Nadto wskazano, że nie jest to również osoba prawna, w której Skarb Państwa ma pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów, która to kategoria zawarta została w art. 4 ust. 1 pkt 5 przedmiotowej ustawy. Wyjaśniono, że 99, 51 % akcji [...] S.A. posiada [...] [...] S.A. z siedzibą w [...], pozostali akcjonariusze posiadają 0, 49 % akcji, przy czym w [...] [...] S.A. Skarb Państwa posiada 30,06 % akcji. Równocześnie Spółka nie zgodziła z wywodami, aby informacje, których udostępnienia żądała skarżąca, stanowiły informację publiczną. W tym zakresie powołano się na wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2010 roku, sygnatura akt I OSK 851/10, LEX nr 737513. Podkreślono, iż art. 9c ust. 3 ustawy Prawo energetyczne, stanowiący o zakresie działalności [...] S.A., nie obejmuje tym zakresem obowiązku udostępniania informacji z kategorii dokumentów o lokalizacji, czy budowie urządzeń elektroenergetycznych. O obowiązku udostępniania przez przedsiębiorstwo energetyczne żądanej informacji decyduje to, czy dotyczy ona "sprawy publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, przyjmując, że dystrybucja energii jest nie tyle zadaniem publicznym, co zadaniem mającym znaczenie publiczne, co jednak nie upoważnia do ingerencji w sprawy przedsiębiorstwa i nakładania nań obowiązku udostępniania dokumentów inwestycyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlegała odrzuceniu. Przed przystąpieniem do rozpoznania skargi sąd administracyjny w pierwszej kolejności zobowiązany jest do zbadania jej dopuszczalność. Stosownie bowiem do art. 58 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej jako "P.p.s.a.") sąd odrzuca skargę jeżeli jedna ze stron nie ma zdolności sądowej albo jeżeli skarżący nie ma zdolności procesowej, a nie działa za niego przedstawiciel ustawowy albo jeżeli w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej stroną skarżącą zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie. Zgodnie z art. 32 P.p.s.a., w postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej stronami są skarżący oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Na gruncie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm., dalej jako u.d.i.p.), podmiotami zobowiązanymi do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: 1) organy władzy publicznej, 2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych, 3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa, 4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego, 5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Powyższe przepisy należy uzupełnić unormowaniami art. 25 i następnych P.p.s.a. Zgodnie z art. 25 ust. 1 P.p.s.a. zdolność sądową, czyli zdolność do występowania przed sądem administracyjnym jako strona, ma osoba fizyczna i osoba prawna, a ponadto państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej oraz organizacje społeczne nieposiadające osobowości prawnej, jak też inne jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, jeżeli przepisy prawa dopuszczają możliwość nałożenia na te jednostki obowiązków lub przyznania uprawnień lub skierowania do nich nakazów i zakazów, a także stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Zdolność sądową mają ponadto organizacje społeczne, choćby nie posiadały osobowości prawnej, w zakresie ich statutowej działalności w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób. W niniejszej sprawie stronami postępowania są skarżąca oraz [...] S.A. Oddział w [...], ul. [...], na którą to stronę postępowania wskazała reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika skarżąca w skardze, jako na organ zobowiązany do udostępnienia żądanej informacji publicznej. Przed przystąpieniem do oceny zasadności skargi Sąd zobowiązany jest do badania zdolności sądowej stron biorących udział w postępowaniu sądowym i stąd też w pierwszej kolejności należy rozstrzygnąć, czy oddział spółki akcyjnej posiada zdolność sądową. Spółka akcyjna staje się osobą prawną z chwilą wpisania jej do rejestru, tj. Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego (art. 306 pkt 4 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych - Dz. U. nr 94, poz. 1037 ze zm.). Kodeks spółek handlowych nie reguluje kwestii tworzenia oddziałów spółek akcyjnych mających siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Na możliwość utworzenia przez przedsiębiorcę (spółkę akcyjną) oddziałów wskazują przepisy ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jednolity Dz. U. z 2010 r. nr 220, poz.1447 ze zm.), tj. art. 5 pkt 4, zgodnie z którym przez oddział rozumie się wyodrębnioną i samodzielną organizacyjnie część działalności gospodarczej, wykonywaną przez przedsiębiorcę poza siedzibą przedsiębiorcy lub głównym miejscem wykonywania działalności. Jeżeli przedsiębiorca posiada oddziały, to w rejestrze przedsiębiorców obok danych dotyczących przedsiębiorcy powinny być ujawnione także siedziby i adresy jego oddziałów (art. 38 pkt 1 lit. d ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym - tekst jednolity Dz. U. z 2007 r. nr 168, poz.1186 ze zm.). Pomimo jednak organizacyjnego, technicznego, kadrowego i finansowego wyodrębnienia oddział nie posiada odrębnej podmiotowości (zdolności) prawnej, bowiem podstawą aktywności oddziału jest zawsze osobowość (zdolność) prawna przedsiębiorcy (por. A. Janiak. Komentarz do art. 436 Kodeksu cywilnego, pub. LEX, 2012 nr 128071). Z powyższego wynika, że osobowość prawną, a co za tym idzie zdolność sądową posiada jedynie spółka akcyjna, co oznacza, że tylko spółka akcyjna może być stroną w postępowaniu ze skargi na bezczynność w sprawie udostępnienia informacji publicznej. W realiach niniejszej sprawy stroną postępowania może być wyłącznie [...] S.A. z siedzibą w [...]. Niewłaściwe zatem określenie podmiotu, którego bezczynności dotyczy skarga, nie jest brakiem formalnym skargi, ani też brakiem podlegającym uzupełnieniu w trybie przewidzianym w art. 31 P.p.s.a. Wezwanie do uzupełnienia wskazanych braków byłoby możliwe tylko wówczas, gdy nabycie zdolności sądowej związane jest z dokonaniem określonej czynności takiej jak wpis do rejestru, a dokonanie tej czynności uzależnione jest od woli podmiotu niemającego zdolności sądowej (tak M. Niezgódka-Medek, teza 1 do art. 31 – B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Lex 2011). Z taką sytuacją jednak nie mamy w niniejszej sprawie do czynienia. Reasumując, skoro oddział spółki akcyjnej nie posiada zdolności sądowej, to nie może występować w postępowaniu sądowoadministracyjnym jako strona. Pogląd taki, z którym w pełni identyfikuje się skład orzekający w niniejszej sprawie, wyraził między innymi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w następujących sprawach: sygn. akt, II SAB/Wa 47/13, II SAB/Wa 484/12, II SAB/Wa 23/13, II SAB/Wa 519/12 oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w sprawach o sygn. akt; II SAB/Rz 25/13, II SAB/Rz 24/13, II SAB/Rz 15/13, II SAB/Rz 8/13, a także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w sprawach o sygn. akt II SAB/Lu 32/13 i II SAB/Lu 31/13 (dostępne na stronie internetowej Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych http://.orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 58 § 1 pkt 5 P.p.s.a. Sąd skargę odrzucił, orzekając jak w sentencji postanowienia. O zwrocie wpisu orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a.