II SAB/Op 9/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia WSA Ewa Janowska po rozpoznaniu w dniu 20 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. K. na bezczynność Burmistrza Głuchołaz w przedmiocie rozpatrzenia pisma dotyczącego egzekucji komorniczej na skutek wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Pismem z dnia 3 stycznia 2014 r., wniesionym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, a nazwanym "skarga na bezczynność Urząd Gminy Głuchołazy", K. K. zarzuciła bezczynność Urzędowi Gminy Głuchołazy, polegającą na nieustosunkowaniu się do jej pisma z dnia 11 grudnia 2013 r. Zażądała nakazania skarżonemu organowi zajęcia się sprawą i przedstawienia swojego stanowiska, a także stwierdzenia przewlekłości postępowania administracyjnego oraz zasądzenia na rzecz skarżącej odszkodowania w kwocie 2.000 zł z tytułu stwierdzonej przewlekłości. Z treści ww. pisma z dnia 11 grudnia 2013 r., którego kopia została dołączona do akt sprawy wynika, że świadczenia emerytalne skarżącej zostały zajęte przez komornika, działającego przy Sądzie Rejonowym w [...], choć zdaniem skarżącej, nie dostała ona żadnego wezwania do zapłaty. Ponadto, w ocenie skarżącej, komornik nie poinformował jej jakiej należności dotyczy zajęcie komornicze, pomimo że zwracała się o udzielenie informacji na ten temat, pismem z dnia 26 sierpnia 2013 r. Wraz ze skargą K. K. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Uzasadniając wniosek stwierdziła, że pozostaje pod stałą opieką psychiatrów, jedynym źródłem jej dochodu jest emerytura w wysokości 1.000,69 zł, na opłaty mieszkaniowe i kupno lekarstw przeznacza łącznie 954,85 zł. Z formularza wniosku wynika także, że skarżąca nie posiada dodatkowych źródeł dochodu. Powyższe okoliczności, zdaniem skarżącej, powodują, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych i właściwie reprezentować swoich interesów przed sądem, a zatem wniosek o przyznanie prawa pomocy jest zasadny. W odpowiedzi na skargę, Burmistrz Głuchołaz wniósł o jej odrzucenie, jako niedopuszczalnej z uwagi na brak właściwości sądu administracyjnego do jej rozpoznania. W ocenie organu, skarga związana jest z prowadzonym przez komornika sądowego postępowaniem egzekucyjnym, a zatem mają zastosowanie w tym przypadku przepisy kodeksu postępowania cywilnego, a ochronę prawną dla stron tego postępowania zapewniają właściwe przepisy K.p.c., a nie procedury sądowoadministracyjnej. Odnosząc się do żądania skarżącej o przyznanie odszkodowania lub zadośćuczynienia, organ wskazał, że jest ono pozbawione podstaw prawnych i faktycznych, a roszczeń takich skarżąca może ewentualnie dochodzić w drodze postępowania przed sądem powszechnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 243 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) - zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy nie przysługuje jednak stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi (art. 247 P.p.s.a.). Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie i doktrynie poglądem, skarga jest oczywiście bezzasadna wtedy, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. Chodzi więc o sytuację, w której obowiązujące prawo jasno i jednoznacznie wyklucza możliwość uwzględnienia żądania skarżącego (patrz: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz., Jan Paweł Tarno, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004 r., str. 320-321; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 sierpnia 2009 r., sygn. akt I OZ 788/09, dostępne w programie komputerowym LEX, pod numerem 552419). W szczególności dotyczy to sytuacji, w której skarga kwalifikuje się do odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 P.p.s.a. (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz., Warszawa 2010, s. 573), w tym również wówczas, gdy rozpoznanie sprawy będącej przedmiotem skargi, nie należy do właściwości sądów administracyjnych (por. B.Dauter, Zarys metodyki pracy sędziego sądu administracyjnego, LexisNexis, Warszawa 2008 r., s. 473). Takie okoliczności zachodzą w niniejszej sprawie. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwości między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Przepis art. 3 § 2 P.p.s.a. określa zakres przedmiotowy kontroli działalności administracji publicznej, sprawowany przez sądy administracyjne, stwierdzając, że obejmuje on orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnymi i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne akty lub czynności niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1- 4. Sąd orzeka także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosuje środki określone w tych przepisach. Jak wynika z treści przytoczonego art. 3 § 2 P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej w sprawach skarg na bezczynność organów jedynie w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1- 4 P.p.s.a. Oznacza to, że dopuszczalność skargi na bezczynność organu administracji organu administracji publicznej występuje wówczas, gdy organ zwleka z wydaniem decyzji, postanowienia albo aktu lub dokonaniem czynności dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, a sprawa ma charakter sprawy z zakresu administracji publicznej. Zatem warunkiem dopuszczalności skargi na bezczynność jest przede wszystkim wystąpienie podstawy prawnej do określonego zachowania się organu wobec żądania strony, zaś kontrola sądu sprowadza się do sprawdzenia czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze aktu administracyjnego lub czynności z zakresu administracji publicznej (por. wyrok WSA z dnia 5 maja 2006 r. VI SAB/Wa 1/06, Lex nr 276779, wyrok WSA z dnia 9 grudnia 2005 r. VI SAB/Wa 24/05, Lex nr 190899, wyrok NSA z dnia 5 lutego 1999 r., I SAB 90/98 LEX nr 48016). Oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony w sprawie, należało zatem najpierw zbadać właściwość rzeczową sądu administracyjnego do rozpoznania skargi i odpowiedzieć na pytanie, czy skarżona bezczynność organu administracji publicznej dotyczy spraw mieszczących się w dyspozycji art. 3 § 2 P.p.s.a. Skarga dotyczy bezczynności organu w rozpoznaniu pisma skarżącej z dnia 11 grudnia 2013 r., w sprawie zarzutów na nieprawidłowe, w jej ocenie, działanie komornika sądowego, polegające na nieudzielaniu stronie właściwych informacji na temat toczącego się postępowania egzekucyjnego. W ocenie Sądu skarga w istocie dotyczy bezczynności Burmistrza Głuchołaz, a nie Urzędu Miasta w Głuchołazach, który to burmistrz zgodnie z art. 33 ust. 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2013 r., poz. 594 z późn. zm.) jest kierownikiem urzędu, odpowiedzialnym za jego funkcjonowanie. Skarżąca zarzuca temu organowi bezczynność w rozpoznaniu jej pisma, jednakże przedmiot jej skargi nie podlega kognicji sądu administracyjnego. Z wyliczenia spraw podlegających właściwości sądu administracyjnego wymienionych w wyżej przywołanym art. 3 § 2 P.p.s.a. wynika, że sąd ten nie jest właściwy w sprawach skarg na bezczynność organów gminy dotyczącą postępowania związanego z kontrolą komorników sądowych. Sąd administracyjny nie jest powołany do kontrolowania spraw z zakresu działalności komorników sądowych, ponieważ w tym zakresie mają zastosowanie przepisy kodeksu postępowania cywilnego oraz ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz.u. z 2011 r. Nr 231, poz. 1376 z późn. zm.). Zgodnie z art. 767 § 1 K.p.c. na czynności komornika przysługuje skarga do sądu rejonowego, natomiast z art. 64 ust. 1 i 2 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji wynika, że nadzór zwierzchni nad działalnością komorników i działalnością samorządu komorniczego sprawuje Minister Sprawiedliwości przez prezesów sądów okręgowych, sędziów - wizytatorów, a w zakresie kontroli finansowej - przez osoby upoważnione. Argumentacja odnosząca się do braku właściwości sądu administracyjnego do rozpoznania skargi odnosi się także do żądania zasądzenia od zaskarżonego organu kwoty 2.000 zł tytułem odszkodowania lub zadośćuczynienia, albowiem skarżąca tego typu roszczeń dochodzić może przed sądem powszechnym. Skoro Wojewódzki Sąd Administracyjny nie jest właściwy do rozpoznania skargi wniesionej przez K. K., skargę taką należało uznać za niedopuszczalną, na zasadzie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Rodzi to z kolei konsekwencje w postaci konieczności odmowy przyznania wnioskodawczyni prawa pomocy, na zasadzie przywołanego na wstępie art. 247 P.p.s.a., co też Sąd orzekł jak w sentencji.