II SO/Op 6/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia Krzysztof Bogusz - spr. Sędziowie Sędzia Teresa Cisyk Sędzia Elżbieta Kmiecik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 listopada 2007 r. wniosku J. W. o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. w sprawie ze skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, sygn. akt [...] postanawia: oddalić wniosek o wyłączenie od rozpoznania sprawy sędziów i asesorów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. w osobach: A. M., L. K., Ł. F., A. A., P. D., E. M., E. K., E. K., M. W. – M., E. C., A. W., S. P., W. M., R. M., T. M., B. B., K. W., H. W., M. W., E. K., B. K. – G., R. W., M. J., T. R., W. K., G. J., T. K. – F., K. W., S. N., M. T. – B., I. B.j i asesorów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G.: E. Ż., A. T. – Z., M. K., B. O. – K., K. T., B. B. – K. WSA/post.1 - sentencja postanowienia Pismem z dnia 16 lipca 2007 r., J. W. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G., skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...], Nr [...], wydanej przez Zastępcę Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. W skardze J. W. zawarł wniosek o "wyłączenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. od udziału w sprawie i wyznaczenie sądu równoległego." Uzasadniając wniosek skarżący wskazał, iż wyłączenia wymaga dobro wymiaru sprawiedliwości. Omawiając przebieg postępowań przed sądami powszechnymi w zakresie władzy rodzicielskiej oraz postępowań administracyjnych i egzekucyjnych dotyczących odpłatności za pobyt synów A. i D. W. w placówce opiekuńczej skarżący podniósł, że "WSA w G. przyjął na siebie odpowiedzialność prawną za takie wykonywanie prawa, sprzeczne z interesem społecznym i zasadami współżycia społecznego, a dowodem na to są dwa orzeczenia: z dnia 30 stycznia 2006 sygn. akt [...] oraz o sygn. akt [...], których celem samym w sobie było zablokowanie postępowania za wszelka cenę". Podniósł także, że " w takich okolicznościach przytoczone argumenty przez SKO w B. nie są usprawiedliwieniem dla tego organu samorządowego, ani dla sędziów WSA w G., gdyż strona skarżąca nie miała i dalej nie ma obowiązku ani zaskarżania głupkowatych decyzji, ani wdawania się w spór z oskarżonymi". Końcowo zaznaczył, że żąda "stwierdzenia w orzeczeniu, iż wszystkie wcześniejsze rozstrzygnięcia jakie zapadły w tej sprawie, sporządzone zarówno przez SKO w B. jak i WSA w G. są nieważne z mocy samego prawa". W związku ze złożeniem przez skarżącego wniosku o wyłączenie, sędziowie i asesorzy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. złożyli oświadczenia, w których każdy z nich stwierdził, iż nie zna skarżącego i nie istnieje między nim, a skarżącym żaden stosunek osobisty, który mógłby wywołać wątpliwości co do jego bezstronności oraz że nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które mogły by stanowić podstawę do wyłączenia ich od rozpoznania sprawy. Na mocy postanowienia z dnia 4 października 2007 r., sygn. akt I OW 98/07, Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 22 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wyznaczył do rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Wniosek o wyłączenie sędziów należało oddalić. Na wstępie zauważyć przyjdzie, iż zgodnie z art. 18 i art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej ustawą, wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie sądowoadministracyjnej może nastąpić z mocy samej ustawy, bądź też na wniosek strony. Przyczyny wyłączenia z mocy ustawy zostały enumeratywnie wymienione w art. 18 ustawy. W związku z tym, iż tworzą one katalog zamknięty, nie jest możliwe stosowanie w tym zakresie wykładni rozszerzającej. Tym samym, nie można wyłączyć sędziego z mocy ustawy w przypadkach innych niż przewidziane przez ustawodawcę, bez względu na subiektywne odczucia osób występujących w sprawie. Zgodnie z omawianym przepisem, sędzia podlega wyłączeniu z mocy ustawy w sprawach: 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Nadto stosownie do § 3 art. 18 ustawy sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi. Z uzasadnienia wniosku skarżącego o wyłączenie sędziów i asesorów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. od rozpoznania przedmiotowej sprawy oraz treści oświadczeń złożonych przez sędziów i asesorów tegoż sądu w związku z tym wnioskiem, nie wynika, aby zaistniały okoliczności uzasadniające wystąpienie, w odniesieniu do któregoś z sędziów lub asesorów przesłanek wyłączenia ich z mocy ustawy. Ponadto stosownie do art. 19 ustawy, niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli między nim a jedną ze stron lub jej przedstawicielem zachodzi stosunek osobisty tego rodzaju, że mógłby wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego. Przyczyny wyłączenia sędziego na wniosek strony zostały zatem przez ustawodawcę jedynie ogólnie wskazane. W konsekwencji zasadność wniosku o wyłączenie sędziego zależy od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia postępowania przez sędziego. Zaznaczyć przy tym należy, iż zgodnie z art. 20 ustawy, strona składającą wniosek obowiązana jest wskazać i jednocześnie uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Na stronie spoczywa zatem obowiązek wskazania przyczyny wyłączenia oraz powołania okoliczności lub dowodów uprawdopodobniających istnienie tej przyczyny. Ponieważ instytucja wyłączenia sędziego stanowi gwarancję konstytucyjnego prawa do bezstronnego sądu, rozpatrując wniosek sąd obowiązany jest nie tylko zbadać, czy ów szczególny stosunek osobisty rzeczywiście istnieje i czy występują podstawy wyłączenia, ale także, czy przytoczone okoliczności mogą budzić wątpliwości co do bezstronności sędziego i uzasadniać jego wyłączenie. Zaznaczyć również należy, iż w celu wyjaśnienia charakteru stosunków osobistych łączących sędziego ze stroną, w myśl art. 22 § 2 ustawy, ustawodawca nałożył na sędziego, którego dotyczy wniosek o wyłączenie, obowiązek złożenia w tym zakresie stosownych wyjaśnień. W przypadku gdy strona żądająca wyłączenia zaprzecza prawdziwości wyjaśnienia sędziego, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego ( por. postanowienie SN z dnia 25 sierpnia 1971 r., sygn. akt I CZ 212/71, OSNC 1972/3/55 ). Przechodząc do rozważań w niniejszej sprawie, zaakceptować przyjdzie pogląd, iż żaden przepis nie wymaga, aby przyczyny wyłączenia były zindywidualizowane w stosunku do każdego sędziego objętego wnioskiem o wyłączenie. Może się bowiem okazać, że wszystkich sędziów dotyczy jedna przyczyna wyłączenia. Ponadto, brak uzasadnienia, a tym bardziej przekonywującego uzasadnienia wniosku, nie jest brakiem formalnym podlegającym uzupełnieniu w trybie art. 49 § 1 ustawy, lecz skutkuje tylko odmową jego uwzględnienia. Strona nie musi znać z imienia i nazwiska sędziów, których dotyczy wniosek i może określić ich w sposób możliwy do zindywidualizowania ( por. postanowienie NSA z dnia 12 maja 2006 r., sygn. akt II OZ 490/06, niepub.). Uwzględniając przedstawione stanowisko, należało zatem dokonać oceny, czy w niniejszej sprawie istnieją podstawy do wyłączenia sędziów i asesorów WSA w G. Zdaniem Sądu, nie występują okoliczności mogące stanowić podstawę do wyłączenia sędziów i asesorów WSA w G. od orzekania w sprawie. Nie stwierdzono bowiem istnienia przesłanek, o których mowa w art. 18 ustawy, stanowiących podstawę do wyłączenia z mocy ustawy. Również strona skarżąca nie uprawdopodobniła, aby pomiędzy którąkolwiek ze stron lub jej przedstawicielem, a sędziami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. istniał jakiś szczególny stosunek osobisty mogący poddawać w wątpliwość bezstronność sędziów. Jak stanowi natomiast art. 19 ustawy tylko istnienie takiego stosunku może stanowić podstawę wyłączenia sędziego na wniosek strony. Odnosząc się do argumentów podnoszonych przez skarżącego, zauważyć należy, iż nie stanowią one przesłanek uzasadniających wyłączenie sędziów. Podstawą wyłączenia sędziego nie może być powołana przez stronę wadliwość oceny prawnej spraw wcześniej rozstrzyganych przez Sąd w G., bowiem kwestia ta może być badana jedynie w drodze zaskarżenia niekorzystnego rozstrzygnięcia do Sądu II instancji. Nawet wadliwości o charakterze proceduralno- porządkowym nie stanowią podstawy wyłączenia, jeżeli nie są wyrazem stronniczości ze strony sędziów ( por. post. SN z dnia 8 marca 1972 r., I PZ 9/72, niepubl.). Ponieważ skarżący niczym nie wykazał aby taka stronniczość, która winna wynikać z określonych faktów, zachodziła, a tym samym nie uprawdopodobnił przyczyn wyłączenia, uznać należało, iż w tym zakresie, w niniejszej sprawie, nie występują okoliczności uzasadniające wątpliwości co do bezstronności sędziów stanowiące przyczyny wyłączenia. Skoro skarżący nie wskazał stosunku osobistego mogącego stanowić podstawę wyłączenia na mocy art. 19 ustawy, jak również w żaden sposób nie uprawdopodobnił wskazanych we wniosku przyczyn wyłączenia, w świetle oświadczeń złożonych przez sędziów i asesorów WSA w G., uznać należało, iż wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Dlatego orzeczono jak w postanowieniu.