I SA/Po 1125/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku [...] o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r., Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do grudnia 2006 r. postanawia: oddalić wniosek. [...] (dalej: wnioskodawca, skarżący) złożył wniosek z dnia [...] stycznia 2014 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podał, że jest osobą schorowaną i że nie posiada majątku ani dochodów, które pozwoliłyby mu na uiszczenie wpisu. Finansowo pomaga mu rodzina - rodzice. Ma syna, na rzecz którego płaci alimenty w wysokości [...],- zł miesięcznie. Koszt utrzymania mieszkania, w którym mieszka to kwota ok. [...],- zł miesięcznie. Mieszkanie jest własnością jego matki. Nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z innymi osobami, nie posiada domu, mieszkania, nieruchomości rolnej, innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Uzyskuje dochód brutto z tytułu wynagrodzenia za [...] etatu w wysokości [...],- zł brutto. Sąd wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma, pod rygorem rozpoznania sprawy w oparciu o dotychczas zgromadzony materiał dowodowy. Wnioskodawca w odpowiedzi z dnia [...] stycznia 2014 r. oświadczył, że w 2011 i 2012 r. nie składał żadnych sprawozdań podatkowych z uwagi na zbyt niskie dochody. Od około 2 lat nie korzysta z żadnych kont bankowych, ani nie posiada żadnych środków finansowych w jakichkolwiek bankach. Nie jest w stanie wskazać numerów rachunków bankowych jakie posiada w: "[...]", "[...]",[...] i [...]. Wszystkie zostały zajęte przez Urząd Skarbowy w związku z prowadzonymi postępowaniami podatkowymi. Nie jest właścicielem żadnych pojazdów. Wszelkie koszty utrzymania mieszkania, w którym mieszka (stanowiącego własność jego matki), są pokrywane przez jego matkę. Kredytów nie posiada. Jedyny stały dochód to wynagrodzenie za pracę w kwocie niespełna [...],- zł netto miesięcznie, wszelkie koszty pokrywa w ramach możliwości i uzyskiwanego powyższego dochodu. Nie uzyskuje żadnych dodatkowych dochodów ani nie korzysta z pomocy opieki społecznej. Obecnie nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej. Nie posiada informacji w jakiej wysokości i z jakich źródeł rodzice jego uzyskują miesięczne dochody. Pomoc finansowa, jaką od nich otrzymuje, polega na uiszczaniu wszelkich opłat za mieszkanie w [...], w którym mieszka, a które jest ich własnością. Jest rozwiedziony. Wnioskodawca do pisma załączył zaświadczenie o zarobkach z dnia [...] stycznia 2014 r., z którego wynika, że jest zatrudniony w firmie [...] na czas nieokreślony, przeciętne wynagrodzenie netto z ostatnich trzech miesięcy wynosi [...] zł. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2014 r. referendarz sądowy oddalił wniosek z uzasadnieniem, że na podstawie złożonych przez skarżącego oświadczeń i dokumentów nie wykazał przesłanek do zwolnienia go od kosztów sądowych. W szczególności, mimo wezwania nie udzielił pełnych informacji ani nie złożył wszystkich dokumentów, o które został wezwany. Niewykonanie tego wezwania pozwalało na przyjęcie ustalenia, że nie sposób uznać, aby stan majątkowy i sytuacja finansowa wnioskodawcy została przedstawiona w sposób wyczerpujący. Nie budzi wątpliwości, że brak ze strony wnioskodawcy pełnych wyjaśnień o złożenie których został wezwany, również nie pozwala na dokonanie miarodajnej oceny rzeczywistych możliwości płatniczych wnioskodawcy. Wnioskodawca wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, a polegający na niesłusznym przyjęciu, że wnioskodawca nie wykazał, że sytuacja majątkowa nie pozwala mu na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, oraz że nie dopełnił obowiązku w zakresie przedstawienia pełnej informacji o jego sytuacji majątkowej. Dodatkowo wnioskodawca przytoczył wyjaśnienia złożone już w piśmie z dnia [...] stycznia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W świetle art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, jeśli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia w tym zakresie dochodzeń. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd że na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przepisach regulujących instytucję przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 20 listopada 2012 r., sygn. akt II FZ 940/12 - orzeczenia.nsa.gov.pl - dalej: "CBOSA"). Sąd podkreśla, że podstawą rozstrzygnięcia o zwolnieniu od kosztów sądowych nie mogą być zapewnienia o trudnej sytuacji majątkowej, które budzą wątpliwości, co do zgodności z rzeczywistym stanem rzeczy. Ocena zasadności żądania zwolnienia od kosztów sądowych musi odnosić się do rzeczywistych możliwości płatniczych, które określa posiadany majątek, wysokość przychodów i oszczędności, a także sytuacja rodzinna wnioskodawcy. Stąd warunkiem koniecznym przeprowadzenia oceny możliwości strony w zakresie uiszczenia kosztów sądowych jest złożenie oświadczenia majątkowego, które przedstawia dokładne i wiarygodne dane o sytuacji majątkowej i rodzinnej strony postępowania (a contrario art. 255 p.p.s.a.). Niedostarczenie żądanych przez sąd danych, przedstawienie ich w sposób niekompletny, bądź mało czytelny powoduje, że oświadczenie skarżącego pozostaje niepełne, niewystarczające do wydania pozytywnego rozstrzygnięcia. W takiej sytuacji sąd uprawniony jest do sformułowania oceny, że wniosek o przyznanie prawa pomocy jest nieuzasadniony (postanowienie NSA z 14 stycznia 2011 r., II OZ 1361/10, Lex nr 743829).. Sąd rozpoznając wniosek uznał, że treść oświadczenia złożonego przez skarżącego na urzędowym formularzu jest niewystarczająca do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Wezwanie skarżącego przez referendarza do uzupełnienia wniosku zmierzało do umożliwienia wnioskodawcy należytego udokumentowania wniosku o przyznanie prawa pomocy. W opinii sądu zakres żądanych przez referendarza dokumentów i informacji miał istotne znaczenie dla oceny zasadności wniosku. W tym zakresie skarżący winien z należytą starannością wypełnić treść sądowego wezwania. Skarżący, mimo wezwania, nie podał jednak wszystkich informacji, o które został wezwany. Zdaniem sądu skarżący przedstawił tylko informacje i dokumenty mogące świadczyć o jego złej sytuacji materialnej, pomijając pozostałe, mimo że został o nie wezwany. I tak skarżący, mimo wezwania nie wyjaśnił w jakiej wysokości ponosi koszty wyżywienia, zakupu środków czystości, koszty leczenia i zakupu lekarstw. Nie wyjaśnił również z jakich środków opłaca alimenty na syna, które ponosi w wysokości [...],- zł miesięcznie. Nie podał również szczegółowo jakie koszty ponoszą jego rodzice w związku z utrzymaniem mieszkania, w którym mieszka, t.j. np: opłat za czynsz, wodę, energię elektryczną, gaz, abonament RTV, TV kablową. Nie podał w jakiej wysokości i z jakiego tytułu rodzice uzyskują miesięczne dochody. W dalszym ciągu nie przedłożył żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że rachunki bankowe, które posiada, zostały zajęte w związku z prowadzonymi postępowaniami podatkowymi. Nie przedłożył odpisu dokumentów, z których wynikałoby, że zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej, czy też, że zawiesił jej prowadzenie. W związku z powyższym, niemożliwe okazało się ustalenie rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I FZ 463/08 oraz z dnia 28 maja 2009 r. sygn. akt I FZ 104/09 - orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Wnosząc sprzeciw od kwestionowanego rozstrzygnięcia i znając powody rozstrzygnięcia referendarza skarżący powinien dołączyć do sprzeciwu skierowanego do sądu żądane wcześniej przez referendarza dokumenty i wyjaśnienia. Jednakże tego nie uczynił ani nie podał powodów, dlaczego nie czynił tego wnosząc sprzeciw. Powyższe dokumenty i informacje zdaniem sądu były niezbędne do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego skarżącego. W tych okolicznościach w opinii sądu niecelowe było ponowne wzywanie skarżącego o złożenie żądanych przez referendarza dokumentów i wyjaśnień. Sąd zatem stwierdza, że skarżący nie wykazał w sposób nie budzący wątpliwości, że nie jest w stanie ponieść nawet częściowo kosztów postępowania. Dlatego sąd na podstawie art. 245 § 1 i § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.