I SA/Po 1135/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Sędziowie Sędzia WSA Karol Pawlicki Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Agnieszka Ratajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 maja 2015 r. sprawy ze skargi KK na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie: odmowy wznowienia postępowania zakończonego decyzją w sprawie odmowy umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości za 2011 rok I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę [...] zł ( [...] 00/100 ) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; Pismem z dnia [...] kwietnia 2013 r. pełnomocnik K. K. (dalej zwanej również skarżącą) wniósł do Burmistrza X. wniosek o wznowienie postępowania w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2011 r. Wniosek ten dotyczył również postępowania zakończonego decyzją z dnia [...].02.2013 r. nr [...], która jak wynika z akt administracyjnych została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Y. z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...]. Jako podstawę wniosku wskazano, że w uzasadnieniu przedmiotowej decyzji brak jest informacji, o tym, że budynek gospodarczo-garażowy jest samowolą budowlaną a zatem nie może być opodatkowany. Po rozpoznaniu wniosku o wznowienie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Y. decyzją z dnia [...] października 2013 r. nr [...] odmówiło wznowienia postępowania zakończonego decyzją Burmistrza X. z dnia [...] lutego 2013r. nr [...], odmawiającej umorzenia zaległości podatkowej z tytułu podatku od nieruchomości za 2011r. W uzasadnieniu swojej decyzji Kolegium stwierdziło, że instytucja wznowienia postępowania ma na celu stworzenie prawnej możliwości ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej ostateczną decyzją podatkową, jeżeli postępowanie podatkowe przed organami podatkowymi było dotknięte wadami procesowymi wyliczonymi w art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej. Zaznaczono przy tym, iż katalog ten ma charakter zamknięty. Przesłanka "istotnych okoliczności lub dowodów" z 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej jest spełniona w ocenie Kolegium, gdy: - zostaną ujawnione w sprawie nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody; - okoliczności lub dowody te będą miały charakter nowych w stosunku do przeprowadzonego dotąd postępowania wyjaśniającego; - będą one istotne dla sprawy, czyli takie, które mogą mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie, a więc wywołują konieczność uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej w całości lub w części. Odnosząc się do uzasadnienia wniosku o wznowienie postępowania organ wskazał, że błędne jest twierdzenie skarżącej, iż nie może być opodatkowany budynek wybudowany bez wymaganego zezwolenia (tj. samowola budowlana). Wyjście na jaw faktu, iż przedmiotowy budynek jest samowolą budowlaną nie ma więc wpływu na odmienne rozstrzygnięcie w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaznaczyło również, że podatek od nieruchomości jest podatkiem majątkowym. Bez znaczenia jest przy tym fakt, że budynek powstał bez stosownego pozwolenia na budowę. Zauważono przy tym, że właściwy organ nałożył opłatę legalizacyjną na skarżącą. Co więcej w ocenie Kolegium, samowola budowlana nie może dodatkowo stanowić swoistego zwolnienia podatkowego. Nie zgadzając się z decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Y. z dnia [...] października 2013 r. pełnomocnik skarżącej wniósł od niej odwołanie do tego samego organu wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o uwzględnienie wniosku o wznowienie postępowania. Decyzji SKO w Y. z dnia [...] października 2013 r. zarzucono naruszenie: - art. 127 w związku z art. 221 Ordynacji podatkowej przez ich niezastosowanie, - art. 200 Ordynacji podatkowej przez jego niezastosowanie, - art. 243 § 3 Ordynacji podatkowej przez jego zastosowanie. W uzasadnieniu odwołania pełnomocnik skarżącej stwierdził, że poprzez wadliwe pouczenie skarżącej uniemożliwiono jej wniesienia odwołania, czym, w sposób rażący, naruszono zasadę ogólną postępowania podatkowego. Zauważono również, że skarżącej uniemożliwiono wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Uzasadniając zarzut naruszenia art. 243 § 3 Ordynacji podatkowej pełnomocnik skarżącej wskazał, że SKO w Y. odmówiło wznowienia postępowania z uwagi na ocenę przywołanej przez stronę przesłanki do wznowienia postępowania. Pełnomocnik zauważył przy tym, że odmowy wznowienia postępowania nie może uzasadniać ocena przesłanek wznowienia postępowania, której dokonuje się po wznowieniu postępowania, wydając w tym przedmiocie stosowne postanowienie (art. 243 § 1 Ordynacji podatkowej), a następnie decyzję, o której mowa w art. 245 Ordynacji podatkowej. Decyzją z dnia [...] października 2014 r. nr [...] wydaną w wyniku rozpoznania odwołania skarżącej Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Y. utrzymało w mocy swoją decyzję z dnia [...] października 2013 r. Jak wynika z uzasadnienia wydanej w wyniku rozpoznania odwołania decyzji - SKO w Y. podtrzymało w całości swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Organ wskazał również, że odmowa umorzenia zaległości podatkowej skarżącej z tytułu podatku od nieruchomości za rok 2011 została orzeczona w związku z tym, iż zdaniem organu sytuacja materialna podatnika nie jest ciężka. Wyżej wymieniona ostateczna decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Y. z dnia [...] października 2014 r. stanowi przedmiot skargi skarżącej kierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. W skardze skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika – radcę prawnego wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ją decyzją oraz o zasądzenie od SKO w Y. na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego. Zaskarżonej decyzji zarzuca się naruszenie: - art. 200 Ordynacji podatkowej przez jego niezastosowanie, - art. 243 § 3 Ordynacji podatkowej przez jego zastosowanie. W uzasadnieniu skargi poza zarzutami zawartymi w złożonym wcześniej odwołaniu skarżąca wskazała, że przywołane prze SKO w Y. argumenty przemawiające za nie umorzeniem zaległości podatkowej mogłyby być wzięte pod uwagę, ale dopiero po wznowieniu postępowania i przeprowadzeniu postępowania co do przesłanek wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Zauważono również, że fakt, iż budynek gospodarczo-garażowy jest samowolą budowlaną, jest istotną dla sprawa nową okolicznością. Natomiast to, czy ta okoliczność będzie miała wpływ na uchylenie pierwotnej decyzji organ powinien stwierdzić dopiero po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania (art. 243 § 1 Ordynacji podatkowej). W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Y. podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie wnosząc o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stwierdzenie zatem, iż zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270). Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji - w granicach i według kryteriów określonych cytowanymi wyżej przepisami - Sąd stwierdził, iż decyzja ta narusza prawo w stopniu uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu prawnego. Wznowienie postępowania stanowi jeden z nadzwyczajnych trybów weryfikacji ostatecznej decyzji organu podatkowego kończącej postępowanie. Postępowanie to składa się z dwóch etapów. W pierwszym etapie rozstrzygnięciu podlega kwestia dopuszczalności "uruchomienia" trybu nadzwyczajnego, o czym stanowi art. 243 § 1 o.p. Etap ten kończy się wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania (art. 243 § 1 o.p.) lub wydaniem decyzji o odmowie wznowienia postępowania (art. 243 § 3 o.p.). Wydanie postanowienia jest równoznaczne z rozpoczęciem drugiego etapu, w którym organ zgodnie z art. 243 § 2 o.p. ustala przede wszystkim, czy w sprawie istotnie zachodzi którakolwiek ze wskazanych w art. 240 § 1 o.p. podstaw wznowienia postępowania, a w razie pozytywnego wyniku tych czynności, przeprowadza postępowanie wyjaśniające w celu rozpoznania i rozstrzygnięcia istoty sprawy podatkowej, będącej przedmiotem decyzji ostatecznej (J. Borkowski (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki - "Ordynacja podatkowa. Komentarz", Oficyna Wyd. UNIMEX Wrocław 2010 r., s. 996-999; wyrok NSA z 20 października 2010 r., I FSK 1716/09, LEX nr 744374). Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowym treść art. 243 § 3 o.p. należy odczytywać w ten sposób, iż decyzję o odmowie wznowienia postępowania wydaje się, gdy wznowienie postępowania jest niedopuszczalne z przyczyn formalnych. Chodzi o przypadki, gdy wniosek złożyła osoba nie będąca stroną w sprawie lub nie mająca zdolności do czynności prawnych, wniosek został złożony po upływie terminu do wznowienia postępowania, dotyczy on decyzji nie będącej decyzją ostateczną lub nie został oparty o jedną z przesłanek wznowienia postępowania określonych w art. 240 o.p. (wyroki NSA z 20 czerwca 1991 r., IV SA 487/91, ONSA z 1991 r. Nr 2, poz. 50; z 31 lipca 2003 r., III SA 3125/01, LEX nr 90439). Dla wznowienia postępowania w sprawie niezbędne i wystarczające jest zarazem powołanie się przez wnioskodawcę na określoną ustawą proceduralną podstawę wznowienia, natomiast badanie, czy istotnie podstawa ta istnieje, następuje już w toku wznowionego postępowania. Wynika to wprost z brzmienia przepisu art. 243 § 1 i § 2 O.p., zgodnie z którym w razie dopuszczalności wznowienia postępowania organ podatkowy wydaje postanowienie o wznowieniu postępowania, a postanowienie to stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przesłanek wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Stwierdzenie, czy przyczyna wznowienia rzeczywiście wystąpiła i jakie z tego wynikają skutki dla rozstrzygnięcia sprawy, może być wyłącznie efektem postępowania przeprowadzonego po wydaniu postanowienia z art. 243 § 1 i 2 o.p. i musi być zawarte w decyzji wydanej na podstawie art. 245 o.p., a nie w decyzji wydanej na podstawie art. 243 § 3 o.p. (wyrok WSA w Krakowie z 10 października 2007 r., I SA/Kr 1117/06, LEX nr 390811). W niniejszej sprawie zarówno w uzasadnieniu decyzji wydanej w pierwszej instancji, jak i po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Y. wyprowadziło wniosek, że wskazana przez stronę przesłanka z art. 240 § 1 pkt 5 o.p. nie wystąpiła, bowiem powołana przez stronę nowa, nieznana wcześniej organowi okoliczność - fakt, że budynek gospodarczo-garażowy jest samowolą budowlaną a zatem nie może być opodatkowany - nie jest istotna dla rozstrzygnięcia, w związku z czym odmówił wznowienia postępowania na podstawie art. 243 § 3 o.p. Świadczy to o tym, że organ na etapie badania dopuszczalności wniosku o wznowienie postępowania dokonał w rzeczywistości oceny wystąpienia przesłanek z art. 240 § 1 o.p. Tymczasem organ nie powinien oceniać istnienia przesłanek wznowienia, skoro nie zostało wydane postanowienie o wznowieniu postępowania (wyrok WSA w Łodzi z 13 czerwca 2007 r., sygn. akt I SA/Łd 667/06, LEX nr 925890). W konsekwencji zaskarżona decyzja z dnia [...] października 2014 r., podobnie jak poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] października 2013 r. zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, a konkretnie art. 243 § 3 o.p. Naruszenie to polegało na dokonaniu merytorycznej analizy istnienia przesłanek wznowienia postępowania już na etapie oceny dopuszczalności tego wniosku. Miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem w przypadku zgodnej z przepisami rozdziału 17 o.p. oceny istnienia bądź nieistnienia przesłanek wznowienia postępowania argumentacja w tym przedmiocie powinna stanowić uzasadnienie decyzji wydanej w oparciu o treść art. 245 o.p., a więc rozstrzygnięcia o zupełnie innej treści. W świetle powyższych okoliczności zaskarżoną decyzję z dnia [...] października 2014 r., podobnie jak poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] października 2013 r. należało uchylić na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c) w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.). Rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania znajduje oparcie w art. 200 oraz art. 205 § 1 p.p.s.a. w związku z § 2 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193).