I SA/Po 1157/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 17 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku AŻ o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi AŻ na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry postanawia: oddalić wniosek. Skarżący AŻ pismem z dnia [...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na wskazaną w sentencji decyzję Dyrektora Izby Celnej. Równocześnie złożył sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z [...]-letnim synem. Wnioskodawca posiada dom o pow. [...] m2, mieszkanie o pow. [...] m2, nieruchomość rolną o pow. [...] oraz bar. Skarżący nie posiada oszczędności, papierów wartościowych oraz przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Wnioskodawca podał, że syn uczy się, on natomiast z tytułu prowadzenia baru uzyskuje [...] miesięcznie, z tytułu emerytury [...], a zatem jego dochód wynosi [...] brutto. Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący w odpowiedzi z dnia [...] wskazał, że syn uczy się i pozostaje na jego utrzymaniu. Wnioskodawca oświadczył, że nie posiada lokat bankowych oraz kart kredytowych. Skarżący podał, że koszty miesięcznego utrzymania jego i syna wynoszą: [...]. Skarżący podał, że nie posiada udziałów w spółkach, nie posiada drugiego mieszkania i nie uzyskuje z tego tytułu dochodów, nie uzyskuje również dochodów z tytułu posiadania nieruchomości rolnej. Wnioskodawca wskazał, że prowadzi działalność gospodarczą, posiada samochód marki C, rok prod. [...], wartość rynkowa [...]. Skarżący podał, że jego żona zmarła w [...], syn nie otrzymał żadnych świadczeń po śmierci matki. Do pisma załączył kopie: zeznań rocznych podatkowych za [...], deklaracji VAT-7 za miesiące [...], podsumowania książki przychodów i rozchodów za miesiące [...], ewidencji środków trwałych. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zatem obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty tego postępowania. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość przydzielenia stronie skarżącej prawa pomocy. Przepis art. 245 § 1 cyt. ustawy stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 P.p.s.a). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (por. art. 245 § 3 i § 4 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 1 przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów postępowania. Zauważyć jednak należy, że to strona musi wykazać, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia poniesienie jakichkolwiek (pkt 1) lub też pełnych (pkt 2) kosztów postępowania, o czym świadczy użycie w przepisie art. 246 § 1 P.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże". W przedmiotowej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W ocenie referendarza sądowego rozpoznającego wniosek o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie skarżący nie wykazał przesłanek do zwolnienia go od kosztów sądowych. Z oświadczeń skarżącego wynika, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z [...]-letnim synem, który uczy się i pozostaje na jego utrzymaniu, skarżący od [...] jest wdowcem. Ze złożonych oświadczeń wynika, że skarżący posiada dom o pow. [...] m2, mieszkanie o pow. [...] m2, nieruchomość rolną o pow. [...] oraz bar i samochód marki C, rok prod. [...], wartość rynkowa pojazdu [...]. Wnioskodawca podał, że nie posiada oszczędności, papierów wartościowych oraz przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro, nie posiada również udziałów w spółkach. Skarżący oświadczył, że nie posiada lokat bankowych oraz kart kredytowych. Z oświadczeń skarżącego wynika, że uzyskuje dochody z emerytury w wysokości [...] brutto oraz z tytułu prowadzenia baru w wysokości [...] brutto, a zatem łącznie w wysokości [...] brutto. Z oświadczenia skarżącego wynika, że ponosi koszty miesięcznego utrzymania w wysokości [...]. Nie wiadomo zatem z jakich środków skarżący ponosi nadwyżkę kosztów miesięcznego utrzymania nad uzyskiwanymi dochodami. Przyjąć zatem należy, że wnioskodawca posiada jakieś źródła dochodów, których nie wykazał we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak i w odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy lub że posiada jakieś oszczędności. Zauważyć również należy, że z oświadczeń skarżącego wynika, że spłaca kredyt, rata kredytu wynosi [...] i jest wyższa od kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania wynoszą [...] (wpis od skargi). Skarżący podał, że ma spłacony kredyt w połowie. Mimo wezwania wnioskodawca nie wyjaśnił kiedy kredyt został zaciągnięty, na jaki okres i w jakiej wysokości. W tym miejscu wskazać natomiast należy, że obowiązek spłaty zobowiązań kredytowych nie stanowi przesłanki, która przesądza o przyznaniu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Spłata kredytów nie uzasadnia twierdzenia, że jest to wydatek, którego ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym. W orzecznictwie sądowym ukształtowało się stanowisko, że zobowiązania cywilnoprawne, w tym raty kredytów, nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowoadministracyjnego (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2006r., sygn. akt I OZ 83/06, z dnia 15 czerwca 2012r., sygn. akt I FZ 189/12, publikowane na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Skarżący przedłożył kopie: zeznań rocznych podatkowych za [...], podsumowania książki przychodów i rozchodów za [...] miesięcy, deklaracji VAT-7 za [...] miesięcy, ewidencji środków trwałych. Mimo wezwania skarżący nie wyjaśnił czy zatrudnia pracowników, jeżeli tak to ilu, nie złożył również wyciągów z rachunków bankowych, w tym z firmowego rachunku bankowego, nie podał nawet czy rachunki bankowe posiada. Jak wskazano wyżej obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny, a tym samym przedstawienia i wykazania wszelkich okoliczności potwierdzających ten fakt obciąża stronę wnioskującą o przyznanie prawa pomocy. Skarżący nie przedkładając wyciągów z rachunków bankowych nie wypełnił wezwania do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym uchylanie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy czy to w całości, czy w części, jest przeszkodą wyłączającą możliwość przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 5 września 2005 r. sygn. akt II FZ 418/05, postanowienie NSA z dnia 27 lutego 2012 r. sygn. akt II FZ 128/12, dostępne na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.