I SA/Po 1347/15

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A sp. j. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, w zakresie wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi A sp. j. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za listopad i grudzień 2011 r. oraz nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy za poszczególne miesiące od stycznia do sierpnia 2012 r. postanawia: oddalić wniosek. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia [...], sygn. akt [...] oddalił skargę A Sp. j. (dalej jako: "Spółka", "skarżąca") na wskazaną w sentencji decyzję Dyrektora Izby Skarbowej. Skarżąca spółka, reprezentowana przez pełnomocnika, pismem z dnia [...] wniosła skargę kasacyjną od w.w wyroku. Następnie strona skarżąca złożyła sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, w zakresie: wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu wniosku podała, że konieczność uiszczenia wpisu w wynikającej z uregulowań prawnych wysokości [...] zagraża, ze względu na znaczące przekraczanie możliwości płatniczych Spółki, prawidłowemu jej funkcjonowaniu i w efekcie może skutkować zaprzestaniem działalności Spółki. Skarżąca podała, że w [...] zanotowała zysk na poziomie [...]. Oznacza to, że po uiszczeniu wpisu Spółka praktycznie nie miałaby środków pieniężnych na prowadzenie bieżącej działalności. Ponadto Spółka zaciągnęła kredyt w banku w kwocie [...], którego obsługa wymaga dużych kosztów. W dniu [...] Spółka zawiadomiła Prokuraturę Rejonową o działaniach pracownika Spółki, wobec którego toczy się śledztwo o sygn. [...] w sprawie kradzieży na szkodę Spółki oleju napędowego i benzyny o wartości ok. [...]. Sprawa ta znacząco wpływa na negatywną sytuację finansową Spółki. Spółka ma również wierzytelności na kwotę przekraczającą [...], jednakże ze względu na nierzetelność dłużników w spłacaniu należności i powstające zatory płatnicze, Spółka nie może wskazanymi środkami obracać, a przez to znacząco zmniejszają się jej zdolności płatnicze. Spółka wskazała, że jej trudna sytuacja została uwzględniona przez Naczelnika Urzędu Skarbowego, który decyzją z dnia [...], nr [...] zgodził się rozłożyć na raty spłatę zaległego podatku od towarów i usług. Jednakże miesięczne raty w związku z w.w decyzją wynoszą [...], co także znacząco pogarsza sytuację finansową Spółki i wpływa na niemożność uiszczenia wpisu w wymaganej kwocie. Wysokość majątku lub środków finansowych wynosi [...], wartość środków trwałych wnioskodawcy [...], zysk za ostatni rok obrotowy [...]. Skarżąca podała, że stan rachunków bankowych na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosił: na rachunku bankowym B [...], na rachunku bankowym w C [...], w D [...], stan środków w kasie [...]. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, dalej jako "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zatem obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty tego postępowania. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość przydzielenia stronie skarżącej prawa pomocy. Przepis art. 245 § 1 P.p.s.a. stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 P.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (por. art. 245 § 3 i § 4 P.p.s.a.). Na podstawie art. 246 § 2 P.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane: 1) w zakresie całkowitym – gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zauważyć jednak należy, że mający zastosowanie w przedmiotowej sprawie wyżej cyt. art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. nakłada na stronę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy obowiązek wykazania przesłanek w tym przepisie określonych. Z omawianej regulacji wynika bowiem wprost, że prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej "gdy osoba ta wykaże", że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Biorąc pod uwagę powyższe rozważania stwierdzić należy, że sytuacja strony skarżącej nie daje podstaw do przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie jej od kosztów sądowych. Spółka nie wykazała bowiem, że konieczność uiszczenia kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania wynoszą [...] (wpis od skargi kasacyjnej), a nie jak wskazała strona skarżąca w uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy w wysokości [...], byłaby dla niej nadmiernym obciążeniem. Wartość majątku Spółki wynosząca [...], wartość środków trwałych wnioskodawcy w wysokości [...], wartość zysku za ostatni rok obrotowy według bilansu, która wynosi [...], uzyskany za [...] zysk w wysokości [...] oraz stan rachunków bankowych na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, t.j. kwota [...] na rachunku prowadzonym w B, kwota [...] w C oraz stan środków w kasie w wysokości [...] uzasadniają wniosek, że strona jest w stanie ponieść wpis sądowy od skargi kasacyjnej. Spółka nie wykazała również w złożonym oświadczeniu, że jej płynność finansowa byłaby w sytuacji poniesienia przez nią kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie zagrożona. Zauważyć należy, że Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wskazywał, że nie można uznać, że strona skarżąca, dysponująca wciąż majątkiem, którego wartość wielokrotnie przekracza koszty sądowe, powinna zostać zwolniona z kosztów postępowania, gdyż podmiot taki nie spełnia przesłanek udzielenia mu prawa pomocy (por. post. NSA z 19.11.2004r., sygn. akt FZ 463/04, z 23.02.2010r., sygn. akt I FZ 5/10, z 13.09.2011r., sygn. akt I FZ 215/11, z dnia 21.03.2013r., sygn. akt I GZ 51/13 publ. na str. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Pamiętać również należy, że pomoc finansowa w ramach prawa pomocy nie ma na celu "wspierania" danego podmiotu w jego przedsięwzięciach gospodarczych, a ma jedynie charakter "ratunkowy" i stosowana być może tylko w wyjątkowych sytuacjach. Taka jednak w rozpatrywanym przypadku, biorąc pod uwagę w.w okoliczności, nie zachodzi. Stąd też, przyznanie prawa pomocy skarżącej Spółce poprzez zwolnienie jej od wpisu od skargi kasacyjnej byłoby niezasadne. Wskazać również należy, że Spółka powinna liczyć się z koniecznością przeznaczenia środków finansowych na prowadzone przez nią postępowania sądowe i wobec tego powinna koszty sądowe traktować na równi z innymi zobowiązaniami. Skarżąca we wniosku o przyznanie prawa pomocy podała, że stan rachunku bankowego prowadzonego przez D wynosi [...] i że zaciągnęła kredyt w banku w kwocie [...], którego obsługa wymaga dużych kosztów. W tym miejscu zauważyć należy, że zaciągnięcie przez spółkę kredytu świadczy o tym, że musiała ona posiadać zdolność kredytową, gdyż inaczej bank kredytu by jej nie udzielił. Ponadto godzi się zauważyć, że obowiązek spłaty kredytu nie stanowi przesłanki, która przesądza o przyznaniu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Spłata kredytu nie uzasadnia twierdzenia, że jest to wydatek, którego ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym. W orzecznictwie sądowym ukształtowało się stanowisko, że zobowiązania cywilnoprawne, w tym raty kredytów i pożyczek, nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowoadministracyjnego (por. postanowienia NSA z dnia 7 lutego 2006r., sygn. akt I OZ 83/06, z dnia 15 czerwca 2012r., sygn. akt I FZ 189/12, publikowane na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto analiza sytuacji finansowej skarżącej przedstawiona w złożonym przez nią oświadczeniu na urzędowym formularzu PPPr prowadzi do wniosku, że Spółka dysponuje dostatecznymi środkami na pokrycie kosztów sądowych. Ponadto godzi się zauważyć, że opłaty sądowe są rodzajem daniny publicznej i zasadą jest obowiązek ich ponoszenia. Przyznanie prawa pomocy jest zatem rodzajem szczególnej formy dofinansowania ze strony budżetu państwa, które winno mieć wyjątkowe zastosowanie w sytuacjach, w których strona nie może obiektywnie uzyskać środków finansowych w postępowaniu sądowym. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.