I SA/Po 1375/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 19 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku WW o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi WW na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry postanawia: oddalić wniosek. Skarżąca WW pismem z dnia [...] wniosła skargę na wskazaną w sentencji postanowienia decyzję Dyrektora Izby Celnej. Równocześnie złożyła sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Z wniosku wynika, że skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem. Wnioskodawczyni posiada mieszkanie o pow. [...] m2, lokal o pow. [...] m2 oraz [...] samochody marki F, o wartości [...], o wartości [...], na które ma zaciągnięte kredyty. Skarżąca oświadczyła, że uzyskuje dochody z tytułu emerytury w wysokości [...], z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w wysokości [...], małżonek z tytułu emerytury w wysokości [...]. Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca w odpowiedzi z dnia [...] podała, że koszty miesięcznego utrzymania wynoszą [...], przy czym[...]. Skarżąca podała, że posiada pojazdy mechaniczne podlegające obowiązkowi rejestracji, t.j. samochód F, rok prod. [...], wartość rynkowa [...], kupiony na kredyt, współwłaściciel pojazdu A, rata kredytu [...] oraz samochód F, rok prod. [...], wartość [...], kredyt w wysokości [...], rata kredytu [...]. Skarżąca podała, że zatrudnia [...] pracowników. Do pisma załączyła ewidencję środków trwałych na dzień [...], deklaracje VAT-7K za [...], podsumowanie księgi przychodów i rozchodów za miesiąc [...], zeznania roczne podatkowe za [...], wyciągi z rachunku bankowego za okres [...]. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zatem obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty tego postępowania. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość przydzielenia stronie skarżącej prawa pomocy. Przepis art. 245 § 1 cyt. ustawy stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 P.p.s.a). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (por. art. 245 § 3 i § 4 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 1 przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów postępowania. W doktrynie, jak i w orzecznictwie przyjmuje się, że prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł dochodu i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia (por. Hanna Knysiak - Molczyk, (w:) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s.628, postanowienie NSA z dnia 27 lutego 2012 r., sygn. I FZ 561/11). W przedmiotowej sprawie skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W ocenie referendarza sądowego rozpoznającego wniosek o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie skarżąca nie wykazała przesłanek do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z oświadczeń skarżącej wynika, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z małżonkiem. Skarżąca posiada mieszkanie o pow. [...] m2, lokal o pow. [...] m2, [...] samochody marki F, z [...] o wartości [...], z [...] o wartości [...]. Z oświadczeń skarżącej wynika, że prowadzi działalność gospodarczą, wnioskodawczyni zatrudnia [...] pracowników, z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, jak oświadczyła we wniosku o przyznanie prawa pomocy, uzyskuje dochód w wysokości [...], otrzymuje również emeryturę w wysokości [...] netto, małżonek otrzymuje emeryturę w wysokości [...] netto, zatem dochód skarżącej i jej męża, jak podała we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynosi [...]. Skarżąca wskazała, że ona i jej mąż na opłaty za media i na zakup lekarstw przeznaczają [...]. Wnioskodawczyni nie podała jaką kwotę przeznaczają na wyżywienie i na inne wydatki. Zauważyć również należy, że skarżąca spłaca raty kredytów, przy czym rata kredytu na samochód z [...] wynosi [...], rata kredytu na samochód z [...], t.j. spłaca raty kredytów łącznie w wysokości [...], a zatem raty kredytów są wyższe od kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania wynoszą [...] (wpis od skargi). Godzi się również zauważyć, że obowiązek spłaty zobowiązań kredytowych nie stanowi przesłanki, która przesądza o przyznaniu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Spłata kredytów nie uzasadnia twierdzenia, że jest to wydatek, którego ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym. W orzecznictwie sądowym ukształtowało się stanowisko, że zobowiązania cywilnoprawne, w tym raty kredytów, nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowoadministracyjnego (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2006r., sygn. akt I OZ 83/06, z dnia 15 czerwca 2012r., sygn. akt I FZ 189/12, publikowane na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Wobec powyższego stwierdzić należy, że skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny w przedmiotowej sprawie. Skarżąca i jej mąż posiadają bowiem stałe źródła dochodów – świadczenia z ZUS, wnioskodawczyni prowadzi działalność gospodarczą, z której - jak podała - uzyskuje miesięczne dochody, a zatem uzyskuje dochody, które mogą być źródłem finansowania kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Wnioskodawczyni posiada również majątek, t.j. mieszkanie, lokal użytkowy, samochody marki F z [...] i z [...], na które zaciągnęła kredyty. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.