I SA/Po 143/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 16 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku GR o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi GR na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego postanawia: oddalić wniosek. Skarżąca GR złożyła sporządzony w dniu [...] na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W tym miejscu wskazać należy, że skarżąca we wniosku zaznaczyła, że wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych, to jednak w piśmie procesowym z dnia [...] podała, że wnosi również o ustanowienie adwokata [por. karta nr [...] akt sądowych]. W uzasadnieniu wniosku podała, że jej sytuacja finansowa jest trudna, gdyż jest osobą bezrobotną i otrzymuje zasiłek dla bezrobotnych w wysokości [...]. Do wniosku załączyła kserokopię decyzji Starosty z dnia [...] o uznaniu wnioskodawczyni z dniem [...] za osobę bezrobotną i o przyznaniu prawa do zasiłku od dnia [...] w wysokości brutto [...] miesięcznie w okresie pierwszych 3 miesięcy posiadania prawa do zasiłku, w wysokości brutto [...] miesięcznie w okresie kolejnych miesięcy posiadania prawa do zasiłku. Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca w odpowiedzi z dnia [...] oświadczyła, że nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem. Wskazała, że w jej małżeństwie obowiązuje rozdzielność majątkowa małżeńska. Skarżąca podała, że małżonek nie posiada konta bankowego, wnioskodawczyni posiada natomiast rachunek bankowy, jednakże - mimo wezwania - nie przedłożyła wyciągu z tego rachunku, załączyła natomiast wydruki wypłat gotówki, z wydruku z dnia [...] wynika, że posiadała wolne środki w wysokości [...]. Skarżąca oświadczyła, że utrzymuje się z zasiłku dla bezrobotnych, który w całości przeznacza na miesięczne utrzymanie. Wnioskodawczyni podała, że nie posiada oszczędności, przedmiotów wartościowych, posiada natomiast samochód marki V, rok prod. [...], o wartości ok. [...] zł. Skarżąca wyjaśniła, że nie posiada mieszkania w S na Os. K. Mieszkanie sprzedała w dniu [...] za kwotę [...]. Do pisma załączyła kserokopię decyzji Starosty z dnia [...] o uznaniu skarżącej z dniem [...] za osobę bezrobotną i o przyznaniu prawa do zasiłku od dnia [...] w wysokości brutto [...] miesięcznie w okresie pierwszych trzech miesięcy posiadania prawa do zasiłku, w wysokości brutto [...] miesięcznie. Wnioskodawczyni nie podała w jakiej wysokości i z jakiego tytułu małżonek uzyskuje miesięczne dochody oraz czy posiada jakieś nieruchomości, oszczędności, wartościowe przedmioty i pojazdy mechaniczne podlegające obowiązkowi rejestracji. Skarżąca nie podała również w jakiej wysokości małżonek ponosi miesięcznie koszty swojego utrzymania. Do pisma skarżąca załączyła kserokopie zeznań rocznych podatkowych za [...], z których wynika, że w [...] dochód jej wyniósł [...], w [...], dochód małżonka w [...] wyniósł [...], w [...]. Na kolejne wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca w odpowiedzi z dnia [...] oświadczyła, że na podstawie umowy przeniesienia praw z [...] nabyła obiekt znajdujący się na działce na terenie A w G, który zaspokaja jej potrzeby mieszkaniowe. Wnioskodawczyni przeznaczyła kwotę [...] na przeniesienie praw do działki, [...] na przyjęcie jej w poczet użytkowników A w G, [...] na podatek od czynności cywilnoprawnych. Skarżąca podała, że poniosła znaczne koszty, które nadal ponosi, na remont obiektu. Do pisma załączyła kserokopię umowy przeniesienia praw do działki, deklaracji w sprawie podatku od czynności cywilnoprawnych i dowodu wpłaty podatku do Urzędu Skarbowego. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej jako "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zatem obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty tego postępowania. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość przydzielenia stronie skarżącej prawa pomocy. Przepis art. 245 § 1 cyt. ustawy stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 P.p.s.a). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (por. art. 245 § 3 i § 4 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 1 przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów postępowania. W orzecznictwie przyjmuje się, że instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym (por. postanowienie NSA z I OZ 468/11 z 06.07.2011r., I OZ 466/11 z 06.07.2011r., II OZ 504/11 z 28.06.2011r. publ. w Internecie na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W tym miejscu zauważyć jednak należy, że art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a. nakłada na stronę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy obowiązek wykazania przesłanek w tym przepisie określonych. Z uwagi na to, że w.w przepis formułuje nieostre kryteria ocenne, szczególnie istotne jest możliwie najbardziej dokładne ustalenie rzeczywistej kondycji finansowej wnioskodawcy (por. post. NSA z dnia 14 września 2006r., sygn. akt II FZ 574/06). Przyznanie prawa pomocy stanowi bowiem, jak już wyżej wskazano, odstępstwo od generalnej zasady wynikającej z przepisu art. 199 P.p.s.a. Biorąc pod uwagę złożone przez skarżącą oświadczenia stwierdzić należy, że wnioskodawczyni nie wykazała przesłanek do przyznania jej prawa pomocy w zakresie całkowitym, jak i częściowym. Z oświadczeń skarżącej wynika, że pozostaje w związku małżeńskim, jednakże wnioskodawczyni nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z mężem, małżonkowie pozostają w rozdzielności majątkowej małżeńskiej. Skarżąca jest osobą bezrobotną, jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy i otrzymuje zasiłek dla bezrobotnych. Skarżąca oświadczyła, że posiada samochód osobowy marki V z [...] o wartości ok. [...]. Ze złożonych przez skarżącą informacji wynika, że w dniu [...] sprzedała mieszkanie za kwotę [...]. Z uzyskanych z tytułu sprzedaży środków za kwotę [...] nabyła urządzenia i obiekty znajdujące się na działce w G na terenie A, zapłaciła [...] za przyjęcie jej w poczet użytkowników A oraz podatek od czynności cywilnoprawnych w wysokości [...], a zatem z uzyskanych z tytułu sprzedaży środków pieniężnych wydała [...]. Pozostała jej zatem kwota w wysokości [...]. Wprawdzie skarżąca podała, że poniosła i nadal ponosi koszty remontu obiektu, jednakże nie załączyła żadnych rachunków, z których wynikałoby, że wydała pozostałą z tytułu sprzedaży mieszkania kwotę w całości. Przyjąć zatem należy, że wnioskodawczyni posiada środki z tytułu sprzedaży mieszkania, z których może ponieść koszty sądowe oraz koszty zastępstwa procesowego. Na marginesie zauważyć należy, że skarżąca, mimo wezwania, nie przedłożyła wyciągów ze swojego rachunku bankowego, nie podała również jaka jest sytuacja finansowa i majątkowa jej męża. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1, § 2 i § 3, art. 246 § 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.