I SA/Po 1442/15

PostanowienieWSA w Poznaniu2015-11-18

Skład orzekający: Ireneusz Fornalik

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy spółka prawa handlowego, mimo poniesienia straty bilansowej i trudnej sytuacji finansowej, może zostać zwolniona z kosztów sądowych w postępowaniu administracyjnosądowym, jeśli wykaże, że nie posiada wystarczających środków na ich pokrycie?
Ratio decidendi
Spółka prawa handlowego ubiegająca się o prawo pomocy w zakresie częściowym (zwolnienie z kosztów sądowych) musi wykazać nie tylko brak wystarczających środków na pokrycie tych kosztów, ale także podjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu zdobycia funduszy. Sama strata bilansowa nie jest wystarczającą przesłanką do przyznania prawa pomocy, jeśli spółka posiada inne środki lub możliwości finansowe, a wydatki związane z postępowaniem sądowym należy traktować na równi z innymi zobowiązaniami.
Stan faktyczny
Spółka S. Sp. z o.o. złożyła skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu dotyczącą podatku VAT. Następnie wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, powołując się na bardzo trudną sytuację finansową spowodowaną sporem z organami skarbowymi i koniecznością zapłaty zaległości podatkowych wraz z odsetkami. Spółka wykazała straty finansowe od 2013 roku, konieczność utworzenia rezerw, odprowadzenie znacznych kwot podatku VAT i odsetek, ograniczenie działalności oraz zaciągnięcie pożyczek. Referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy, wskazując na przychody spółki, otrzymane pożyczki i dodatnie saldo na rachunkach bankowych. Spółka wniosła sprzeciw, argumentując, że sama działalność gospodarcza nie oznacza możliwości pokrycia kosztów sądowych, a możliwość zaciągnięcia kolejnej pożyczki jest teoretyczna.
Rozstrzygnięcie
Oddalono wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ireneusz Fornalik po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. Sp. z o.o. w P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S. Sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...] maja 2015 r., Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń 2009 r. postanawia: oddalić wniosek Spółka S w P., reprezentowana przez doradcę podatkowego, (dalej jako: "Spółka", "Skarżąca") pismem z dnia [...] czerwca 2015 r. wniosła skargę do tut. Sądu na wskazaną w sentencji postanowienia decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu. Następnie złożyła sporządzony w dniu [...] lipca 2015 r. na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podała, że znajduje się w bardzo słabej kondycji finansowej, której absolutnie jedyną przyczyną jest spór z organami skarbowymi i podatkowymi oraz wynikająca stąd konieczność wpłacenia przerastających możliwości Spółki zaległości podatkowych z odsetkami obliczonymi za 5 lat. Skarżąca podała, że wyniki finansowe od 2013 r. wykazują straty, w przeważającej części związane z wpływem trwającego od 2010 r. procesu kontroli w Spółce, zakończonego dwiema zaskarżonymi przez Spółkę do Sądu decyzjami. Strata za rok 2013 netto wyniosła [...] zł, za 2014 r. [...] zł, za rok 2015 (do [...] maja) strata netto wyniosła [...] zł. Skarżąca podała, że wynik za 2015 obejmuje wpłaty i rezerwy na podatek i odsetki podatkowe wynikające z zaskarżonych decyzji w kwocie [...] mln zł, t.j. zaskarżonego domiaru wraz z odsetkami. W związku z tym Spółka na dzień złożenia wniosku posiada ujemny bilans gotówki własnej, który jest pokrywany z zaciągniętych pożyczek. Ze względu na typ prowadzonej działalności Spółka nie dysponuje nieruchomościami, a wartości niematerialne i prawne stanowiące poważne pozycje w bilansie zostały przeznaczone na zabezpieczenie finansowania powyższych wpłat domiaru podatkowego. Spółka nie posiada żadnych możliwości pożyczkowych ze względu na opisaną wyżej trudną sytuację finansową, wysokie zadłużenie i brak jakichkolwiek aktywów, które mogłyby być zabezpieczeniem dalszych pożyczek. Spółka nie posiada więc środków na zapłatę wpisu sądowego, a dodatkowe obciążenia finansowe przyczynią się do utraty płynności finansowej i w konsekwencji do ogłoszenia upadłości. Spółka podniosła, że nie istnieją jakiekolwiek podstawy faktyczne ani prawne do wymierzenia zaległości podatkowych, postępowanie przed organami obydwu instancji trwało łącznie niemal 5 lat – a mimo to organy nie przedstawiły żadnych dowodów na poparcie swoich tez, przerzucając na Spółkę ciężar obalenia domniemań, że określone decyzjami organów administracji zdarzenia nie miały miejsca. Jakiekolwiek wnioski dowodowe Spółki (o dołączenie dokumentów czy przesłuchanie świadków), które potwierdziłyby, że nie miały miejsce zdarzenia przyjęte przez organy jako transakcje objęte VAT, były oddalane. Skarżąca podniosła, że w tym stanie rzeczy, mając na uwadze rażące nieprawidłowości działań organów administracji, jedyną możliwością obrony jej praw jest rozpoznanie sprawy przez Sąd. Skarżąca oświadczyła, że wysokość kapitału zakładowego wynosi [...] zł, wartość środków trwałych wnioskodawcy według bilansu za ostatni rok obrotowy [...] zł, strata za ostatni rok obrotowy według bilansu [...] zł. Stan rachunków bankowych na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku: - w [...] na jednym rachunku [...] zł, - w [...] na drugim rachunku [...] zł, - w [...] na trzecim rachunku [...] zł, - w [...] [...] zł, - w [...] [...] zł, - w [...] na jednym rachunku [...] zł, - w [...] na drugim rachunku [...] zł. Spółka podała, że dane z kont bankowych zawierają informacje o środkach obcych i zablokowanych, jak opisano w uzasadnieniu wniosku. Do wniosku załączono rachunek zysków i strat za okres od 01 stycznia 2013 r. do 31 grudnia 2013 r., od 01 stycznia 2014 r. do 31 grudnia 2014 r. i za okres od 01 stycznia do [...] maja 2015 r. Na wezwanie z dnia [...] sierpnia 2015 r. do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy Skarżąca w odpowiedzi z dnia [...] października 2015 r. oświadczyła, że fatalna sytuacja finansowa Spółki oraz spadek poziomu zatrudnienia jest spowodowany decyzjami Urzędu Kontroli Skarbowej dotyczącymi grudnia 2008 r. i stycznia 2009 r., podtrzymanymi przez Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu i zaskarżonymi przez spółkę do WSA jako niezgodne z prawem. Konsekwencją tych decyzji jest konieczność ponownej (podwójnej) zapłaty prawie [...] mln zł podatku VAT wraz z odsetkami za ponad 6 lat. Faktem podtrzymania powyższych decyzji były jak dotąd: - konieczność utworzenia rezerwy na ponad [...] mln zł co miało bezpośredni wpływ na wynik w rachunku zysków i strat, - odprowadzenie na konto [...] Urzędu Skarbowego [...] mln zł dodatkowego (ponad podatki zapłacone zgodnie z prawem w styczniu i lutym 2009 r.) podatku VAT i odsetek wynikających z zaskarżonych decyzji, - konieczność ograniczenia działalności Spółki, czego efektem jest m.in. spadek zatrudnienia oraz słabe bieżące wyniki finansowe, - dodatkowe koszty obsługi zarządczej, administracyjnej i prawnej trwającego od 5 lat procesu kontroli i sporu z organami skarbowymi obciążające wynik finansowy Spółki, - konieczność zaciągnięcia pożyczek w wysokości [...] mln zł, a więc w wysokości przekraczającej płynny majątek Spółki. Pomimo tego, Skarżąca wskazała, że stara się spłacać bezprawne jej zdaniem narzucone zobowiązania podatkowe, utrzymywać działalność i zatrudnienie swoich pracowników. Pomimo chronicznych już problemów produkty S nadal zdobywają uznanie i międzynarodowe nagrody w prestiżowych konkursach. W 2015 r. są to: - nominacja [...] w konkursie [...], - [...] i .. w konkursie .., - nagroda w konkursie [...]. Skarżąca podała, że od prawie [...] lat uczciwie płaci podatki, tworzy miejsca pracy i jest rzadkim przykładem sukcesu polskiej myśli i technologii na świecie. Spółka nie ucieka z majątkiem, który w ciągu 5 lat trwania procesu kontroli i sporu z organami skarbowymi mogłaby legalnie przetransportować poza zasięg jurysdykcji urzędników UKS działających na jej szkodę. Zarząd Spółki robi wszystko, aby bronić swoich racji i dobrego imienia na podstawowej drodze prawnej ze wszystkimi tego konsekwencjami. Skarżąca podała, że analiza obecnej sytuacji Spółki musi prowadzić do wniosku, że po spłacie [...] mln zł dodatkowego podatku i odsetek w 2015 r., spłata odroczonej przez Urząd Skarbowy pozostałej kwoty prawie [...] zł jest praktycznie niemożliwa lub zakończy się całkowitym paraliżem Spółki. Obecna gotówka spółki jest zamrożona pod zabezpieczenie gwarancji bankowych realizowanych projektów i już przeznaczona na spłatę części pożyczek, które w dużej części muszą zostać spłacone w marcu 2016 r., a jej bieżące wyniki negatywnie są obciążone czynnikami takimi jak: ograniczenie działalności i zatrudnienia z powodu ograniczonej płynności finansowej Spółki spowodowanej wniesionymi już opłatami dodatkowego podatku, koszty administracyjne, zarządcze i prawne obrony przed zarzutami skarbowymi oraz dodatkowe koszty obsługi zaciągniętych w związku z tym pożyczek. Konieczność zapłaty pełnej wysokości kwot głównych i odsetek, łącznie z odsetkami za 4,5 roku kontroli i postępowania przed Izbą Skarbową, z dużym prawdopodobieństwem doprowadzi ostatecznie do upadku Spółki, która nadal daje zatrudnienie dziesiątkom pracowników i będącej źródłem rzadkich innowacyjnych technologii na ważnej społecznie branży edukacji. Spółka wyjaśniła, że prowadzi działalność gospodarczą. W okresie od 01 stycznia do 31 sierpnia 2015 r. uzyskała z tego tytułu przychody podlegające opodatkowaniu w wysokości [...] zł, koszty uzyskania przychodów w tym okresie wyniosły [...] zł. Spółka podała, że organ egzekucyjny nie zajął żadnego rachunku bankowego, nie zajął również majątku Spółki. Skarżąca podała, że obecnie zatrudnia [...] pracowników na umowę o pracę. Wypłacone sumarycznie wynagrodzenie miesięczne brutto za wrzesień 2015 r. z tych umów o pracę netto wyniosło [...] zł. Skarżąca załączyła wykaz środków trwałych. Spółka podała, że ponosi koszty związane z utrzymaniem swojej siedziby oraz szkoły językowej mieszczącej się w osobnej lokalizacji: a) miesięczne koszty utrzymania siedziby ok. [...] zł netto (czynsz netto [...] zł, ogrzewanie CO wrzesień [...] zł netto, wywóz śmieci [...] zł, energia elektryczna ok. [...] zł netto, sprzątanie biur [...] zł netto, wynajem magazynu [...] zł netto), b) koszty utrzymania szkoły językowej ok. [...] zł netto (czynsz netto [...] zł netto, woda i kanalizacja [...] zł, wywóz śmieci [...] zł, energia elektryczna ok. [...] zł netto) inne opłaty w szkole: telekomunikacyjne Internet i telefony [...] zł netto, c) inne koszty: telefony stacjonarne: [...] zł netto, telefony komórkowe ok. [...] zł netto, Internet ok. [...] zł netto, usługi księgowe [...] zł netto, d) usługi informatyczne to koszt średnio ok. [...] netto miesięcznie, usługi prawne ok. [...] zł miesięcznie. Skarżąca podała, że udziałowcami spółki są: - [...] 50%, - [...] 25%, - [...] 25%. Skarżąca wyjaśniła, że skonsolidowany rachunek zysków i strat [...] za ostatnie 5 lat (2010-2014) wykazuje łącznie [...] milionów zł straty. [...] zgodził się wyłącznie na udzielenie Spółce pożyczki. Krótkoterminowa pożyczka [...] mln zł została wykorzystana na dotychczasową spłatę domiaru podatku z zaskarżonych decyzji UKS. Pożyczka ta musi być przez Spółkę zwrócona do marca 2016 r. Wspólnik [...] udzielił spółce 2-letniej pożyczki [...] mln zł, która została wykorzystana na dotychczasową spłatę domiaru podatku z zaskarżonych decyzji UKS. Wspólnik [...] nie jest w stanie uczestniczyć w żadnej formie pomocy finansowej dla Spółki. Korzystając z pożyczek i środków własnych Spółka spłaciła łącznie [...] mln z egzekwowanej przez Urząd Skarbowy kwoty ponad [...] mln zł łącznie z pełnymi odsetkami. Kwota ponad [...] zł została przez Urząd Skarbowy odroczona do 01 sierpnia 2016 r., jednakże Spółka nie posiada środków na jej spłatę. Do pisma załączyła zeznania roczne podatkowe za 2013 i 2014 r., raport gotówkowy za okres od 01 stycznia 2015 r. do dnia otrzymania wezwania do uzupełnienia wniosku, przedłożyła wprowadzenie do sprawozdania finansowego za 2013 i 2014 r., sprawozdania z działalności Zarządu za 2013 i 2014 r., dodatkowe informacje dot. objaśnienia do sprawozdania finansowego za 2013 i 2014 r., odpisy deklaracji VAT-7 od marca do sierpnia 2015 r., wyciągi z rachunków bankowych. Postanowieniem z dnia [...] października 2015 r. referendarz sądowy odmówił spółce przyznania prawa pomocy z uzasadnieniem, że w szczególności skarżąca prowadzi działalność gospodarczą, z tytułu której uzyskuje miesięczne przychody, które są wyższe od wpisu od skargi, nadto otrzymała od udziałowców pożyczki, przy czym ma jeszcze możliwość otrzymania od jednego z udziałowców w ramach udzielonej pożyczki kwotę w wysokości [...] zł, a saldo końcowe na rachunkach bankowych w okresie ostatnich sześciu miesięcy przed wydaniem postanowienia jest dodatnie. W sprzeciwie od powyższego postanowienia, skarżąca, reprezentowana przez doradcę podatkowego, wniosła o uchylenie skarżonego postanowienia i uwzględnienie wniosku, wskazując, iż do dnia [...] lipca 2015 r. wpłaciła do budżetu Skarbu Państwa [...] miliona złotych z tytułu zaskarżonych do WSA decyzji UKS, co mocno nadwerężyło sytuację finansową spółki i spółka zaciągnęła pożyczki w wysokości [...] mln zł u dwóch z trzech udziałowców (trzeci nie ma środków na udzielenie pożyczki). Ponadto kwota wymierzonego podatku VAT skutkowała koniecznością zapłaty podatku VAT po raz drugi, wraz z odsetkami. Spółka jest jeszcze zobowiązana do wpłaty pozostałej kwoty [...] zł, odroczonej decyzją Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w P. do dnia [...] sierpnia 2016 r. Sam fakt prowadzenia przez skarżącą działalności nie może skutkować uznaniem, że spółka dysponuje możliwością poniesienia kosztów sądowych. Spółka ma roczne przychody ze sprzedaży komercyjnej w wysokości ok. [...] mln zł i konieczność zapłaty ponad [...] mln zł jest ponad jej możliwości finansowe. Możliwość zaciągnięcia pożyczki przez skarżącą od [...] w kwocie [...] zł jest jedynie teoretyczna i brak jest realnych perspektyw spłaty pożyczek już otrzymanych, jeśli nie zostaną uchylone decyzje wymiarowe organów podatkowych – spółka wykorzystała maksimum swoich możliwości pożyczkowych i nie posiada aktywów, które mogłyby stanowić zabezpieczenie dalszych pożyczek. Zarząd [...] (trzeciego udziałowca) nie może udzielić pożyczki gdy w jego ocenie pożyczkobiorca nie daje pełnej gwarancji jej spłaty – narażałby się wtedy na odpowiedzialność za niegospodarne prowadzenie spraw. Każdy dodatkowy koszt, który nie generuje marży, przyczynia się do zwiększenia strat i pogorszenia sytuacji spółki i zagraża dalszej spłacie domiaru podatkowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. W pierwszej kolejności Sąd wyjaśnia, że w dniu 15 sierpnia 2015 r. weszła w życie ustawa z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 14 maja 2015 r., poz. 658 – dalej: "ustawa zmieniająca"). W myśl art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: "P.p.s.a.") w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 73 ustawy zmieniającej, rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Zgodnie z art. 2 ustawy zmieniającej przepisy ustawy, o której mowa w art. 1 (P.p.s.a.), w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 2-8, pkt 10-14, pkt 19-32, pkt 34-39, pkt 41-47, pkt 51, pkt 52, pkt 55, pkt 57, pkt 58, pkt 60-69, pkt 71, pkt 72 i pkt 74-81 niniejszej ustawy stosuje się również do postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie. W pozostałym zakresie do tych postępowań stosuje się przepisy ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym. Z art. 2 ustawy zmieniającej wynika zatem, że przepis art. 260 § 1 P.p.s.a. w brzmieniu nadanym przez jej art. 1 pkt 73 nie ma w rozpatrywanej sprawie zastosowania. Przepis art. 1 pkt 73 ustawy zmieniającej nie został bowiem wymieniony w art. 2 jako przepis, który należy stosować do postępowań wszczętych przed jej wejściem w życie. W związku z tym w rozpatrywanej sprawie będzie miał zastosowanie przepis art. 260 P.p.s.a. w jego dotychczasowym brzmieniu, bowiem sprawa została zainicjowana skargą z dnia [...] czerwca 2015 r. Zgodnie z art. 260 P.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Z powołanego przepisu wynika, że zaskarżenie postanowienia referendarza sądowego w sprawie prawa pomocy skutkuje tym, że Sąd rozpoznaje ponownie wniosek o przyznanie prawa pomocy. Na podstawie art. 246 § 2 P.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane: 1) w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej powinna wykazać nie tylko, że nie ma środków na poniesienie tych kosztów, ale także, że nie ma ich, pomimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2010, s. 568). W tym miejscu, należy zauważyć, że instytucja prawa pomocy na którą to składa się także zwolnienie strony od kosztów sądowych jest wyjątkiem od zasady wynikającej z postanowień art. 199 p.p.s.a., gdzie mowa o tym że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Prawo pomocy jest wyjątkiem od zasady zgodnie z którą każda ze stron postępowania sądowoadministracyjnego ponosi koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie. Wyjątkowy charakter przepisów regulujących przesłanki przyznawania prawa pomocy oznacza, że nie można ich interpretować według zasad wykładni rozszerzającej. Zwolnienie strony od kosztów sądowych jest bowiem przerzuceniem ciężaru ich ponoszenia na Skarb Państwa. W orzecznictwie przyjmuje się, że instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym (por. postanowienie NSA z dnia 6 lipca 2011 r., sygn. akt I OZ 468/11 oraz postanowienie NSA z dnia 28 czerwca 2011 r., sygn. akt II OZ 504/11 - publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Oceniając zasadność wniosku, sąd musi rozważyć z jednej strony – interes państwa w pobieraniu opłat za rozstrzygnięcie sprawy, a z drugiej – interes strony w dochodzeniu swych praw przed sądem i zachować odpowiednią proporcję między nimi. Zaznaczyć jednak należy, że z przepisów regulujących instytucję prawa pomocy wynika jednoznacznie, iż ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów sądowych spoczywa na stronie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy. Należy ponadto wskazać, że wszczynając spór na drodze sądowej należy liczyć się z koniecznością przeznaczenia na ten cel środków finansowych, a wydatki z tym związane traktować na równi z innymi zobowiązaniami. Jak podkreślił referendarz sądowy w zaskarżonym postanowieniu, z oświadczeń złożonych przez Spółkę wynika, że kapitał zakładowy wynosi [...] zł, wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok [...] zł, strata za ostatni rok obrotowy według bilansu [...] zł, strata za okres od 01 stycznia 2015 r. do [...] maja 2015 r. według rachunku zysków i strat wynosi [...] zł. Z oświadczeń Skarżącej wynika, że prowadzi działalność gospodarczą. Z zeznań rocznych podatkowych wynika, że Spółka w 2013 r. uzyskała przychody w wysokości [...] zł, poniosła koszty uzyskania przychodów w wysokości [...] zł i poniosła stratę w wysokości [...] zł, w 2014 r. Spółka uzyskała przychody w wysokości [...] zł, poniosła koszty uzyskania przychodów w wysokości [...] zł i poniosła stratę w wysokości [...] zł. Z oświadczeń skarżącej wynika, że w okresie od 01 stycznia 2015 r. do [...] sierpnia 2015 r. uzyskała przychody w wysokości [...] zł, poniosła w ww. okresie koszty uzyskania przychodów w wysokości [...] zł, a zatem poniosła stratę w wysokości [...] zł. W tym miejscu wskazać należy, że o potencjale do gromadzenia środków finansowych osób prowadzących działalność gospodarczą, a tym samym o dostępności środków finansowych pozwalających na pokrycie kosztów sądowych, decydują przede wszystkim uzyskiwane przychody z prowadzonej działalności, a nie dochody (bądź strata) będące wynikiem różnicy pomiędzy przychodami a kosztami działalności. Jak wynika z postanowienia NSA z dnia 01 sierpnia 2013 r., sygn. akt I FZ 327/13, w obrocie gospodarczym przyjmuje się, że strata powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie świadczy o braku środków finansowych. Z kolei w postanowieniach z 22 marca 2011 r. o sygn. akt II GZ 112/11 i z dnia 19 listopada 2004 r. o sygn. akt I FZ 436/04, NSA stwierdził, że jeżeli osoba prawna, ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy, wykazuje w swojej działalności stratę, to nie stanowi to wystarczającej przesłanki do przyznania prawa pomocy. Ponadto w postanowieniu z dnia 1 sierpnia 2013 r. o sygn. akt I FZ 327/13, NSA zwrócił uwagę, iż poniesienie straty nie uzasadnia przyznania prawa pomocy, jeśli spółka posiada środki w kapitale zakładowym, majątku lub środkach finansowych, a spłata zobowiązań nie może mieć pierwszeństwa przed uiszczeniem kosztów sądowych. Z załączonych przez Spółkę deklaracji VAT-7 wynika, że w miesiącu marcu 2015 r. podstawa opodatkowania wynosiła [...] zł, nabyto towary i usługi za wartość netto [...] zł, w kwietniu 2015 r. podstawa opodatkowania wynosiła [...] zł, nabyto towary i usługi za wartość netto [...] zł, w maju 2015 r. podstawa opodatkowania wynosiła [...] zł, nabyto towary i usługi za wartość netto [...] zł, w czerwcu 2015 r. podstawa opodatkowania wynosiła [...] zł, nabyto towary i usługi za wartość netto [...] zł, w lipcu 2015 r. podstawa opodatkowania wynosiła [...] zł, nabyto towary i usługi za wartość netto [...] zł, w sierpniu 2015 r. podstawa opodatkowania wynosiła [...] zł, nabyto towary i usługi za wartość netto [...] zł. Skarżąca oświadczyła, że zatrudnia [...] pracowników na umowę o pracę. Wypłacone sumarycznie wynagrodzenie miesięczne brutto za wrzesień 2015 r. z tych umów o pracę netto wyniosło [...] zł. Spółka podała, że ponosi koszty utrzymania swojej siedziby w wysokości [...] zł netto (za IX 2015 r.), szkoły językowej w wysokości [...] zł (za IX 2015 r.), inne koszty miesięczne: telefony stacjonarne i komórkowe, Internet, usługi księgowe w wysokości [...] zł netto (za IX 2015 r.), usługi informatyczne [...] zł netto, usługi prawne ok. [...] zł miesięcznie. Zatem z oświadczeń skarżącej wynika, że ponosi koszty utrzymania swojej siedziby, koszty utrzymania szkoły językowej oraz inne koszty, w tym koszty obsługi księgowej, obsługi prawnej w wysokości ok. [...] zł. Z załączonych przez Spółkę raportów wynika, że nie posiada gotówki w kasie. Z załączonych przez skarżąca wyciągów z rachunków bankowych wynika, że posiada rachunki bankowe, saldo końcowe na tych rachunkach wynosiło: - [...] Skarżąca podała, że otrzymała od udziałowców pożyczki, i tak od [...] otrzymała krótkoterminową pożyczkę [...] mln zł, która została wykorzystana na dotychczasową spłatę domiaru podatku z zaskarżonych decyzji, pożyczka musi być przez Spółkę zwrócona do [...] marca 2015 r., również drugi udziałowiec K.B. udzielił Spółce pożyczki [...] mln zł, która została wykorzystana na dotychczasową spłatę domiaru podatku z zaskarżonych decyzji. Skarżąca załączyła odpisy ww. umów pożyczek. Z odpisu umowy wynika, że w dniu [...] czerwca 2015 r. zawarto umowę pożyczki między [...], a skarżącą, z § 1 pkt 3 umowy wynika, że skarżąca zwróciła się do Pożyczkodawcy o udzielenie pożyczki w kwocie do [...] zł, z § 2 pkt 10 wynika, że Pożyczkodawca udziela Spółce pożyczkę pieniężną w łącznej kwocie do [...] zł, z czego: kwota [...] zł zostanie przesłana przez Pożyczkodawcę na rachunek bankowy Pożyczkobiorcy w terminie do dnia [...] lipca 2015 r. lub niezwłocznie na prośbę Pożyczkobiorcy i będzie wymagalna do zwrotu w dniu [...] marca 2016 r., kwota [...] zł zostanie wypłacona przez Pożyczkodawcę na dodatkowe pisemne żądanie Pożyczkobiorcy zgłoszone w terminie do dnia [...] grudnia 2015 r. i będzie wymagalna do zwrotu z upływem [...] miesięcy od dnia podpisania umowy pożyczki. Z odpisu umowy pożyczki z dnia [...] lipca 2015 r. wynika, że K.B. udzielił Skarżącej pożyczki w kwocie do [...] zł, która zostanie przelana na rachunek bankowy Pożyczkobiorcy w terminie do dnia [...] lipca 2015 r. i będzie wymagalna do zwrotu w terminie do [...] maja 2017 r. Wymaga podkreślenia, iż wbrew twierdzeniom pełnomocnika skarżącej – możliwość zaciągnięcia pożyczki przez skarżącą w kwocie [...] zł nie jest jedynie teoretyczna, bowiem zgodnie z treścią umowy pożyczki z dnia [...] czerwca 2015r. umowa ta została już zawarta, jedynie wypłata kwoty [...] zł została odsunięta w czasie. Zgodnie z § 2 pkt 10 lit b ww. umowy pożyczkodawca udziela pożyczkobiorcy pożyczkę pieniężną w łącznej kwocie do [...] zł, z czego kwota [...] zł zostanie wypłacona przez pożyczkodawcę na dodatkowe pisemne żądanie pożyczkobiorcy zgłoszone w terminie do dnia [...] grudnia 2015 r. i będzie wymagalna do zwrotu z upływem [...] miesięcy od dnia podpisania umowy pożyczki. Wprawdzie z § 6, pkt 9 lit. o oraz p umowy wynika, iż pożyczkodawca może wypowiedzieć umowę za wcześniejszym 2-tygodniowym wypowiedzeniem w przypadku zagrożenia terminowego wykonania obowiązków wynikających z umowy z powodu złego stanu majątkowego lub finansowego pożyczkobiorcy bądź w przypadku wystąpienia zdarzenia mogącego mieć w ocenie pożyczkodawcy wpływ na pogorszenie się sytuacji gospodarczej (finansowej, majątkowej) lub prawnej pożyczkobiorcy i w konsekwencji zdolności pożyczkobiorcy do wykonania zobowiązań wynikających z umowy, jednakże z akt sprawy ani z oświadczeń skarżącego nie wynika, by zaszła taka ewentualność. Należy również zwrócić uwagę, iż skarżąca w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą, z tytułu jej prowadzenia uzyskuje miesięczne przychody, które są wyższe od wpisu od skargi, Spółka ponosi koszty utrzymania siedziby, koszty utrzymania szkoły językowej, koszty telekomunikacyjne, koszty obsługi księgowej i obsługi prawnej (we wrześniu 2015 r. poniosła koszty w wysokości [...] zł). Jak wcześniej wspomniano – wszczynając spór na drodze sądowej należy liczyć się z koniecznością przeznaczenia na ten cel środków finansowych, a wydatki z tym związane traktować na równi z innymi zobowiązaniami. Ponadto skarżąca posiadała dodatnie saldo końcowe na rachunkach bankowych, a jak przyjmuje się w orzecznictwie, nawet ponoszona strata - jako wynik bilansowy nadwyżek kosztów nad przychodami - nie oznacza braku środków finansowych umożliwiających uiszczenie kosztów danego postępowania sądowoadministracyjnego (zob. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 września 2011r., sygn. akt I FZ 244/11, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W związku z powyższym uznać należy, iż skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 260 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło