I SA/Po 1531/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Barbara Rennert po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi D. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności byłego członka zarządu za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za październik, listopad i grudzień 2012 r. wraz z odsetkami za zwłokę postanawia oddalić wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W dniu [...] r. D. P., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika (adwokata), złożył skargę na wskazaną w rubrum decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, wnosząc jednocześnie o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Uzasadniając wniosek wskazał, że składa go z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zaznaczył, że aktualnie jest osobą bezrobotną i poszukuje pracy we własnym zakresie. Nadto nie posiada majątku, poza przedmiotami życia codziennego, korzystając ze wsparcia matki i siostry. Podkreślił, że czyni starania o znalezienie zatrudnienia, jednak nawet w przypadku podjęcia pracy, egzekucja tak znacznej kwoty doprowadzi do sytuacji, w której zostanie pozbawiony środków do życia. Zaznaczył, że znalazł się obecnie w bardzo trudnej życiowo sytuacji. Egzekucja kwoty [...]zł wraz z ustawowymi odsetkami, której dochodzą organy podatkowe, niewątpliwie będzie generowała dalsze koszty, które zobowiązany będzie pokryć. Sąd zważył, co następuje: W celu zajęcia merytorycznego stanowiska wobec żądania strony skarżącej, koniecznym jest odwołanie się do treści art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej: "P.p.s.a."), zgodnie z którym wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże w myśl § 3 tego przepisu, po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Warunkiem wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji jest wykazanie w stosownym wniosku, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w wyniku jej wykonania. Podkreślić przy tym należy, że wykonanie decyzji nakładającej na stronę obowiązek uiszczenia należności pieniężnej tylko w wyjątkowych przypadkach wypełnia jedną z wyżej wskazanych przesłanek. Zapłata oznaczonej w decyzji należności ma bowiem charakter odwracalny i w przypadku uchylenia zaskarżonej decyzji, uiszczona należność podlega zwrotowi. Zwrot nastąpi wraz z odsetkami, stanowiącymi swoistą formę odszkodowania, co również stanowi o "odwracalności" skutków, które wykonanie zaskarżonej decyzji może spowodować dla strony (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 lutego 2016 r., sygn. akt I GZ 65/16 – wszystkie powołane w niniejszym orzeczeniu postanowienia dostępne są na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Z tej przyczyny strona domagająca się wstrzymania wykonania decyzji nakładającej obowiązek zapłaty należności pieniężnej obowiązana jest wykazać, że występują szczególne okoliczności uzasadniające uwzględnienie jej wniosku (por. postanowienie NSA z 6 października 2015 r., sygn. akt II GZ 518/15). O niebezpieczeństwie wyrządzenia znacznej szkody można mówić, jeżeli rozmiary szkody wywołanej wykonaniem zaskarżonego aktu administracyjnego są większe niż zwykłe skutki wywołane wykonaniem aktu tego rodzaju. Pojęcie "znacznej szkody" oznacza szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego (por. P. Daniel, Wstrzymanie wykonania aktu lub czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym, wyd. C. H. Beck, Warszawa 2013, publ. Legalis). W dalszej kolejności należy zaznaczyć, że argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji musi być odpowiednia, a więc w sposób przekonywujący pokazywać konkretne relacje między brakiem wstrzymania zaskarżonej decyzji, a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 P.p.s.a. Uwzględnienie wniosku uzależnione jest bowiem od staranności jego sporządzenia. To na wnioskodawcy spoczywa obowiązek dokładnego przytoczenia okoliczności, które przemawiają za wstrzymaniem zaskarżonej decyzji, przy czym przedstawiona argumentacja musi być spójna i odnosić się do konkretnej sytuacji wnioskodawcy (por. P. Daniel, op. cit.). Niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków musi bowiem być realne, w związku z czym strona zobowiązana jest skonkretyzować rodzaj szkody grożącej jej na skutek wykonania zaskarżonego aktu. Podkreślić także należy, że – co do zasady – nawet trudna sytuacja finansowa wnioskodawcy nie powoduje sama przez się ziszczenia przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. W orzecznictwie przyjmuje się bowiem, że wstrzymanie wykonania decyzji uzasadniać mogą tylko konkretne okoliczności, będące wynikiem wpływu wykonania zaskarżonej decyzji na aktualną sytuację majątkową strony, powodujące znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki. Innymi słowy strona musi wykazać, że w powiązaniu z jej sytuacją majątkową, wykonanie decyzji spowoduje znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki z powodu wystąpienia tych konkretnych okoliczności (zob. postanowienie NSA z 21 marca 2013 r., sygn. akt I FZ 15/13). Fakt uregulowania należności jest naturalną konsekwencją wykonania decyzji organu podatkowego. Oczywiste przy tym jest, że zapłata lub wyegzekwowanie należności jest przyczyną zmniejszenia ilości środków pozostających w dyspozycji dłużnika (por. postanowienie NSA z 19 czerwca 2008 r., II FZ 248/08). W konsekwencji oznacza to, że badanie przesłanek zastosowania ochrony tymczasowej nie sprowadza się tylko do oceny kondycji finansowej wnioskującej strony, a już z pewnością ocena ta nie jest tożsama z oceną dokonywaną przy badaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, albowiem przesłanki przyznania prawa pomocy nie są tożsame z przesłankami uzasadniającymi wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu administracyjnego (zob. postanowienie NSA z 19 marca 2014 r., I FSK 173/14). Jeżeli zatem uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu sprowadza się do kwestii związanych ze stanem majątkowym strony, to nie wystarczy tylko wykazanie, że sytuacja materialna wnioskodawcy jest zła, ale niezbędne jest jeszcze uprawdopodobnienie, że brak zastosowania ochrony tymczasowej w tym konkretnym przypadku spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (por. postanowienie NSA z 3 listopada 2015 r o sygn. akt II GZ 651/15). Podnieść należy, że w rozpatrywanej sprawie skarżący - reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika - nie wykazał, z czego miałoby wynikać niebezpieczeństwo trudnych do odwrócenia skutków lub niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody. Analizując sytuację finansową skarżącego należy wskazać, że w rozpatrywanej sprawie w aktach sprawy znajduje się wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy oraz dokumenty zebrane w toku prowadzonego postępowania zakończonego wydaniem w dniu 12 stycznia 2017 r. przez referendarza tut. Sądu postanowienia o zwolnieniu skarżącego od kosztów sądowych, co pozwala na odniesienie się przez Sąd do sytuacji materialnej skarżącego. Z oświadczeń i dokumentów przedłożonych do akt wynika, że skarżący jest osobą bezrobotną i mieszka wraz z matką, która ponosi koszty jego utrzymania (dochód matki to emerytura w wysokości [...] zł). Ponadto korzysta z pomocy finansowej swojej siostry, która pracuje w [...] (od [...] do [...] zł miesięcznie). Zdaniem skarżącego jest on aktualnie w bardzo ciężkiej sytuacji życiowej i jest na skraju załamania nerwowego. Nadto nie posiada nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i innych praw majątkowych, ani przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł. Skarżący nie pozostaje w związku małżeńskim, ale posiada na utrzymaniu małoletnią córkę urodzoną [...] r. (koszty utrzymania córki w wysokości [...] zł miesięcznie ponosi z pieniędzy otrzymywanych od matki lub siostry), nie posiada kont bankowych, lokat bankowych ani kart kredytowych, nie jest właścicielem żadnego pojazdu mechanicznego, który podlegałby rejestracji, nie uzyskuje żadnych dochodów. Z przedłożonego postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia [...] r. wynika, że organ ten umorzył postępowanie egzekucyjne toczące się wobec skarżącego z uwagi na jego bezskuteczność - brak majątku, z którego można byłoby prowadzić egzekucję. W uzasadnieniu tego postanowienia organ egzekucyjny zaznaczył, że [...] r. dokonał zajęcia wynagrodzenia za pracę skarżącego, jednak z dniem [...] r. nastąpiło rozwiązanie umowy o pracę na mocy porozumienia stron, więc zajęcie wynagrodzenia za pracę stało się bezskuteczne. Zestawiając sytuację finansową skarżącego z uzasadnieniem wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji należy wskazać, że w obecnej sytuacji finansowej skarżącego wszczęcie egzekucji wobec niego byłoby bezcelowe. Odnosząc się do stwierdzenia skarżącego, że nawet w przypadku podjęcia pracy, egzekucja kwoty [...]zł wraz z ustawowymi odsetkami, doprowadzi do sytuacji, w której zostanie on pozbawiony środków do życia. W tym kontekście tej wypowiedzi Sąd podkreśla, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego siedziba w Warszawie z 3 marca 2016 r., sygn. akt VIII SA/Wa 1011/15). W opinii Sądu, skarżący nie uprawdopodobnił, że do odwrócenia skutku realizacji zaskarżonej decyzji nie wystarczy zwrot wyegzekwowanej należności wraz z odsetkami. Po pierwsze - wykonanie świadczenia pieniężnego z natury rzeczy nie wywołuje nieodwracalnych skutków, gdyż ewentualne uchylenie zaskarżonej decyzji spowoduje konieczność zwrotu należności, a po drugie - w świetle przepisów ustawy z 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm.) dopuszczalność prowadzenia egzekucji jest ograniczona do zakresu, w jakim nie zostanie zagrożone minimum utrzymania dłużnika i osób pozostających według ustawowego obowiązku na jego utrzymaniu (por. postanowienie NSA z dnia 19 marca 2014 r., I FSK 173/14). Gołosłowne jest również wskazanie, że wszczęcie egzekucji w przypadku znalezienia przez skarżącego pracy będzie skutkować pozbawieniem go środków do życia, albowiem po pierwsze, egzekucja z wynagrodzenia za pracę toczy się z pozostawieniem kwoty wolnej od egzekucji, a po drugie, w przypadku znalezienia przez skarżącego pracy, jego sytuacja finansowa – nawet w przypadku wszczęcia egzekucji – polepszy się w stosunku do jego obecnej sytuacji finansowej (obecnie skarżący nie ma żadnych dochodów). Nawet fakt ewentualnego wyegzekwowania części należności pieniężnej przed rozpoznaniem skargi (z uwagi na wartość przedmiotu sporu i sytuację finansową skarżącego wątpliwe byłoby wyegzekwowanie całej kwoty do czasu rozpoznania skargi przez sąd) i ewentualne jej uwzględnienie nie skutkuje nieodwracalnymi skutkami, bowiem w takim wypadku wskazana zaskarżoną decyzją należność zostanie skarżącemu, jak już wskazano wyżej, zwrócona wraz z odsetkami. Należy również zaznaczyć, że uszczuplenie stanu finansowego nie jest wystarczającą przesłanką wstrzymania wykonania decyzji administracyjnej. Faktu egzekwowania obowiązku pieniężnego wynikającego z zaskarżonej decyzji, nawet przy uwzględnieniu sytuacji materialnej strony, nie można utożsamiać z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody czy spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (zob. postanowienie NSA z dnia 17 września 2014 r., sygn. akt I OZ 737/14). W przepisie art. 61 § 3 P.p.s.a., regulującym instytucję wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, chodzi o szczególne i wyjątkowe zagrożenie, odpowiadające specjalnemu rodzajowi ochrony tymczasowej strony postępowania. Sama groźba wszczęcia wobec skarżącego egzekucji administracyjnej nie może spełniać przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, albowiem w przypadku ewentualnego odrzucenia skargi przez sąd, ochrona tymczasowa wygasa, a strona skarżąca będzie zobowiązana do zapłaty kwoty wynikającej z zaskarżonej decyzji. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.